{"type":"document","data":{"id":"71292115-d95a-4f72-aa94-e036ba4ebc4e","localeString":"nl-NL","publishDate":"2026-04-07T16:54:19.135+02:00","contentType":"onecms:editorialPage","hasMacro":false,"flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"robotInstruction":{"noIndex":false,"noFollow":false},"description":"Met de verplichtingen die de Europese Unie stelt om de klimaatdoelen te behalen, is het waarschijnlijk dat ook het vastgoed in de Leisure moet gaan voldoen aan energielabels en richtlijnen om uiteindelijk klimaatneutraal te worden."},"mainHeaderZone":{"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"title":"Verduurzaming vastgoed in Leisure","body":"Met de verplichtingen die de Europese Unie stelt om de klimaatdoelen te behalen, is het waarschijnlijk dat ook het vastgoed in de Leisure moet gaan voldoen aan energielabels en richtlijnen om uiteindelijk klimaatneutraal te worden. De wet- en regelgeving vragen om verduurzaming, maar er zijn ook andere redenen om nu aan de slag te gaan met het duurzaam maken van gebouwen."},"backLink":{"textLink":{"url":"/zakelijk/sector/leisure","text":"Leisure"}},"date":"2025-04-22","readingTime":3},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Lagere energiekosten"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span>Verduurzaming heeft een prijskaartje en je moet als ondernemer de eventuele hogere kosten wel kunnen compenseren. Het compenseren kan bijvoorbeeld door lagere energiekosten. Een benchmark op gas en energie helpt hierbij. Met een benchmark krijgt een onderneming inzicht in de energiegegevens van het gebouw en in de manier waarop hij de CO2-uitstoot kan terugdringen. Een gebouw kan worden verduurzaamd door het gebruik van duurzame materialen, LED-verlichting die automatisch dimt, warmtekoudeopslag (WKO), isolatie van glas, vloeren en muren en recycling van water. Ook zonnepanelen die genoeg energie opwekken om het gebouw te laten draaien op duurzame energie zijn goede voorbeelden. Een prettige werkomgeving en aangenaam binnenklimaat mogen uiteraard niet ontbreken. Dit draagt bij aan de gezondheid en productiviteit van werknemers.</span></span></span></p>"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/duurzaam-ondernemen/zo-financier-je-verduurzaming","text":"Op zoek naar financieringsmogelijkheden voor verduurzamen?"}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Split incentive"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span>Technisch zijn er voldoende mogelijkheden, maar de gebouwen en gebruikers zijn niet altijd dezelfde partijen. Dat zien we ook in de Leisure sector. Het zogenaamde split incentive fenomeen houdt de eigenaar/investeerder tegen om te verduurzamen, omdat de opbrengst van de investering bij de huurder terecht komt. Toch is het belangrijk dat verhuurder en huurder hier samen uitkomen. Maak indien het gebouw niet in eigendom is afspraken met de eigenaar. Stel bijvoorbeeld als eis dat je dubbel glas wilt. Andersom kan de eigenaar van het gebouw een deel van de lagere energiekosten doorgeven aan de huurder.</span></span></span></p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"Voorbeeld: Hotel Jakarta","richBody":{"value":"<p><span><span><span>Hotel Jakarta in Amsterdam heeft flink geïnvesteerd in duurzaamheid en is daardoor energieneutraal. Het hotel wordt voorzien van elektriciteit door middel van zonnepanelen op het dak en in de gevel. De koeling en verwarming vinden plaats door middel van een warmte- en koudeopslagsysteem. </span></span></span>Voor het ontwerp heeft Hotel Jakarta het BREEAM-NL Excellent certificaat ontvangen. Dit is de een-na-hoogste score.<span><span><span> De tuin in het atrium van het hotel functioneert als een natuurlijke temperatuurregelaar. Zowel in de zomer als in de winter. De duizend liter water die de tuin dagelijks nodig heeft, komt van opgevangen regenwater. Het hotel is voor 80% opgebouwd uit hout, waaronder veel bamboe. De 200 kamers hebben een eigen overdekte buitenruimte, die dient als structurele zonwering. Bij de bouw stond het gebruik van duurzame materialen centraal. Als het hotel morgen zou moeten worden afgebroken, is het helemaal recyclebaar.</span></span></span></p><p><span><span><span><a href=\"https://hoteljakarta.amsterdam/energieneutraal/gebouw/\">Lees hier meer over hotel Jakarta</a></span></span></span></p>"}},{"componentType":"cta","textLink":{"url":"/zakelijk/sector/leisure/duurzaamheidstrends-leisure","text":"Meer duurzaamheidstrends in Leisure"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer over"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/leisure","text":"Leisure"},{"url":"/zakelijk/sector/leisure/vooruitzicht-horeca","text":"Actueel vooruitzicht Horeca"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Sjuk Akkerman","intro":"Sector Banker Services & Leisure","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7ff35e80-df0f-4330-9a1b-b5335ddbbe70/Sjuk-Akkerman","type":"image","width":350,"original":"https://assets.ing.com/m/675d24d8fee3d4fb/original/Sjuk-Akkerman.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/services/sjuk-akkerman"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"<p>De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op <a href=\"https://www.ing.com/Sustainability/Climate-action/Our-climate-approach.htm\">ing.com/climate</a>.</p>"}}]}}}