Per 31 december 2022 waren ruim 4,8 miljoen woningen voorzien van een geldig energielabel. Circa 32% van deze woningen heeft een A label (of hoger), 17% een B label en 25% een C label. Om een label A te halen, dient het energieverbruik maximaal 160 KwH per m2 te zijn. Hoewel er nog geen label plicht is in Nederland voor het verhuren van woningen, heeft de Europese Commissie een richtlijn opgesteld om te komen tot een emissievrije gebouwenvoorraad in 2050; de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD). Aan de hand van deze richtlijn kan Nederland eisen gaan stellen aan energielabels voor verhuurde woningen en andere gebouwen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Verduurzaming van kantoorgebouwen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Per 1 januari 2023 geldt voor kantoren de energielabel C-verplichting. Het RVO heeft de stand van zaken per 1 juli 2023 in beeld gebracht:
59% kantoren met energielabel C of beter
10% kantoren met energielabel D of slechter
31% kantoren zonder energielabel
Vanaf 1 januari 2023 is energielabel C het minimaal verplichte niveau. Elke drie maanden maakt RVO een schatting van wat de tussenstand is op basis van de registraties op WOZ, BAG en EP-Online. Het goede nieuws is dat inmiddels dus 59% van het aantal kantoorgebouwen aan label C of beter voldoet. Het slechte nieuws is, dat de resterende 41% nog niet aan deze verplichting voldoet terwijl dat al wel de verplichting is. Het tempo waarin kantoren nu worden verduurzaamd is te laag. Technisch zijn er voldoende mogelijkheden maar kantoorgebouwen en kantoorgebruikers zijn vaak verschillende partijen. Het zogeheten split incentive fenomeen houdt de eigenaar/investeerder tegen om te verduurzamen, omdat de opbrengst van de investering bij de huurder terecht komt. Toch is het belangrijk dat verhuurder en huurder hier samen uitkomen. Gebouwen met een label slechter dan ‘C’ lopen ook het risico niet meer verhuurd te mogen worden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Verduurzaming van vastgoed en de waarde effecten"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Er zijn inmiddels veel onderzoeken geweest die bewijzen dat duurzame panden, in alle asset classes, bij verkoop meer opbrengen dan niet-duurzame panden. Al in 2017 bleek bijvoorbeeld uit onderzoek van ING en de Universiteit van Maastricht dat een duurzaam kantoorpand gemiddeld 9% meer waard is en 10% meer huuropbrengst genereert.
Duurzaamheidsparagraaf in taxaties
De energieprestatie, maar ook fysieke klimaatrisico’s en maatschappelijke indicatoren hebben steeds meer effect op de waarde van vastgoed. Deze indicatoren moeten daarom ook meegenomen worden in de taxatie.
Op initiatief van de banken is de Duurzaamheidsparagraaf 2.0 (DuPa 2.0) ontwikkeld. Hiermee wordt in het taxatierapport rekening gehouden met ESG en klimaatrisico’s en wordt de impact hiervan in de waardering meegenomen. De DuPa 2.0 gaat in op 17 februari 2024 en zal door de invloed op de marktwaarde (duurzaamheidsrisico’s worden meegewogen) de basis vormen voor een verantwoorde kredietverlening aan de vastgoedsector.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Het ING Terra programma"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"“Met de Terra benadering wil ING haar krachten bundelen op een positieve manier in de strijd tegen de klimaatverandering”, aldus Steven van Rijswijk, de CEO van ING. “We werken samen met onze klanten om hen in staat te stellen hun CO2 footprint te reduceren.” Doel is om de ING-portefeuille in lijn te brengen en te houden met de ‘Parijs afspraken voor 2050’. Lees hier meer over Terra bij ING.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Voorbeeld van duurzame gebouwen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De laatste jaren worden steeds meer energieneutrale en aardgasvrije gebouwen opgeleverd. EDGE is een koploper in de ontwikkeling van duurzame gebouwen. Zo hebben zij in 2021 EDGE Amsterdam West opgeleverd. Het kantoorgebouw (48.000 m2) in Sloterdijk uit 1970 is volledig herontwikkeld en maximaal opgewaardeerd. De hoogste niveaus voor duurzaamheid en gezondheid worden gerealiseerd: BREEAM Outstanding en WELL-Platinum. En het is zelfs al ‘Paris Proof 2050’. Het gebouw is aardgasvrij en volledig energieneutraal.
Om dat te bereiken is alle techniek die nu beschikbaar is gebruikt. Een impressie. Bij de herontwikkeling van dit gebouw is vooral gekeken naar de kansen voor duurzaamheid door gebruik van zo veel mogelijk duurzame materialen met een lage CO2 footprint en door afval te minimaliseren (circulaire principes). Verder zorgt het gebruik van Building Information Modeling (BIM) niet alleen voor een integraal en efficiënt proces, maar ook voor vastlegging van alle gebouwinformatie om de exploitatie en toekomstige aanpassingen te ondersteunen. Daarnaast wordt EDGE Next gelanceerd. Een platform voor duurzaamheid, bezetting en welzijn. Door gebouwdata te verzamelen kunnen aanbevelingen aan gebruikers worden gegeven.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Nog een voorbeeld van een duurzaam gebouw: ING Cedar"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Begin 2020 heeft ING haar nieuwe hoofdkantoor in gebruik genomen. Het gebouw (Amsterdam Zuid Oost, ca. 39.000 m2) heeft de certificering BREEAM-Outstanding (score van bijna 94%) gekregen. De hoogste gradatie. Circulair beton, een innovatief koelsysteem, ruim 2.000 zonnepanelen en veel meer hebben hiertoe bijgedragen. Het gebouw is bijna energieneutraal. Ook andere gebouwen die ING gebruikt worden verduurzaamd. Het ING environmental programme heeft als doel om CO2 uitstoot van gebouwen en data-centra te reduceren met 65% voor eind 2030 ten opzichte van 2014.
"}},{"componentType":"cta"},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer over"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/real-estate","text":"Real Estate"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Ellen Maes","intro":"Sector Banker Real Estate","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/158080d3-65aa-45c0-8bb6-c0000f7d975a/Ellen-Maes-ING-Sector-Banking","type":"image","width":800,"altTextNL":"Ellen Maes","original":"https://assets.ing.com/asset/158080d3-65aa-45c0-8bb6-c0000f7d975a/Ellen-Maes-ING-Sector-Banking.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/real-estate/ellen-maes"}}]}]}}}