{"type":"document","data":{"id":"5dd1ec76-3e8d-4791-8576-763c078acb05","localeString":"nl-NL","publishDate":"2026-04-07T13:57:52.275+02:00","contentType":"onecms:editorialPage","hasMacro":false,"flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"robotInstruction":{"noIndex":false,"noFollow":false},"description":"Het coronavirus maakt duidelijk dat door lange internationale supply chains, gebaseerd op de laagste kosten en minimale voorraad, de productie in een specifiek land kwetsbaar is voor schokken elders in de wereld."},"mainHeaderZone":{"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"title":"Afhankelijkheid supply chains en reshoring","subtitle":"Hebben mondiale toeleveringsketens hun langste tijd gehad?","body":"Het coronavirus maakt duidelijk dat door lange internationale supply chains, gebaseerd op de laagste kosten en minimale voorraad, de productie in een specifiek land kwetsbaar is voor schokken elders in de wereld."},"backLink":{"textLink":{"url":"/zakelijk/sector/industry","text":"Industry"}},"date":"2022-11-16","readingTime":3},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Risico's managen & reshoring"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Eén ding is zeker: disrupties zijn &apos;part of the game&apos;. Misschien niet op korte termijn, misschien op een grotere of kleinere schaal met een ander effect op de sector maar vast staat dat verstoringen van alle tijden zijn. </p><p>De keuze tussen laagste kosten en accepteren van verstoringen versus het aanpassen hieraan met behoud van zekerheid en flexibiliteit is een strategische keuze. </p><p>Bedrijven zullen vooralsnog minder risico nemen en maken op basis van (on)afhankelijkheid van de toeleverketen en afbreukrisico nieuwe strategische toeleveringskeuzes. Just-in-time verschuift deels naar just-in-case en protectionisme neemt toe. Hierdoor kan een open economie als Nederland hard worden geraakt. </p><p>Ondernemers kunnen specifieke risico’s beperken door voorraden aan te houden en strategisch te gaan inkopen bij meerdere en/of ‘lokale’ toeleveranciers. Hoe dit op de lange termijn zal uitwerken is nog even afwachten maar direct gevolg is wel dat er zowel Europees als nationaal meer industriële bedrijvigheid en investeringen te verwachten zijn. Hierbij maken ‘economies of scale’ plaats voor ‘economies of network’. </p><p>Ook in deze nieuwe situatie zal weer gezocht worden naar een optimale mix tussen maximale flexibiliteit en minimale kosten. Digitalisering kan hierin door o.m. lagere kosten en beter zicht op de supply chain, een belangrijke rol spelen. </p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Productiestrategieën"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<div>De grootste kansen voor Nederland liggen bij productie waar lage productiekosten minder belangrijk zijn én die goed aansluiten bij  de ontwikkelde technologische infrastructuur in Nederland. Industriële productie waarvoor Nederland goed gepositioneerd is: \n<ul>\n <li>High end productieactiviteiten die nauw verbonden zijn met de topsectoren en gebruik kunnen maken van de specifieke Nederlandse kennisclusters.</li>\n <li>Productie met een hoge automatiseringsgraad die minder afhankelijk is van arbeid.</li>\n <li>Productie waar de keten op verschillende plaatsen activiteiten heeft. De lagere toegevoegde waarde productie in Azië en de laatste productiestappen (assemblage, testen, configure to order) dichtbij de eindmarkt te plaatsen met meer grip op kwaliteit, levertijd en distributie.</li>\n</ul></div>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Reshoring en risicospreiding, welke keuzes liggen voor de hand?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Door de pandemie liepen de geoliede wereldwijde toeleveringsketens vast, tot schrik van bedrijven. Met grotere voorraden en meer leveranciers moest het risico omlaag. Fietsframes die per vliegtuig uit China moesten komen, autofabrieken die dicht moesten vanwege een gebrek aan onderdelen, medicijnfabrikanten die angstvallig in de gaten hielden of ze nog wel konden produceren. Veel bedrijven hadden er misschien al jaren niet meer echt bewust bij stilgestaan, maar in 2020 merkten ze hoe kwetsbaar hun toeleveringsketens zijn. Door lockdowns en reisbeperkingen kwamen veel onderdelen niet op tijd op de juiste plek. En direct, toen vanaf maart de eerste schokken door de economie trokken, volgden speculaties van analisten over langetermijngevolgen: ketens zouden simpeler worden. Just-in-time-bezorging was uit, voorraden aanhouden weer hip. Reshoring was onvermijdelijk: productie die in lagelonenlanden plaatsvindt zou naar Europa (terug)komen.</p><p>De Tweede Kamer riep het kabinet in mei per motie op te onderzoeken of reshoring gestimuleerd kon worden. Maar zijn bedrijven ook echt zover? In welke mate zijn ze nu echt met hun ketens bezig in de nasleep van de eerste coronaschok? Stabielere aanvoerlijnen, met bijvoorbeeld leveranciers gespreid over meerdere landen, zijn immers niet gratis. Laat staan productie terughalen naar Europa. Zijn lagere kosten dan niet toch belangrijker? De focus ligt nu vooral op de kleinere stapjes.</p><p><a href=\"https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/01/een-tweede-leverancier-van-schroefjes-is-toch-best-handig-merken-bedrijven-tijdens-de-pandemie-a4025910\">Meer informatie in dit NRC artikel</a></p><p> </p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"Meer informatie over supply chains & reshoring","richBody":{"value":"<ul><li><a href=\"https://www.linkedin.com/posts/gertjanbraam_regionale-maakindustrie-heeft-de-toekomst-activity-6666961132928036864-Mo4L\">Regionale maakindustrie heeft de toekomst</a> (artikel in Deal)</li><li><a href=\"https://think.ing.com/articles/ing-covid-19-pandemic-transport-and-logistics-sector-outlook/\">ING’s Transport &amp; Logistics sector outlook</a></li><li><a href=\"https://www.ptindustrieelmanagement.nl/manufacturing/artikel/2020/10/daf-trucks-over-de-invloed-van-de-pandemie-op-de-supply-chain-1013409?tid=TIDP4208693X4FF53A60329841CFBFE7AA3BAEB60552YI4&amp;_ga=2.143159538.61327927.1619634950-1225247293.1579014504\">DAF trucks over risico management in supply chains</a></li><li><a href=\"https://think.ing.com/articles/countries-hurt-most-by-covid-19-global-value-chain-shock/\">Kwetsbaarheid landen bij disruptie supply chains </a> </li><li><a href=\"https://linkmagazine.nl/reshoring-hoog-op-de-agenda-kansen-voor-nederlandse-hightech/?v=1a13105b7e4e\">Reshoring en kansen voor de Nederlandse industrie</a> (Link Magazine)</li><li><a href=\"https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/01/een-tweede-leverancier-van-schroefjes-is-toch-best-handig-merken-bedrijven-tijdens-de-pandemie-a4025910\">Een tweede leverancier is best handig</a> (NRC artikel)</li></ul>"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer over"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/industry","text":"Industry"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Gert Jan Braam","intro":"Sector Banker Industry","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c7565a16-ae6c-40ad-b630-900c74b48a93/4023x4023","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/45dd52f7/original/4023x4023.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/industry/gert-jan-braam"}}]}]}}}