We zien het steeds vaker: extremer weer. De zomers in Europa zijn warm en droog. Zo is de zomer van 2022 voor Italië het heetste jaar sinds 1800. En een jaar geleden nog hadden we in Nederland te maken met de overstromingen in Limburg. Ook stormschade komt vaker voor.
Extremer weer door klimaatveranderingen raakt onze economie en ons welzijn. En fysieke klimaatrisico’s hebben invloed op de waarde van vastgoed.
Het KNMI heeft vier overkoepelende klimaatrisico’s bepaald: hitte, droogte, overstroming en extreme neerslag.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Klimaatmitigatie en klimaatadaptatie vastgoed"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Als je het hebt over verduurzaming van de vastgoedsector kun je het volgende onderscheid maken:
Vaak praten we over de eerste categorie die gaat over de reductie van de CO2-uitstoot door de gebouwde omgeving. De route naar de afspraak van het klimaatakkoord, 95% reductie van de CO2-uitstoot door de bebouwde omgeving in 2050, is redelijk eenduidig. Energielabels geven aan hoe energiezuinig een pand is. Diverse maatregelen, zoals fiscale voordelen en wetgeving moeten zorgen dat we het doel gaan halen. Per 1 januari 2023 geldt bijvoorbeeld de verplichting voor verhuurde kantoren om minimaal een label C te hebben.
De tweede categorie, klimaatadaptatie, betreft de mate waarin een gebouw (en haar omgeving) bestand is tegen fysieke klimaatrisico’s. De fysieke gevolgen van klimaatverandering, hitte, droogte, overstromingen, wateroverlast, kunnen gebouwen beschadigen of de waarde van gebouwen doen verminderen. Als (toekomstig) eigenaar van een pand is het belangrijk om hier ook aandacht aan te besteden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Klimaatadaptief vastgoed, wat is dat?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Wanneer is een pand klimaat-adaptief? Ofwel, hoe goed is een gebouw bestand tegen de risico’s van:
Om deze vraag te beantwoorden kun je kijken naar het gebouw zelf en naar de omgeving waarin het staat. Als het gaat om het gebouw zelf kijk je naar gebouwspecifieke eigenschappen. Bijvoorbeeld een groen dak of zonwering bij extreme hitte en kwetsbaarheid van elektrische installatie in de kelder van een gebouw bij een overstroming. Daarnaast is het van belang een analyse te maken van de omgeving waarin het gebouw staat. Is er bijvoorbeeld een mogelijkheid tot opvang van water bij hevige regenval en is er veel groen rondom het gebouw dat zorgt voor afkoeling tijdens hitte?
Op dit moment is er nog geen standaard voor de meting van het fysieke klimaatrisico van gebouwen. Diverse partijen houden zich met dit onderwerp bezig en ontwikkelen methoden om het risico in kaart te brengen. Zoals Dutch Green Building Council , Climate Adaptation Services en NL Greenlabel. Minister De Jonge heeft opdracht gegeven tot het opstellen van een nationale maatlat die aangeeft wat de criteria zijn voor klimaat adaptief bouwen
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Klimaatrisico’s in kaart brengen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Klimaatgebeurtenissen hebben een direct effect op de gebouwde omgeving doordat ze de continuïteit van een gebouw en de bijbehorende operatie kunnen beïnvloeden. Daarom voeren geldverstrekkers en verzekeraars impactanalyses uit op de directe fysieke risico’s. ING Real Estate Finance heeft in 2020 samen met Bluelabel een analyse uitgevoerd op (een steekproef van) de door haar gefinancierde portefeuille. Dit onderzoek vormde een nul-meting van de stand van zaken van de panden op gebied van regenoverlast, hitte, droogte en overstroming. Elk object kreeg een score per risico in de vorm van de hieronder opgenomen tabel. Vanuit deze nul-meting kan ING REF de ontwikkeling van de fysieke klimaatrisico’s verder volgen en als dat nodig is, maatregelen treffen.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/80fe6712-034b-4291-a3a5-3e9a53c279b1/overstromingsrisico_tcm162-251144","original":"https://assets.ing.com/m/2a117c1edb4689cc/original/overstromingsrisico_tcm162-251144.png","extension":"jpg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Groen vastgoed tegen hitte, droogte en teveel water"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Bomen en planten rondom gebouwen helpen om het risico op 3 van de 4 genoemde klimaatrisico’s te mitigeren:
Bijkomende positieve effecten van groen zijn een toenemende biodiversiteit en een prettiger en gezondere leefomgeving. Hierbij dient opgemerkt te worden dat het belangrijk is het groen op de juiste wijze toe te passen om het gewenste effect op de genoemde risico’s te bereiken. Niet iedere willekeurig geplante boom zal evenveel resultaat geven. Met andere woorden: functioneel groen is beter dan cosmetisch groen. Daarom is het belangrijk om specialisten in te schakelen bij de vergroening van vastgoed.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Groene panden zijn meer waard"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Een woning aan de rand van een park is vaak meer waard dan eenzelfde soort woning die niet in de nabijheid staat van groen. Kijk maar naar steden als New York (duurste woningen bij Central Park) en Amsterdam (Vondelpark). Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de meerwaarde van groen op de prijs van vastgoed. De Groene Stad heeft deze onderzoeken verzameld. Uit een onderzoek van Alterra (WUR) blijkt dat groen in de directe omgeving de waarde van huizen verhoogt met 4% tot 15%. Een latere studie van WUR (hier te vinden) onderzoekt de waarde van stadsgroen in Amsterdam op 3 verschillende plekken. Deze cases laten zien dat de waarde van het groen aanzienlijk is. Afhankelijk van de locatie en de directe omgeving kan het groen zelfs een hogere waarde hebben dan woningbouw.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Duurzame ontwikkelaar aan het woord"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Ontwikkelaar Edge Technologies is koploper op het gebied van realiseren van gezonde gebouwen, zowel voor mens als milieu. Anja Koehler is Sustainability en Innovation manager bij Edge. Hoe Edge klimaatadaptieve maatregelen toepast bij het ontwerp en de ontwikkeling van gebouwen kun je beluisteren in de podcast met Anja. De podcast “Op weg naar Net Zero Buildings” vind je hier.
"},"alignedImage":{"position":"right","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/effe6a15-7706-4f0c-83cf-333c0348df0e/Anja-Koehler_tcm162-250115","altTextNL":"Anja Koehler","original":"https://assets.ing.com/m/7c723e82f3a41291/original/Anja-Koehler_tcm162-250115.jpg","extension":"jpg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Corporate Sustainability Reporting Directive, CSRD"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Op 21 april 2021 heeft de Europese Commissie een voorstel voor een richtlijn over verslaglegging over de duurzaamheid van ondernemingen (CSRD) aangenomen. Volgens deze richtlijn moeten als eerste de grote ondernemingen informatie bekendmaken over milieu en sociale aangelegenheden, diversiteit in bestuur, eerbiediging van mensenrechten en anti-corruptie. Over het definitieve implementatie schema moet nog worden besloten. Naar verwachting gebeurt dat in oktober.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Welke bedrijven moeten voldoen aan de CSRD-wetgeving?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"In Nederland zijn dat nu voornamelijk de beursgenoteerde bedrijven. Maar vanaf 2026 (over boekjaar 2025) geldt de CSRD-wetgeving ook voor grote bedrijven als ze voldoen aan twee van de volgende drie criteria:
> 250 werknemers en/of
> €50M omzet en/of
> €25M totale activa
Meer dan 1700 organisaties in Nederland voldoen aan deze criteria, waaronder veel vastgoedondernemingen gezien de hoge balanstotalen en omzet.
Om te voldoen aan de CSRD zullen vastgoedondernemingen een lange termijn duurzaamheids-strategie moeten hebben. Deze strategie moet zowel de interne als externe duurzaamheidsrisico’s en -kansen omvatten.
De invoering van de CSRD is met name voor de vastgoedmarkt belangrijk, omdat financiers en investeerders een relevante schakel vormen in deze markt. Zij zullen zich bij hun beslissingen in toenemende mate beroepen op het duurzame beleid- en uitvoering van de vastgoedonderneming.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Wat vindt de Sector Banker?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Vaak wordt gezegd dat er voor de waardering van vastgoed drie zaken belangrijk zijn: locatie, locatie en locatie. Locatie krijgt door de aandacht aan klimaatverandering nu een extra invulling: de omgeving waarin een pand staat moet bekeken worden in het licht van fysieke klimaatrisico’s.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Mijn tips voor vastgoedbeleggers"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Mijn tips voor vastgoedbeleggers: