{"type":"document","data":{"id":"51327f5c-5687-4434-b0bc-a002cbe20f19","localeString":"nl-NL","publishDate":"2026-04-02T09:11:25.818+02:00","contentType":"onecms:editorialPage","hasMacro":false,"flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"robotInstruction":{"noIndex":false,"noFollow":false},"description":"ING econoom Edse Dantuma: digitalisering in het hoger onderwijs. Niet voor de kosten, wel voor de kwaliteit."},"mainHeaderZone":{"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"title":"Digitalisering in het hoger onderwijs","subtitle":"Niet voor de kosten, wel voor de kwaliteit","body":"Een uitgebalanceerde mengvorm van fysiek en online onderwijs kan voor een grotere toegankelijkheid en hogere onderwijskwaliteit zorgen. Digitalisering van het leerproces levert hoger-onderwijsinstellingen hoogstens geringe kostenbesparingen op."},"backLink":{"textLink":{"url":"/zakelijk/sector/public","text":"Public"}},"date":"2024-02-22","readingTime":5},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Met online scholing hebben instellingen in het hoger onderwijs hun deuren tijdens de lockdown virtueel open kunnen houden. Voor hen heeft digitalisering niet alleen maar voordelen. Er zijn tal van digitale risico’s, zoals een verminderde betrokkenheid van studenten, hoogoplopende ict-kosten en privacy- en cyberveiligheidsrisico’s. Ook leveren digitale onderwijstoepassingen niet direct grote kostenbesparingen op. Daar staat een grotere toegankelijkheid en mogelijk hogere kwaliteit van onderwijs tegenover. Zo kan een hybride onderwijsvorm, waarbij fysiek en digitaal elkaar aanvullen, meer onderwijs op maat en meer gemak en flexibiliteit voor studenten opleveren. Van vijf onderzochte digitale toepassingsgebieden komt online studiemateriaal als meest veelbelovend uit de bus.</p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6fc69a65-466b-4766-a943-b072b4ef7221/ING_EBZ_potentiele-meerwwarde-verdere-digitalisering-studiemateriaal_tcm162-197809","original":"https://assets.ing.com/m/2112fac6b3b06edb/original/ING_EBZ_potentiele-meerwwarde-verdere-digitalisering-studiemateriaal_tcm162-197809.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Veel digitale mogelijkheden nog niet benut"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Tijdens de coronalockdown is het hoger onderwijs versneld op digitaal afstandsonderwijs overgegaan. Toch staat de digitalisering in deze sector nog in de kinderschoenen.</p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/71e9c83b-aaf4-41ba-8f79-094ce3e2acaa/ING_EBZ_digitalisering-onderwijs-blijft-achter_tcm162-197810","original":"https://assets.ing.com/m/4b0e0c621a4cbfd4/original/ING_EBZ_digitalisering-onderwijs-blijft-achter_tcm162-197810.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Digitalisering kent voordelen, maar ook valkuilen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Digitalisering heeft voor het hoger onderwijs potentieel voordelen voor de kwaliteit, kosten en toegankelijkheid van opleidingen. Valkuilen zijn er echter ook. Denk aan een verminderde interactie en betrokkenheid van studenten, te hoge ICT-kosten, privacy- en cyberveiligheidrisico’s, en een grotere afhankelijkheid van leveranciers.</p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Hybride onderwijs vooral goed voor toegankelijkheid en kwaliteit"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Digitalisering kan echter wel degelijk van grote waarde zijn voor hogescholen en universiteiten. Een uitgebalanceerde aanpak kan voor een grotere toegankelijkheid en hogere onderwijskwaliteit zorgen. Met een hybride vorm, waarbij fysiek en digitaal onderwijs elkaar aanvullen, kan bijvoorbeeld het beste van beide werelden worden gecombineerd. Denk aan studenten die via online voorbereiding, assistentie en feedback beter voorbereid op colleges kunnen verschijnen, wat het klassikale onderwijs effectiever maakt.</p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Digitaal geen volwaardig substituut voor klassikaal"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Door ons via de ING Vraag van Vandaag ondervraagde consumenten zien in meerderheid de voordelen van online scholing vanwege meer flexibiliteit en gemak. Toch geeft zowel voorafgaand als tijdens de lockdown bijna driekwart (73%) de voorkeur aan face-to-face oftewel fysiek onderwijs boven online onderwijs. Studeren is dan ook in belangrijke mate een sociale aangelegenheid. Samenwerken en feedback krijgen en geven is van groot belang voor het studieresultaat. Digitaal onderwijs is mede daarom geen volwaardig substituut voor fysiek onderwijs.</p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/5c7d7445-23d1-4306-a813-9159f9c273f3/ING_EBZ_online-scholing_tcm162-197806","original":"https://assets.ing.com/m/4ba89a121a2555eb/original/ING_EBZ_online-scholing_tcm162-197806.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Grootste winst met online studiemateriaal te behalen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Uit onze analyse van de kwaliteits- en kostenvoordelen van vijf digitale toepassingsgebieden binnen het leerproces komt online studiemateriaal als meest veelbelovend uit de bus. De meerwaarde ervan is groot en de huidige stand van digitalisering op dit vlak biedt nog veel mogelijkheden om door te ontwikkelen. Online studiemateriaal is zo aantrekkelijk door de grote variatie aan leermateriaal, zoals video en serious games, maar ook doordat het mogelijk is de studiestof automatisch aan te passen op de vorderingen van de student en automatisch feedback te genereren.</p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Kleinschalige digitale collegevormen goede tweede"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Op de tweede plaats van onze rangschikking staan kleinschalige digitale collegevormen. Dit is het enige onderdeel van het leerproces waarvoor digitalisering zowel op het vlak van kwaliteit als kosten meerwaarde kan hebben. Digitale colleges maken het onderwijs minder tijd- en plaatsgebonden voor de student en wanneer online colleges een deel van de fysieke lesuren vervangen kunnen kostenbesparingen optreden.</p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Niet of nauwelijks kostenvoordelen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Digitalisering van het leerproces biedt hoogstens geringe kostenvoordelen om een drietal redenen: </p><ol><li>Personeel blijft essentieel, zowel voor de scholing zelf als voor de ICT-ondersteuning;</li><li>Vastgoedkosten zijn relatief beperkt van omvang en de benodigde hoeveelheid vastgoed neemt niet of nauwelijks af door digitalisering.</li><li>De ICT-kosten nemen toe bij verdere digitalisering.</li></ol>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/8c52f941-1df8-4d80-bb93-473a021375d2/ING_EBZ_personeel-grootste-kostenpost_tcm162-197808","original":"https://assets.ing.com/m/639b0c89d3f3e64b/original/ING_EBZ_personeel-grootste-kostenpost_tcm162-197808.png","extension":"png"}},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"<p>Deze publicatie is opgesteld door de ‘Economic and Financial Analysis Division’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.  <br /> De studie is afgesloten op 29 juni 2020. <br /> Auteur: <a href=\"https://www.ing.nlmailto:Edse.Dantuma@ing.com\">Edse Dantuma</a>.</p>"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Meer weten?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/kennis-over-de-economie/uw-sector/publieke-sector/index.html\">Onze publicaties over de publieke sector</a><br /><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/kennis-over-de-economie/index.html\">Kennis over de economie</a><br /><a href=\"https://twitter.com/INGnl_economie\">Volg ons op Twitter</a></p>"}},{"componentType":"cta","textLink":{"url":"https://assets.ing.com/m/c119d49565867bd1/original/ING_EBZ_digitalisering-in-het-hoger-onderwijs.pdf","text":"De volledige publicatie"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Dit vind je misschien ook interessant?"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"contactCard","cardType":"contact","cardSize":"medium","title":"Edse Dantuma","intro":"Sectoreconoom","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/10256d64-4e52-492c-ae2c-f4a82c1dcf54/Edse-Dantuma","type":"image","width":629,"original":"https://assets.ing.com/m/29adcc88c574fde7/original/Edse-Dantuma.jpg","extension":"png"},"textLinks":[{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie","text":"Twitter"}],"email":"Edse.Dantuma@ing.com"}]}]}}}