2023 was topjaar voor de hotelbranche
Na het sterke herstel van de hotelbranche in 2022, deden hotels vorig jaar opnieuw goede zaken met 14% groei in het aantal hotelovernachtingen ten opzichte van 2022. Ter vergelijking: restaurants en cafés realiseerden een volumegroei van respectievelijk 7% en 4%. Ondanks een stagnatie van de economie vorig jaar en een laag consumentenvertrouwen bleven consumenten geld uitgeven aan hotelovernachtingen. Het aantal hotelgasten in Nederland lag in 2023 met 32 miljoen dan ook historisch hoog, 5% meer dan in 2019, het vorige topjaar. Er waren 15% meer binnenlandse gasten dan in 2019, terwijl het aandeel buitenlandse gasten nog 4% onder het niveau van 2019 lag. Met name de aantallen zakelijke en intercontinentale reizigers - uit China en de VS – waren eind 2023 nog niet terug op het pre-coronaniveau van 2019.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ec592190-eda5-4c8a-8cfb-cba775a7a410/Hoteloutlook-figuur1-volumegroei","original":"https://assets.ing.com/m/22597c3b98f17627/original/Hoteloutlook-figuur1-volumegroei.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"
Hotelkamers werden in 2023 gemiddeld 4% duurder
Hotelkamers werden vorig jaar gemiddeld 4% duurder, nadat de prijzen in 2022, direct na het einde van de coronapandemie, al met 16% werden verhoogd. De prijsverhogingen waren onder meer nodig om de fors hogere energie- personeels- en inkoopkosten (deels) te compenseren. Daarnaast was het ook een kwestie van vraag en aanbod. Direct na de coronapandemie was er sprake van inhaalvraag, waardoor hotels ook ruimte hadden om de prijzen te verhogen. In de afgelopen twee jaar stegen de prijzen voor hotelkamers gemiddeld jaarlijks met 9,9%. Bij vakantieparken en campings verliepen de prijsverhogingen in dezelfde periode met een jaarlijkse stijging van gemiddeld 6,1% gematigder.
12% meer uitgaven aan reis en verblijf
Na het topjaar 2023 was in eerste instantie de verwachting dat 2024 een minder goed jaar zou worden op het gebied van reizen, maar vooralsnog is er sprake van een aanhoudende groei. De uitgaven aan reis en verblijf, in binnen- en buitenland, lagen over de eerste vier maanden van 2024 gemiddeld 12% hoger dan in dezelfde periode een jaar eerder, blijkt uit ING transactiedata. Een flink deel van de toename in de vakantie-uitgaven komt door hogere prijzen. Zo werden pakketreizen in de eerste vier maanden van 2024 gemiddeld 8% duurder, hotels in Nederland 6% en tarieven bij bungalowparken en campings in Nederland stegen gemiddeld 9% in prijs.
Voor 2024 en 2025 circa 4% groei verwacht
Voor 2024 en 2025 zijn de vooruitzichten voor de Nederlandse hotelsector positief, al zal de groei wel gematigder zijn dan in 2023. Door een combinatie van hogere lonen en lagere inflatie heeft de consument meer geld tot zijn beschikking. Bovendien is er, ondanks de hogere prijzen, nog altijd de bereidheid om te betalen. Dit geldt overigens niet alleen voor de Nederlandse, maar ook voor de Europese hotelgast. Daarnaast zal de zakelijke markt naar verwachting verder herstel laten zien. Zowel in 2024 als in 2025 zal het aantal hotelovernachtingen naar verwachting met circa 4% toenemen ten opzichte van het voorgaande jaar.
Nu de hotelsector weer enigszins is hersteld van de coronapandemie zijn er verschillende uitdagingen waar in de komende jaren aan moet worden gewerkt om toekomstbestendig te blijven.
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"1. 43% van de hotels heeft last van tekort aan personeel
Begin 2022, bij de heropening van de horeca, kampte bijna twee derde van de hoteliers met een tekort aan personeel. Hoewel de arbeidsmarkt in 2024 iets minder gespannen is en het personeelstekort geleidelijk afneemt, heeft nog altijd 43% van de hotels last van de personeelsschaarste. Het probleem van mensen vinden en binden is iets minder geworden, het draait nu vooral om het vasthouden van goed personeel. Hotels trekken alles uit de kast om een aantrekkelijke werkgever te zijn, zoals vrijheid en zelfstandigheid in de werkzaamheden, flexibele werktijden en het aanbieden van vervoer en/of onderdak aan werknemers.
2. Balanceren tussen technologie en persoonlijke service
Mede door het aanhoudende personeelstekort ontkomt de hotelsector er niet aan om te innoveren, iets waar de sector zeker niet in voorop loopt. De hotelwereld is richting de gast over het algemeen nog altijd redelijk tech-avers, er wordt veelal meer waarde gehecht aan persoonlijke service. Gezien de structurele personeelstekorten is het echter belangrijk dat een deel van de werkzaamheden wordt geautomatiseerd. Denk daarbij aan een digitale check-in en het inzetten van schoonmaak- en afruimrobots. Ook kan meer gebruik worden gemaakt van nieuwe technologieën, zoals generatieve AI, waarmee bijvoorbeeld vragen van hotelgasten en specifieke hotelinformatie in de eigen taal kunnen worden beantwoord.
Omzet optimaliseren met data-analyse
Technologie kan ook worden ingezet om de omzet te optimaliseren. Door nog meer datagedreven te werken kan het aantal directe boekingen worden verhoogd, bijvoorbeeld door het versturen van gepersonaliseerde mailings en het gebruik van real time dynamische beprijzing van de hotelkamers. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het online zoek- en boekingsgedrag van consumenten, maar ook naar het weer, het seizoen en wat de prijzen van directe concurrenten in de nabije omgeving doen.
Automatisering zorgt voor meer efficiency
Veel grotere hotelketens zijn hier al langer mee bezig, zij profiteren daarbij ook van de schaalgrootte die nodig is om investeringen in automatisering rendabel te maken. Denk daarbij onder meer aan een reserveringssysteem dat alles meet, hotelkamers die je via een app kunt openen, chatbots die vragen van hotelgasten beantwoorden etc. Ook kleinere hotels zullen uiteindelijk de stap naar automatisering moeten maken om aan de eisen van de gasten tegemoet te komen. Bovendien is het ook steeds vaker nodig om nieuw personeel aan te trekken, de nieuwe generatie wil toch vaker tech-driven werken. Zij zijn zo gewend om alles digitaal te regelen, dat ze dat ook tijdens hun werk willen doen. Uiteindelijk zorgt automatisering voor meer efficiency, lagere kosten en minder fouten in de bedrijfsvoering.
3. Duurzaamheid versus gastcomfort
Ten opzichte van andere sectoren is de horecasector zeker geen voorloper op het gebied van verduurzaming. Circa één op de drie hotels, restaurants en cafés geeft aan dat zij een grotendeels duurzame bedrijfsvoering hebben, terwijl dit percentage in de detailhandel en zakelijke dienstverlening hoger ligt. Binnen de horeca zijn vooral hotels in grote mate belastend voor het milieu: gasten willen iedere dag schone handdoeken, zetten ramen open en tegelijkertijd de verwarming of airco aan, staan lang onder de douche of douchen meerdere keren per dag en willen iedere dag schoonmaak. Voor vakantieparken geldt dat gasten steeds meer luxe en comfort willen, zoals een eigen sauna of hottub in de tuin en grotere zwembaden.
Hotelsector voert vooral laagdrempelige maatregelen door
Op het gebied van duurzaamheid heeft de hotelbranche dan ook nog veel werk te verzetten. De meeste hotels willen wel stappen zetten, onder de voorwaarde dat het comfort van de gast er niet onder lijdt. Hotels nemen dan ook als eerste veelal laagdrempelige maatregelen, zoals overstappen op groene stroom, het installeren van zuinige douchekoppen en elektrische laadpalen en geen monoverpakkingen meer gebruiken bij het ontbijt. Vanuit het oogpunt van kostenbesparingen en personeelstekorten wordt de dagelijkse schoonmaakbeurt versoberd en komt er meer aandacht voor voedselverspilling.
Verduurzaming hotelpand vergt grote investeringen
Naast verduurzaming van de bedrijfsvoering geldt voor hotels en vakantieparken dat de hotelkamers en vakantiewoningen ook moeten worden verduurzaamd, wat grote investeringen vergt. Voor circa één op de vijf hotels en vakantieparken vormt een gebrek aan financiële middelen de belangrijkste belemmering om te verduurzamen, zo blijkt uit CBS data. Eén van de oplossingen hiervoor is om de renovatie van een pand in delen op te knippen, zodat niet één keer alles tegelijk wordt gedaan en het hotel ook open kan blijven tijdens de gedeeltelijke renovatie. Een andere vaak genoemde belemmering is de afhankelijkheid van derden, dit betreft veelal de verhuurder van het hotelpand of de vakantiewoning.
4. Hotelstop in de strijd tegen overtoerisme
Nederland heeft een relatief hoge hoteldichtheid ten opzichte van andere Europese landen. In 2022 had Nederland bijna 6.300 hotels, wat neerkomt op 36 hotels per 100.000 inwoners. Alleen Oostenrijk, Griekenland en Portugal hebben een nog hogere hoteldichtheid. In een aantal Nederlandse steden wordt inmiddels een toerisme-ontmoedigend beleid gevoerd. Zo geldt er in onder meer Amsterdam, Haarlem en Maastricht een (tijdelijke) hotelstop en heeft Amsterdam één van de hoogste toeristenbelastingen ter wereld om overtoerisme tegen te gaan.
5. Voorstel om lage btw-tarief logies af te schaffen
In het recente hoofdlijnenakkoord van de nieuwe coalitie wordt een verhoging van het lage btw-tarief logies van 9% naar 21% voorgesteld. Hierdoor worden onder meer hotelkamers en huisjes op vakantieparken vanaf volgend jaar 11% duurder dan nu het geval is. Kampeerterreinen zijn van deze regeling uitgezonderd. Naar verwachting komt de prijsverhoging vrijwel volledig voor rekening van de gast. In hoeverre de hotelgast zich hierdoor laat tegenhouden is nog moeilijk te zeggen. Een hotelovernachting is voor de meeste consumenten een luxe product, waar eerder op wordt bezuinigd dan op meer essentiële goederen en diensten, zoals voeding en de kapper. Tegelijkertijd neemt in 2025 de koopkracht van de consument echter licht toe, waardoor de impact wellicht minder groot zal zijn. Ook in de afgelopen twee jaren lieten hotelgasten zich niet tegenhouden door de sterke prijsverhogingen. Voor de zakelijke reiziger zal de verhoging van het btw-tarief minder van invloed zijn. Al wordt Nederland door de btw-verhoging mogelijk wel minder concurrerend voor internationale congressen, zeker als de btw in de omliggende landen lager is dan in Nederland.
Hotelkamer in Amsterdam circa 13% duurder
Het is echter nog maar de vraag of de hotelbranche zelf de btw-verhoging kan dragen. Ondanks de forse prijsverhogingen in 2022 lagen de winstmarges in 2022 nog altijd onder het niveau van 2019. Bij een tariefsverhoging van 12% resteert er weinig tot geen ruimte voor hoteliers om de kamerprijzen nog verder te verhogen om de winstmarges te verbeteren. Zo wordt een hotelkamer in Amsterdam in 2025, alleen al door de btw-verhoging en de hogere toeristenbelasting die in 2024 is doorgevoerd, circa 13% duurder dan in 2023. Het risico bestaat dat wanneer dit voorstel daadwerkelijk wordt doorgezet de prijzen zo hoog worden ten opzichte van andere Europese landen, dat Amsterdam zichzelf uit de markt prijst.
Wereldwijd wordt reizen steeds belangrijker
Ondanks de uitdagingen zien de vooruitzichten voor de Nederlandse hotelbranche er ook voor de komende jaren rooskleurig uit. De vraag naar hotelbedden blijft hoog. Wereldwijd wordt reizen steeds belangrijker en is ook voor meer mensen weggelegd. Internationale reiskoepel WTTC verwacht dat de wereldwijde reissector tot 2034 jaarlijks met 3,7% zal groeien. Bovendien wordt Nederland als reisbestemming steeds aantrekkelijker, onder meer vanwege het klimaat met gematigde temperaturen, een stabiele geopolitieke omgeving en een relatief hoog serviceniveau. Vooral veiligheid en een aantrekkelijk klimaat zijn voor Europese reizigers de belangrijkste criteria bij de keuze voor een vakantiebestemming. Waar Nederland een halve eeuw geleden in de zomer nog weinig populair was onder toeristen vanwege het matige klimaat, kan de combinatie van hogere temperaturen in Nederland en frequentere hittegolven in Zuid-Europa nu juist positief uitvallen voor Nederland.
Vraag blijft hoog de komende jaren
Er komen in de toekomst naar verwachting dan ook meer reizigers naar Nederland, waardoor de vraag naar kamers hoog blijft en verder toeneemt. Neem alleen al de snelgroeiende middenklasse in India, China en een aantal Afrikaanse landen die Europa willen bezoeken. En hoewel een meerderheid van de Nederlanders voor de hoofdvakantie bij voorkeur naar het buitenland blijft gaan, is de verwachting dat ze daarnaast vaker voor een korte vakantie in Nederland kiezen. Zeker als vliegtickets verder in prijs stijgen, waardoor de drempel hoger wordt om een weekend met het vliegtuig naar het buitenland af te reizen. Dit geldt ook voor toeristen uit de ons omringende landen, die eveneens voor een korte vakantie dichterbij huis kiezen en derhalve met de auto of trein naar Nederland komen.
In 2019 bezochten 308.000 Chinese toeristen ons land, in 2023 was dat met 150.000 net de helft. Dit komt deels doordat de grens van China pas begin 2023 weer open is gegaan. In eerste instantie reisden Chinezen binnen China om familie te bezoeken en vervolgens naar bestemmingen in de buurt zoals Thailand, Japan en Maleisië. Daarna komen ze pas weer naar Europa. Echter, nu het in eigen land economisch gezien minder gaat houden veel Chinezen de hand op de knip. Dit treft vooral de grote Chinese middenklasse die juist veel reizen. Waar eerder de verwachting was dat de Chinese toerist in 2024 weer volop naar Europa zou komen, is de verwachting nu dat dat niet eerder dan in 2025 het geval zal zijn.
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Kans reëel dat hotelsector tegen grenzen aanloopt …
Bij een jaarlijkse groei van 3% in de periode 2026 t/m 2030 zijn er eind 2030 naar verwachting ongeveer 40 miljoen hotelgasten in Nederland, een kwart meer dan in 2023. De kans bestaat dat de hotelwereld in Nederland op den duur, bij een aanhoudende hoge vraag, in bepaalde regio’s tegen haar grenzen aanloopt, zowel op het gebied van kamerbezetting, kamerprijs als personele bezetting. De komende jaren komen er zoals het zich nu laat aanzien niet veel hotels meer bij in bepaalde populaire regio’s. Steden en provincies, zoals Amsterdam, Maastricht en Zeeland, worden terughoudender met het verlenen van vergunningen voor nieuwe hotels.
… innovatie en verduurzaming zijn daarom hard nodig
Tegelijkertijd kan de service door structurele personeelstekorten meer en meer onder druk komen te staan. Hotels ontkomen er dan ook niet aan te investeren in innovatie om daarmee het personeelstekort deels op te lossen. Ook zal de hotelsector meer moeten doen op het gebied van verduurzaming, niet alleen vanwege regelgeving, maar ook om als hotel up-to-date te blijven en om aan de toekomstige eisen van de hotelgast tegemoet te komen.
Auteur
Katinka Jongkind
Met medewerking van
Sjuk Akkerman - ING Sector Banking
Thijs Geijer - ING Research
Met dank aan
Fletcher Hotels - Rob Hermans en Edwin van Heteren
LBG Hotels - Rino Soeters
Molecaten - Tim Slager
QL Hotels & Restaurants - Sander Allegro
Standhotel Domburg - Pieter van de Woestijne
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Beperkte groei voor de horeca in 2026","body":"23 december - De vooruitzichten voor de Nederlandse horeca zijn voor 2026, met een verwachte volumegroei van circa 1%, gematigd positief, maar ook met volop uitdagingen.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/72cc4e35-87a0-49db-8cc9-6d7f6e7f0348/AMSTERDAM-THE-NETHERLANDS-JUNE-10-2014-Beautiful-sreets-of-Amsterdam-with-shops-on-summer-day","type":"image","width":2508,"original":"https://assets.ing.com/m/9b98f0eeea29173/original/AMSTERDAM-THE-NETHERLANDS-JUNE-10-2014-Beautiful-sreets-of-Amsterdam-with-shops-on-summer-day.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/leisure/vooruitzicht-horeca"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over Leisure","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/0cc68389-7939-48d2-986c-b1f035489e23/Icon-Leisure","type":"image","width":236,"original":"https://assets.ing.com/m/32bfd6b57b00652d/original/Icon-Leisure.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/leisure"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}