Het mbo kiest richting 2027 steeds duidelijker voor één koers. Opleidingen moeten studenten beter voorbereiden op werk en vervolgopleiding, met meer aandacht voor basisvaardigheden en gelijke kansen. Die lijn staat centraal in de Werkagenda mbo 2023 tot en met 2027. Instellingen vertalen die doelen naar kwaliteitsplannen, met extra nadruk op begeleiding, welzijn, goede stages en het tegengaan van stagediscriminatie. De sturing wordt daarmee minder vrijblijvend. Het gaat niet meer alleen om initiatieven, maar ook om aantoonbare resultaten.
Tegelijk groeit de druk op kwaliteit. De Inspectie wijst op zorgen rond basisvaardigheden, vooral bij Nederlands. Ook komt naar voren dat kwaliteitszorg, zoals evalueren en verantwoorden, niet overal sterk genoeg is. Daardoor ontstaat een duidelijke beweging naar strakker organiseren, beter volgen van prestaties en gerichter verbeteren in de klas en in de begeleiding.
Ook de context verandert waarbinnen het mbo werkt. Demografische krimp en regionale verschillen gaan het opleidingsaanbod zwaarder beïnvloeden. Studentprognoses maken zichtbaar waar instroom daalt en waar de bereikbaarheid van opleidingen onder druk kan komen. Dat zet ook de financiering op scherp, omdat bekostiging sterk meebeweegt met studentenaantallen.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c2c2f851-b853-49bb-895c-5c7c8ad335da/Grafiek-Aansluiting-van-opleidingen-met-huidige-functie-is-voldoende-goed","altTextNL":"Grafiek Aansluiting van opleidingen met huidige functie is voldoende goed","original":"https://assets.ing.com/asset/c2c2f851-b853-49bb-895c-5c7c8ad335da/Grafiek-Aansluiting-van-opleidingen-met-huidige-functie-is-voldoende-goed.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De koppeling met de arbeidsmarkt wordt steeds nadrukkelijker. Stages blijven een kernonderdeel, terwijl de discussie over een mogelijke wettelijke minimum stagevergoeding oplaait. Ook het tekort aan docenten blijft bepalend voor wat instellingen kunnen waarmaken.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Waarom is deze trend belangrijk voor de sector?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Deze ontwikkeling is belangrijk omdat het mbo de spil is tussen onderwijs en de krappe arbeidsmarkt. Nederland heeft vakmensen nodig voor grote opgaven, zoals bouwen, verduurzamen en zorg. Als het mbo er beter in slaagt studenten te begeleiden, uitval te beperken en opleidingen actueel te houden, dan groeit de instroom naar beroepen waar de vraag het hoogst is.
De trend raakt ook aan de sociale opdracht van het mbo. Juist in een tijd waarin verschillen tussen studenten toenemen, wordt kansengelijkheid bepalend voor wie een diploma haalt en duurzaam aan het werk komt. Sterkere basisvaardigheden zijn daarbij geen extraatje. Ze bepalen of studenten kunnen meedoen, kunnen doorleren en zich kunnen redden op de werkvloer.
De regionale functie van het mbo is cruciaal. Als krimp leidt tot minder aanbod of grotere reisafstanden, dan worden kansen ongelijker en krijgen regio’s het moeilijker om voldoende mensen op te leiden. Dat maakt keuzes over samenwerking en spreiding van opleidingen een sectorvraagstuk, niet alleen een interne afweging per instelling.
De samenwerking met leerbedrijven staat onder spanning en tegelijk in de schijnwerpers. Veranderingen rond stagevoorwaarden hebben direct effect op het aantal plekken, de kwaliteit van begeleiding en de toegankelijkheid van opleidingen. Daarmee wordt het mbo steeds meer beoordeeld op de vraag of onderwijs en arbeidsmarkt samen verantwoordelijkheid nemen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Wat betekent dit voor jouw ROC?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Voor jouw organisatie vraagt dit om koersvastheid én wendbaarheid. Begin met een regionale toekomstscan op basis van studentprognoses per locatie. Gebruik die uitkomst om tijdig scenario’s uit te werken voor samenwerking met andere scholen, gemeenten en bedrijven. Zo voorkom je dat je pas reageert wanneer instroom al structureel daalt of wanneer opleidingen onder druk komen te staan.
Versterk daarnaast je kwaliteitsaanpak met een scherpe, vaste ritmiek. Maak zichtbaar hoe je doelen kiest, voortgang meet en bijstuurt. Zet basisvaardigheden expliciet op de agenda in lessen, examinering en begeleiding. Richt extra steun op studenten die starten met achterstanden, zodat je uitval beperkt en doorstroom vergroot.
Voor stages loont het om vooruit te werken. Verdiep afspraken met leerbedrijven over begeleiding en kwaliteit. Breng ook in kaart wat een mogelijke minimum stagevergoeding kan betekenen voor het aantal plekken en voor jouw studenten. Door nu samen met leerbedrijven opties te verkennen, houd je grip op risico’s en voorkom je dat kansen voor studenten verslechteren.
Houd je onderwijsaanbod actueel door structureel arbeidsmarktinformatie te gebruiken bij het onderhoud van opleidingen. Vertaal wijzigingen in kwalificaties tijdig naar onderwijs en voorlichting. En vergeet de randvoorwaarde niet: investeer in het aantrekken en behouden van docenten, met ruimte voor ontwikkeling en een werkdruk die vol te houden is.
"}},{"componentType":"linkList","componentStyle":"default","iconTitle":{"title":"Meer over"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/public","text":"Public"},{"url":"/zakelijk/sector/public/vooruitzicht-woningcorporaties","text":"Actueel vooruitzicht Woningcorporaties"},{"url":"/zakelijk/sector/public/outlook-public-sector-en-non-profit","text":"Actueel vooruitzicht Overheid, Onderwijs en Kinderopvang"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Jan Willem Spijkman","intro":"Sector Banker Public & Healthcare","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/72c18059-f71d-4a60-9bd5-3c5d6fe4ce88/Jan-Willem-Spijkman","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d132bcf68ee35aac/original/Jan-Willem-Spijkman.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/public/jan-willem-spijkman"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}