De sector vrije tijd betreft onder andere de verkoop van boeken, speelgoed en fietsen. Onder boekhandels vallen winkels in boeken, inclusief schoolboeken. Winkels in kranten en tijdschriften, die voorheen waren ingedeeld bij de boekhandels, vallen nu onder winkels in lectuur en schrijfwaren (kantoorboekhandel en vakhandel).
Tot speelgoedzaken behoren winkels in speelgoed, winkels in spellen en puzzels, winkels in spelcomputers en winkels in modelbouw. Onder tweewielerspeciaalzaken vallen winkels in fietsen, onderdelen voor fietsen, bromfietsen, snorfietsen en elektrische fietsen, eventueel in combinatie met reparatie. Daarnaast vallen ook kantoorboekhandels, tabakszaken en cd- en muziekwinkels onder deze categorie.
Boekenwinkels
De nadruk ligt op klantenservice, met aanbevelingen en speciale evenementen zoals boeklanceringen en lezingen. Winkels reageren op trends door actuele titels aan te bieden en beschikken vaak over zowel fysieke als online verkooppunten. Door het socialmediaplatform TikTok is lezen onder jongeren weer populairder geworden.
Speelgoedzaken
Hier draait het om de verkoop van speelgoed dat varieert van traditionele spellen tot moderne gadgets. Speelgoedzaken volgen seizoensgebonden trends en spelen in op populaire films of tv-shows. Belangrijke aspecten zijn veiligheid, educatief waardevolle producten en het creëren van een inspirerende winkelervaring voor kinderen en ouders. Educatief speelgoed en speelgoed voor ouderen vormen een groeimarkt.
Fietswinkels
Fietswinkels verkopen fietsen en accessoires en bieden reparatiediensten aan. De focus ligt op persoonlijke service, waarbij klanten advies krijgen over het juiste type fiets en bijbehorende accessoires. Innovaties zoals e-bikes spelen een belangrijke rol. Fietswinkels bieden vaak proefritten en maatwerkopties om aan specifieke klantbehoeften te voldoen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De sector vrije tijd is conjunctuurgevoelig. Wanneer consumenten minder te besteden hebben, geven zij minder snel geld uit aan boeken of speelgoed. Ook wordt de aanschaf van een nieuwe fiets vaak uitgesteld. Daarnaast is er veel concurrentie vanuit de tweedehandsmarkt.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De sector vrije tijd is goed voor 8,5% van de totale non-fooddetailhandelsomzet. De verkopen namen in 2024 met 13% toe tot € 5,5 miljard. Binnen de subbranches, waaronder fietsspeciaalzaken, boekhandels en speelgoedzaken, was de ontwikkeling verschillend.
Fysieke speelgoedwinkels (omzet 2024 € 537 miljoen, -1%) zijn de afgelopen jaren onder druk komen te staan. Enerzijds trekken drogisterijen en discounters omzet weg, anderzijds het online kanaal. Tijdens de coronaperiode nam de omzet echter fors toe, met name online. Webshops hebben een marktaandeel van 45% en scoren vooral in de laatste maanden van het jaar. Sinterklaas en de Kerstman kiezen daarbij steeds vaker voor gemak.
Boekenwinkels (omzet 2024 € 350 miljoen, -7,5%) laten na enkele groeijaren weer een krimp zien, mede als gevolg van winkelsluitingen. De branche blijft kwetsbaar en ketenbedrijven verdwijnen. Jeugd en jongvolwassenen lezen steeds minder, terwijl de tijd die ouderen aan lezen besteden nagenoeg gelijk is gebleven. Opvallend is dat papieren boeken de voorkeur houden boven de e-reader.
Ondanks de moeilijke marktomstandigheden hebben fietswinkels zich redelijk weten te handhaven (omzet 2024 € 2,33 miljard, +0,6%). Voor de fietshandel is het tweede kwartaal het belangrijkst, omdat consumenten dan een nieuwe fiets aanschaffen voor gebruik in het voorjaar en de zomer.
De retailsector in het algemeen, en de retail in recreatieartikelen in het bijzonder, laat herstel zien. Dit herstel wordt niet alleen gedreven door hogere prijzen, maar ook door een iets positiever consumentenvertrouwen en een verbetering van het besteedbaar inkomen.
De Nederlandse fietsbranche kende in 2024 een stabiel jaar, met een lichte daling in verkoopaantallen maar een solide omzet, grotendeels dankzij de aanhoudende populariteit en hogere prijzen van e-bikes. In 2024 werden 858.126 nieuwe fietsen verkocht, een lichte daling ten opzichte van 2023. De totale omzet bedroeg € 1,55 miljard, met een gemiddelde prijs per fiets van € 1.809.
Na de COVID-piek kampten veel merken met te hoge voorraden. Daarnaast zorgt onzekerheid over invoerrechten voor extra complexiteit.
Voor de online ontwikkeling wijkt de branche-indeling enigszins af. De categorie boeken valt onder media en entertainment, terwijl fietsen onder sport en recreatie vallen. Omdat deze categorieën meer productgroepen omvatten, kan het weergeven van de omzetontwikkeling een vertekend beeld geven.
Voor speelgoed was sprake van een herstel van het belang van de fysieke winkel. Het aandeel van internet in de omzet van speelgoed bedroeg volgens Thuiswinkel.org 45%. Het aantal aankopen daalde met 7% naar 16.648, terwijl de bestedingen stegen met 9% tot € 447 miljoen.
De COVID-pandemie leek de verschuiving naar online retail sterk te versnellen, maar inmiddels bevindt de groei zich weer op het pre-pandemische niveau. De kracht van fysieke retail ligt in menselijk contact, service van medewerkers en directe voldoening. Winkels vormen het startpunt van frictieloze omnichannelklantreizen, wat ook zichtbaar is in de boeken- en speelgoedbranche.
Vooruitzichten positief voor 2026
Met een verwachte omzetgroei van gemiddeld 4% zijn de vooruitzichten voor de non-fooddetailhandel in 2026 positief. Dankzij een aanhoudende verbetering van de koopkracht, door hogere lonen en lagere inflatie, geven consumenten dit jaar meer uit in de winkelstraat dan vorig jaar. In 2025 groeide de omzet in het non-foodsegment slechts met 2,5%, doordat consumenten terughoudend waren met hun aankopen. Het consumentenvertrouwen bleef relatief laag door zorgen over inflatie en wereldwijde economische onzekerheid. In 2026 laten alle branches binnen het non-foodsegment omzetgroei zien, waarbij persoonlijke verzorging en doe-het-zelf de sterkste groei realiseren.
"}},{"componentType":"sectionTitle"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/a5cc5e12-c307-4d99-bbc8-c985da41fbb9/RetailNF-jan26-figuur1","original":"https://assets.ing.com/m/1feac737eb6c638f/original/RetailNF-jan26-figuur1.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics in de sector Vrije Tijd"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Belangrijke onderwerpen:
Over onderwerpen als circulaire businessmodellen zoals product-as-a-service (huur), repair en tweedehands wordt nagedacht maar nog maar weinig toegepast. De fietsenbranche is hierop een uitzondering. Ook verkoop van tweedehands boeken lijkt aan populariteit te winnen.
"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/trade-retail/duurzaamheidstrends-trade-en-retail","text":"Overige duurzaamheidstrends in de retail"}]},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""},"alignedImage":{"position":"top","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/89e0b19f-86d5-4cde-b393-eb3b45975a81/SWOT-vrije-tijd-sep25","altTextNL":"SWOT vrije tijd sep25","original":"https://assets.ing.com/m/1339df83296940a0/original/SWOT-vrije-tijd-sep25.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Bronvermelding","richBody":{"value":"ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door de ‘ING Sector Banking’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Dirk Mulder","intro":"Sector Banker Trade & Retail","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/0da8293d-d417-49a8-b633-8dedc538decd/Dirk-Mulder","type":"image","width":669,"original":"https://assets.ing.com/m/2872ed6990038e33/original/Dirk-Mulder.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/trade-retail/dirk-mulder"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}