{"type":"document","data":{"complementaryZone":{"flexComponents":[{"cards":[{"cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"extension":"png","original":"https://assets.ing.com/asset/c0058d77-003f-401b-ad9e-20ec0359ad1b/icon_apk.png","publishedAt":"2023-02-22T14:12:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c0058d77-003f-401b-ad9e-20ec0359ad1b/icon_apk","type":"image","updatedAt":"2025-02-20T10:35:21Z","width":129},"intro":"Lees hier de sectorupdate van de andere sectoren.","link":{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors/overzicht-ing-sector-updates"},"title":"Wat gebeurt er in de sector van je klanten en toeleveranciers?"},{"cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"extension":"png","original":"https://assets.ing.com/m/675d24d8fee3d4fb/original/Sjuk-Akkerman.png","publishedAt":"2019-08-14T07:23:16Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7ff35e80-df0f-4330-9a1b-b5335ddbbe70/Sjuk-Akkerman","type":"image","updatedAt":"2022-12-02T09:38:01Z","width":350},"intro":"Sector Banker Services & Leisure","link":{"url":"/zakelijk/sector/services/sjuk-akkerman"},"title":"Sjuk Akkerman"},{"cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"extension":"png","original":"https://assets.ing.com/asset/dd271818-dc3d-4b39-9310-ddadd656f971/icon-email.png","publishedAt":"2023-02-22T14:12:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/dd271818-dc3d-4b39-9310-ddadd656f971/icon-email","type":"image","updatedAt":"2025-02-20T10:35:26Z","width":288},"link":{"url":"mailto:sector.banking@ing.com?subject=Ik%20ontvang%20graag%20nieuwe%20publicaties%20over%20de%20sector%20Leisure"},"title":"Nieuws over de sector Leisure direct in je mailbox?"},{"cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"altTextNL":"\"\"","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/19669982-6e87-48c7-80f4-7d314a8b215c/Interest-Percentage_Out_Outline.svg","publishedAt":"2022-07-04T14:15:27Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/19669982-6e87-48c7-80f4-7d314a8b215c/Interest-Percentage_Out_Outline","type":"image","updatedAt":"2023-12-21T19:17:01Z","width":32},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/verwachtingen-voor-de-economie-in-cijfers"},"title":"Ramingen Nederlandse economie"}],"componentType":"cards"}]},"contentType":"onecms:productPage","flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"description":"Met deze ING sectorupdate wil ik je op de hoogte houden van de laatste inzichten in de Leisure sector.","robotInstruction":{"noFollow":false,"noIndex":false}},"flexZone":{"flexComponents":[{"alignedImage":{"position":"bottom"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<ul><li><span><span><span><span><span><span><span>Hogere prijzen kunnen niet de groeimotor van de horeca blijven</span></span></span></span></span></span></span></li><li><span><span><span><span><span><span><span>Binnenlandse vakanties blijven een omvangrijke markt</span></span></span></span></span></span></span></li><li><span><span><span><span><span><span><span>Totale horecaomzet groeit, maar hotels leveren in</span></span></span></span></span></span></span></li><li><span><span><span><span><span><span><span>Toerisme goed voor €117,6 miljard euro en 6,7 procent van de banen</span></span></span></span></span></span></span></li><li><span><span><span><span><span><span><span>Een beweeglijke rente vraagt om een bewuste blik op je liquiditeiten</span></span></span></span></span></span></span></li></ul>"},"title":"In deze update:"},{"componentType":"sectionTitle","title":"Hogere prijzen kunnen niet de groeimotor van de horeca blijven"},{"alignedImage":{"position":"bottom","altTextNL":"Deze grafiekt toont de volumekrimp van restaurants en cafe's in de eerste 9 maanden van 2026 ten opzichte van 2024 en 2025","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/d481414d-3529-47b0-9328-d5cbf60c7a74/Volumekrimp-Horeca-jan-sept-2026.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/d481414d-3529-47b0-9328-d5cbf60c7a74/Volumekrimp-Horeca-jan-sept-2026"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span><span><span><span>De horeca kan stijgende kosten niet eindeloos doorberekenen aan de gast. De prijzen in restaurants, broodjeszaken en cafés stijgen volgend jaar naar verwachting met 4,5 procent volgens het Food Service Instituut Nederland (FSIN). Het instituut stelt ook dat de omzet van restaurants en cafés dit jaar groeit, maar dat de groei volledig komt door hogere menuprijzen. Consumenten letten ondertussen scherper op hun uitgaven. Het aantal bestellingen neemt af. ING-betaaldata over de eerste negen maanden van 2026 laten hetzelfde patroon zien: er werd bij restaurants en cafés 3,5 procent meer uitgegeven aan eten en drinken, terwijl er 1 procent minder werd besteld.</span></span></span></span></span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/2a796b50-9819-4eb7-8abe-ea2744518983/Horeca-aug26-fig7-productiviteit.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/2a796b50-9819-4eb7-8abe-ea2744518983/Horeca-aug26-fig7-productiviteit"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p></p>"}},{"componentType":"testimonial","testimonialList":[{"authorInfo":{"authorName":"Sjuk Akkerman","image":{"extension":"png","original":"https://assets.ing.com/m/675d24d8fee3d4fb/original/Sjuk-Akkerman.jpg","publishedAt":"2019-08-14T07:23:16Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7ff35e80-df0f-4330-9a1b-b5335ddbbe70/Sjuk-Akkerman","type":"image","updatedAt":"2023-12-21T20:07:46Z","width":4368},"jobTitle":"ING Sector Banker Services & Leisure"},"testimonialText":{"body":"De rek raakt uit prijsverhogingen. Horecaondernemers kunnen hun marge beschermen door productiever te werken en scherp te sturen op de waarde voor de gast. Denk aan een slimmere personeelsplanning, efficiëntere processen en automatisering waar die aantoonbaar rendeert. De kernvraag blijft: levert een hogere prijs ook voldoende gastwaarde op? Anders leiden hogere menuprijzen uiteindelijk tot minder gasten."}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Binnenlandse vakanties blijven een omvangrijke markt"},{"alignedImage":{"position":"bottom"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span><span><span><span>Nederlanders ondernamen in 2025 ongeveer 15,5 miljoen vakanties in eigen land. Dat was 4 procent minder dan in 2024. De bestedingen aan binnenlandse vakanties bedroegen 5,7 miljard euro. Ondanks de daling vertegenwoordigen binnenlandse vakanties daarmee nog altijd een omvangrijke markt. Binnenlands toerisme heeft bovendien een lagere CO</span></span></span></span><span><span><span><span>₂</span></span></span></span><span><span><span><span>-voetafdruk dan inkomend toerisme en draagt bij aan welzijn en sociale cohesie. </span></span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><span><span><span>Voor ondernemers is vooral relevant waar gasten verblijven, hoeveel zij besteden en hoe de vraag zich over regio’s en seizoenen verspreidt. Deze informatie helpt bij beslissingen over capaciteit, prijs, aanbod en investeringen. De publicatie van NBTC biedt hiervoor cijfers en duiding.</span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Lees meer op NBTC.nl","url":"https://www.nbtc.nl/nl/site/download/download-binnenlandse-markt-nl-1?disposition=inline"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Totale horecaomzet groeit, maar hotels leveren in"},{"alignedImage":{"position":"bottom","altTextNL":"grafiek toont omzet per branche in Q2 2026 ten opzichte van Q2 2025","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/05aad4c3-da4e-4aab-bc06-3abc063e0233/Grafiek-omzet-Horeca-per-branche-Q2-2026.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/05aad4c3-da4e-4aab-bc06-3abc063e0233/Grafiek-omzet-Horeca-per-branche-Q2-2026"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span><span><span><span>De horecaomzet groeide in het tweede kwartaal van 2026 met 2,2 procent ten opzichte van een jaar eerder (CBS). De omzet van eet en drinkgelegenheden steeg met 3,5 procent. Kantines en catering noteerden met 4,1 procent de sterkste groei. De omzet van logiesverstrekkers daalde met 0,9 procent. Hotels zetten 2 procent minder om, terwijl overige logiesverstrekkers, waaronder campings en vakantieparken, 1,5 procent meer omzet behaalden. Het ondernemersvertrouwen in de horeca verbeterde in het derde kwartaal van min 30,1 naar min 19,5, maar bleef sterk negatief.</span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"testimonial","testimonialList":[{"authorInfo":{"authorName":"Sjuk Akkerman","image":{"extension":"png","original":"https://assets.ing.com/m/675d24d8fee3d4fb/original/Sjuk-Akkerman.jpg","publishedAt":"2019-08-14T07:23:16Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7ff35e80-df0f-4330-9a1b-b5335ddbbe70/Sjuk-Akkerman","type":"image","updatedAt":"2023-12-21T20:07:46Z","width":4368},"jobTitle":"ING Sector Banker Services & Leisure"},"testimonialText":{"body":"De omzetontwikkeling verschilt sterk per deelsector. Eet- en drinkgelegenheden groeiden, terwijl hotels minder omzet boekten. Die daling hangt waarschijnlijk samen met de verhoging van de btw op logies. Sinds 1 januari 2026 geldt voor hotelovernachtingen en vakantiehuisjes een tarief van 21 procent, tegenover 9 procent daarvoor. Voor kampeerplaatsen bleef het tarief 9 procent. Voor ondernemers is het daarom belangrijk scherp te sturen op prijs, bezetting, kosten en marge."}}]},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Meer informatie op CBS.nl","url":"https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/36/omzet-horeca-groeit-in-tweede-kwartaal-2026-met-ruim-2-procent"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Toerisme goed voor €117,6 miljard euro en 6,7 procent van de banen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span><span><span><span>De Impactmonitor Toerisme van NBTC brengt de economische, maatschappelijke en ecologische impact van toerisme in Nederland samen. In 2025 bedroeg de totale economische betekenis van toerisme en recreatie 117,6 miljard euro. De sector was goed voor 4 procent van de Nederlandse economie en 6,7 procent van alle banen. Nederland telde 29,8 miljoen binnenlandse en 22,3 miljoen buitenlandse verblijfsgasten. De monitor bevat ook voorlopige inzichten over 2026. Ondernemers kunnen deze gegevens gebruiken om ontwikkelingen in gastvraag, herkomstmarkten en regionale spreiding te volgen.</span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Bekijk het dashboard","url":"https://impactmonitortoerisme.nbtc.nl/home"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Een beweeglijke rente vraagt om een bewuste blik op je liquiditeiten"},{"alignedImage":{"position":"bottom","altTextNL":"grafiek toont marktverwachting van ECB beleidsrente over het jaar 2026","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/5675b272-08d0-4c52-b6a6-a49d58ccd8e2/wij-verwachten-nog-een-renteverhoging-van-de-ECB-minder-dan-markten.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/5675b272-08d0-4c52-b6a6-a49d58ccd8e2/wij-verwachten-nog-een-renteverhoging-van-de-ECB-minder-dan-markten"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span>Hogere energieprijzen vergroten de inflatiezorgen. Het ING-basisscenario gaat uit van nog één ECB-renteverhoging van 0,25 procentpunt. Bij afnemende inflatiedruk kunnen de kapitaalmarktrentes vanaf medio 2027 dalen. Voorlopig blijft het rentebeeld onzeker.</span></span></span></p>"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong><span><span><span>Wat betekent dit voor jou?</span></span></span></strong><br /><span><span><span>Een verandering van de ECB-rente werkt niet één-op-één door in de zakelijke spaarrente. Die is afhankelijk van meerdere factoren, waaronder ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. Kijk daarom niet alleen naar de rente, maar vooral naar je eigen situatie. Welk deel van je liquide middelen heb je nodig als werkkapitaal, hoeveel wil je als flexibele buffer aanhouden en welk bedrag kun je langer missen? Zo ontstaat een passende balans tussen beschikbaarheid, looptijd en rendement.</span></span></span></span></span></p><p><span><span><strong><span><span><span>Zakelijk sparen op een manier die bij je past</span></span></span></strong><br /><span><span><span>ING biedt verschillende mogelijkheden, van dagelijks opneembaar sparen en kwartaalsparen tot een deposito met een vaste rente en looptijd. </span></span></span><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sparen\"><span><span><span>Bekijk onze zakelijke spaarproducten</span></span></span></a><span><span><span>. </span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Meer informatie over rente vooruitzichten op ing.nl","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/een-beweeglijke-rente-vraagt-om-een-bewuste-blik-op-je-liquiditeiten"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer sectornieuws lezen?"},"textLinks":[{"text":"Bekijk jouw sector","url":"/zakelijk/sector/services"},{"text":"Bekijk andere sectoren","url":"/zakelijk/sector/all-sectors"},{"text":"Sector thema's","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/sector-themas"},{"text":"Sector Facts & Figures","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/overzichtspagina-facts-figures"},{"text":"ING Sector magazine","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/ing-sector-magazine"},{"text":"Trends & Ontwikkelingen","url":"/zakelijk/sector/leisure/trends-en-ontwikkelingen-leisure"}]}]},"hasMacro":false,"id":"501360be-a624-4d03-989d-3c90d269c8f5","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op <a href=\"https://www.ing.com/Sustainability/Climate-action/Our-climate-approach.htm\">ing.com/climate</a>.</p>"},"title":"ING & Duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"backLink":{"textLink":{"text":"Leisure","url":"/zakelijk/sector/leisure"}},"componentType":"productHeader","coreHeader":{"body":"Deze inzichten helpen om vooruit te denken en te acteren.","headerImage":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/asset/1b9bd0d0-27c5-4e54-bf81-47a9937c9798/Sector-update-leisure-afbeelding.jpg","publishedAt":"2026-11-08T10:04:14Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/1b9bd0d0-27c5-4e54-bf81-47a9937c9798/Sector-update-leisure-afbeelding","type":"image","updatedAt":"2026-11-08T10:04:24Z","width":1920},"subtitle":"Met deze sectorupdate houden we je op de hoogte van de laatste inzichten in de sector Leisure","title":"Sectorupdate Leisure"}},"publishDate":"2026-11-09T11:13:17.023+01:00"}}