Vooruitzicht voor 2026 nauwelijks verbeterd na krimpjaar 2025
De vooruitzichten voor de chemische industrie zijn nog altijd somber. 2025 was opnieuw een krimpjaar. De chemieproductie lag begin vierde kwartaal nog altijd zo’n 23% onder het piekniveaus van eind 2017 en januari 2022. Sinds de zomer stabiliseert de chemieproductie, maar het is nog te vroeg om van uitbodemen te kunnen spreken. Laat staan van groei. Ook 2026 belooft niet veel verbetering te brengen.
Geringe vraag, hoge energiekosten en goedkope import blijven chemie pijn doen
Bedrijven in de chemie blijven ook in 2026 tegen een drietal hardnekkige knelpunten aanlopen: 1. een geringe vraag in de belangrijkste markten; 2. energiekosten die in Europa structureel relatief hoog zijn; en 3. een overvloed aan goedkope import uit Azië. Daarnaast blijven de Amerikaanse invoertarieven de exportvraag drukken. Ondanks dat voor chemische producten in de EU-VS-handelsdeal een nultarief is afgesproken, geldt ook hier het uniforme 15%-tarief van de VS voorlopig nog. Ook het relatief grote aantal van acht grote chemiefabrieken of onderdelen daarvan dat dit jaar in Nederland is gesloten, drukt de groei de komende jaren, doordat een deel van de productie(capaciteit) uit de markt is gehaald. In dat licht is de nu dalende trend van energietarieven hoopgevend, maar niet direct voldoende voor hernieuwde groei.
Concurrentiepositie blijft in gedrang door hoge energieprijzen
Chemiebedrijven blijven hinder ondervinden van structureel hogere energieprijzen die behalve als brandstof ook als chemiegrondstof doorwerken. De gasprijs is in Europa nog altijd zo’n 3,5 keer zo hoog als in de VS, terwijl dit voor 2021 gemiddeld een factor twee was. in 2026 zet de daling naar verwachting door, met name een toenemende mondiale LNG-productiecapaciteit (vooral in de Verenigde Staten en Qatar) zal de gasmarkt structureel verruimen. Daarmee neemt de kans op extreme prijspieken en leveringsproblemen af. De hoge transport- en verwerkingskosten van LNG zorgen er wel voor dat energie in Europa relatief duur blijft. Er is sprake van een natuurlijk tekort. LNG-import blijft voorlopig nodig om in de energiebehoefte te voorzien en volledig te ontkoppelen van gaslevering uit Rusland.
Vraag kan geleidelijk aantrekken, maar voorlopig nog geen substantiële productiegroei
Ook de dure euro (ten opzichte van de dollar) en de mondiale overcapaciteit zetten de concurrentiepositie van de Nederlandse chemie onder druk, vooral in de basischemie. Wanneer de Europese vraag en industriële productie geleidelijk aantrekt als gevolg van de snelle groei van defensie-uitgaven, Duitse overheidsinvesteringen en een verbeterde koopkracht van consumenten, kan de vraag naar Nederlandse chemieproducten wat aantrekken. Maar dit lijkt zeker in de eerste helft van 2026 niet voldoende voor substantiële productiegroei.
Toegenomen concurrentie en prijsdruk door forse mondiale overcapaciteit
De mondiale productiecapaciteit van de belangrijkste petrochemische bouwstenen (ethyleen, propyleen, butadieen, benzeen, tolueen en gemengde xylenen) is tussen 2010 en 2024 met 62% gegroeid, terwijl de Europese capaciteit met 14% is afgenomen. In Azië is de capaciteit grofweg verdubbeld. China is voor het veruit het grootste deel daarvan verantwoordelijk. Dit betreft niet alleen opschaling door Chinese bedrijven, ook Europese concerns zoals BASF hebben de afgelopen jaren fors in China geïnvesteerd. Ook Noord-Amerika heeft haar capaciteit sinds 2010 met 25% uitgebouwd vooral door de schaliegasrevolutie in de VS. De wereldwijde concurrentie en prijsdruk voor Nederlandse en Europese spelers blijft daardoor fors. Ook doordat China, afgaande op haar nieuwe 5-jarenplan, voorlopig blijft opschalen.
Europese Commissie in actie voor concurrentiepositie en vergroening chemie
Nieuwe maatregelen van de Europese Commissie (EC) bieden de energie-intensieve industrie meer perspectief voor de nabije toekomst. De Clean Industrial Deal en de uitwerking daarvan in het actieplan voor de chemische industrie moeten lagere energieprijzen mogelijk maken en vergroening van productieprocessen stimuleren. Daarnaast treedt per 2026 de CO2-grensheffing (Carbon Border Adjustment Mechanism - CBAM) in werking. In de toekomst komen hier mogelijk meer chemieproducten onder te vallen, maar voorlopig geldt de bescherming tegen CO2-intensieve importen voor cement, aluminium, ijzer, staal, kunstmest, waterstof en elektriciteit. Dit betekent dat producenten van moeilijk te vergroenen chemieproducten (anders dan kunstmest) nog niet beschermd worden tegen de afbouw van vrije emissierechten onder het emissiehandelsyteem (ETS). Winstmarges komen daardoor in de chemie verder onder druk te staan.
Amerikaanse invoerheffingen drukken direct en indirect op vraag en marges
Een beperkt, maar tot voor kort groeiend deel van de chemieproductie is voor de VS bestemd. Zo’n 5% van de productie wordt door de hogere invoerheffingen geraakt. Het merendeel van de producten verkoopt de Nederlandse chemie op de Europese markt. Ongeveer 80% van de in Nederlands chemische producten gaat de grens over en daarvan blijft weer 82% binnen Europa. Dit biedt dit jaar echter weinig soelaas. De overtollige Chinese chemieproductie vindt zijn weg door de hoge Amerikaanse tarieven naar de Europese markt en zet verkoopprijzen en marges verder onder druk. Het voorlopige bestand tussen China en de VS (voor één jaar) kunnen dit effect wat temperen, maar het wereldwijde speelveld blijft uitdagender dan voorheen.
Nederlandse overheid vermindert kostennadelen met buurlanden
Om het speelveld met andere Europese landen gelijker te trekken, is de Nederlandse overheid de basisindustrie tegemoetgekomen. Voor de komende drie jaar is de Indirecte Kostencompensatie (IKC) voor grootverbruikers van elektriciteit weer ingevoerd. Dit dempt de hoge Nederlandse elektriciteitskosten en verkleint zo het kostennadeel met buurlanden enigszins (onder de voorwaarde van verduurzaming). Daarnaast wordt de plasticheffing aangepast en het gebruik van groene waterstof aantrekkelijker gemaakt. Verder heeft de Tweede Kamer na de val van het kabinet een motie aangenomen om de CO₂-heffing als nationale kop op de Europese emissiehandel buiten werking te stellen. In hun agenda voor een nieuw kabinet hebben Jetten en Bontenbal de afschaffing van dit instrument opgenomen.
Volop verduurzamingsplannen, maar uitrol vertraagd
Verduurzaming verloopt moeizaam door knelpunten op het vlak van regelgeving, infrastructuur en rendement. Voorbeelden zijn de stikstofimpasse, de netcongestie, de vertraagde oplevering van CO2-opslag en -pijpleidingen, vertraging van het waterstofaanbod en hoge investeringssommen en kostprijzen. Zowel Shell, BP, als het Finse UPM stoppen met de bouw van een biobrandstoffenfabriek in de Rotterdamse haven. Aan de andere kant gaan Air Products en Yara samenwerken aan emissiearme ammoniak en maakt OCI haar kunstmestproductie in Geleen duurzamer door hernieuwbare ammoniak van BASF in te zetten. Gunvor bouwt samen met VARO Energy een biobrandstoffenfabriek op de plek waar zij haar olieraffinage heeft stilgelegd. Tot slot bouwt Shell in Moerdijk een installatie die afvalplastic in pyrolyse-olie omzet en op de Tweede Maasvlakte de grootste groene waterstoffabriek van Europa.
Iets positievere verwachtingen, maar orderboeken nog niet goed gevuld
Zowel over de orderintake, als het orderboek en de verwachte productie zijn chemieproducenten niet erg te spreken. Veel ruimte voor verbetering van de verslechterde winstgevendheid is er voorlopig niet. Integendeel, energieprijzen dalen, maar blijven relatief hoog, lonen stijgen nog altijd harder dan de inflatie en de zwakke vraag en overcapaciteit zorgen voor aanhoudende prijsdruk.
Investeringen staan onder druk, terwijl ze hard nodig zijn voor de toekomst
De lage bezettingsgraad weerspiegelt de moeilijke marktomstandigheden en drukt de investeringsbereidheid op korte termijn. Investeringen staan dan ook structureel onder druk, terwijl die voor de energietransitie juist in deze industrieën hard nodig zijn. Grootschalige investeringen doen chemie-multinationals tegenwoordig veelal buiten Europa, terwijl Europese plants vaker worden stilgelegd of afgestoten.
Maatwerkafspraken kunnen verbetering brengen, maar kampen met tegenslag
Ondanks haperende investeringen in nieuwe faciliteiten zit de industrie niet stil. Zo zijn er volop proefprojecten om productieprocessen in de chemie te verduurzamen met groene waterstof. Infrastructuur daarvoor is in de maak. Nederland loopt bovendien voorop in CO2-opslag, met de projecten Porthos en Aramis (Rotterdamse haven en Noordzee). Daarnaast zouden de verder uit te werken individuele maatwerkafspraken van bedrijven met de rijksoverheid meer groene chemie-investeringen over de streep kunnen trekken. De weg daar naartoe is echter vol hobbels. Zoutproducent Nobian is het eerste chemiebedrijf dat een maatwerkafspraak heeft gesloten, maar daar lijkt het voorlopig bij te blijven. Steun blijft ook nodig om meer investeringen in onderzoek naar en implementatie van duurzamere alternatieven te stimuleren. Innovaties als elektrisch kraken met groene waterstof, chemisch recyclen of de inzet van biobased grondstoffen vergen grote langjarige investeringen. Dit gebeurt al bij de ontwikkeling van waterstoftechnologie. Zeven waterstofprojecten worden door €800 miljoen aan Europese ‘IPCEI’-middelen ondersteund. Op dit vlak behoren Nederlandse bedrijven met een groot aantal aangevraagde octrooien tot de koplopers.
Farmaproductie groeit tijdelijk én structureel sterk
Onder invloed van extra Amerikaanse voorraadopbouw verhoogde de farmaceutische industrie de productie in het eerste kwartaal met 30% ten opzichte van het laatste kwartaal van 2024. Na de eerste bekendmaking van de wederkerige tarieven voor de EU kwam de klad erin, doordat Amerikaanse importeurs genoeg strategische voorraden hadden aangelegd. Nog altijd hangen mogelijke tarieven op geneesmiddelen boven de markt, maar ook zonder die tarieven zal de Nederlandse farmaceutische industrie naar verwachting een tussenjaar van minder hoge groei kennen. 13% van de Nederlandse geneesmiddelen is voor de VS bestemd, maar dat doet niets af aan de groeisector die de farma is. Nederland blijft een gewild vestigingsland voor internationale farmaconcerns door de sterke positie op het vlak van zowel ontwikkeling als productie van vernieuwende medicijnen. Het Europese Medicijnen Agentschap (EMA) in Amsterdam, de pandemie en de roep om meer strategische onafhankelijkheid van Azië en betere beschikbaarheid van geneesmiddelen dragen hieraan bij. Kenmerkend is de investering van €2,6 miljard van Amerikaanse farmaceut Eli Lilly in een nieuwe medicijnfabriek bij Leiden.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Industrie ziet groei in 2026 licht aantrekken","body":"9 december - De Nederlandse industrie groeit in 2026 naar verwachting gematigd. Vooral toenemende consumentenbestedingen en extra overheidsinvesteringen zorgen voor meer orders.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/488c91f5-8e46-48cc-a90f-8c69c39647dc/Automated-welding-machine-working-on-steel-creating-sparks","type":"image","width":5184,"altTextEN":"\"\"","altTextNL":"\"\"","altTextFR":"\"\"","altTextDE":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/49a4312b9361e2c/original/Automated-welding-machine-working-on-steel-creating-sparks.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/industry/vooruitzicht-industrie"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Concurrentie China steeds heviger voor traditionele machinebouwers","body":"13 maart - De traditionele machine-industrie staat onder druk. Een omslag is nodig om van de aanwezige groeikansen te profiteren.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/26d1c219-32be-4eb4-b3d4-991ef67c14a2/The-robotic-arm-for-food-packing-process-in-factory-The-industry-4-0-concept-by-robotic-in-food-factory","type":"image","width":799,"original":"https://assets.ing.com/m/3ec61803882a67ac/original/The-robotic-arm-for-food-packing-process-in-factory-The-industry-4-0-concept-by-robotic-in-food-factory.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/industry/sectorstudie-machine-industrie-2025"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Outlook Nederland 2026: economische groei met de rem erop","body":"4 december 2025 - Gematigde groei tussen nieuwe prioriteiten en oude knelpunten","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/08680fba-9a86-4519-84ea-62948abc53a5/CardOutlook2026Elektriciteitsnetwerk","type":"image","width":1536,"original":"https://assets.ing.com/m/41045b4d53eeb365/original/CardOutlook2026Elektriciteitsnetwerk.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/outlook-nederlandse-economie"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over Industry","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/da2fe2a9-153a-4d8a-a40b-f583518b6b98/Icon-Industry","type":"image","width":212,"original":"https://assets.ing.com/m/46b2a40b7024f659/original/Icon-Industry.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/industry"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over sectoren","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/501a77b9-e22b-4861-9bbd-b21b2fc916ad/Icon-Services","type":"image","width":236,"original":"https://assets.ing.com/m/4ea38cccac60bfad/original/Icon-Services.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}