De machinebouw sector is verantwoordelijk voor het ontwerpen, ontwikkelen, produceren en onderhouden van (productie)machines. De focus op productinnovatie en productiviteitsverhoging vraagt om integraal zicht nodig op alle deze processen.
De sector omvat een grote diversiteit machinefabrikanten voor sectoren als o.a. verpakkingen, metaal- en kunststofproducten, voedselproductie, logistiek, bouw, medische en hightech componenten. Machinebouw is de laatste decennia fors gegroeid en behoort samen met chemie en voedingsmiddelen tot de grootste subsectoren binnen de industrie.
Machinebouw is sterk innovatief, met maar liefst 40% van de R&D uitgaven (€ 3 miljard) in de totale industrie. De sector biedt werkgelegenheid aan ruim 92.000 werknemers, is wereldwijd actief en sterk export gedreven. De verdiensten aan de export van machines en machineonderdelen zijn de afgelopen 10 jaar meer dan verdubbeld tot meer dan € 26 miljard. De belangrijkste EU-afzetlanden zijn Duitsland, VS, China, Frankrijk, België, VK, Italië en Zuid-Korea.
Machinefabrikanten blijven last houden van structureel toenemende concurrentiedruk vanuit China. Het aanbod en de prijsdruk vanuit China nemen toe, doordat exportstromen van de VS naar Europa zijn verlegd. Hogere overheidsuitgaven aan defensie zorgen geleidelijk voor meer orders. De €800 miljard vanuit het ReArm-Europe programma van de Europese Commissie en de nieuwe NAVO-norm van 3,5% bbp in 2035 bestendigen de langetermijninvesteringen. Het kost nog tijd voordat investeringen in defensie zich in substantieel meer orders en productie vertalen.
De vraag naar Nederlandse chipmachines is meer conjunctureel bepaald. Deze zijn dermate hoogwaardig dat zij internationaal zeer concurrerend zijn. De sector richt zich op productiviteitsverbetering via digitalisering, automatisering en kunstmatige intelligentie. Daarnaast groeit het belang van servitization: machinebouwers bieden steeds vaker diensten zoals onderhoud en performance monitoring om stabiele inkomsten te realiseren.
"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/3296bea68e9ffd04/original/Sectorstudie-machine-industrie-fig1-Vol-mut-TW-SVG.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/83f2abe6-5c8f-4ea6-977c-1eb7ddc77851/Sectorstudie-machine-industrie-fig1-Vol-mut-TW-SVG"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De machine-industrie staat als economische groeiparel bekend vanwege een bovengemiddelde groei van 9,5% per jaar tussen 2013 en 2023. Die groei komt vrijwel volledig voor rekening van de chipmachinemakers, onder aanvoering van ASML. De marktomstandigheden zijn voor traditionele machinebouwers structureel uitdagend door toenemende concurrentie vanuit China. Zie ook de ING-sectorstudie Machine-industrie.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/1b464b5e367778c5/original/Sectorstudie-machine-industrie-fig7-importen-SVG.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/0aa14c9e-9b7b-4f01-9f06-63c31d277d6c/Sectorstudie-machine-industrie-fig7-importen-SVG"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De machinebouw is met kleine binnenlandse markt afhankelijk van export naar zowel Europa als steeds meer landen daarbuiten in verschillende eindmarkten als o.a. food, semiconductors, medisch, bouw en defensie. De sector is steeds minder cyclisch door het aanbieden van een breder productaanbod, meer diensten en verdere verbreding van eindmarkten waarin er met unieke kennis en technologie een sterke concurrentiepositie is. Economische groei en renteniveaus blijven van invloed op kapitaalsinvesteringen. De concurrentie komt traditioneel uit Europa, maar met name China heeft een enorme technologische inhaalslag gemaakt waarmee de traditionele machinebouw zowel technologisch als prijstechnisch zware concurrentie heeft gekregen. De marktomstandigheden zijn voor dit deel van de sector structureel uitdagend geworden.
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Lange termijn belangrijke drivers in de sector zijn een groeiende wereldwijde welvaart en internationale ontsluiting. En daarmee in het verlengde liggende groeiende behoefte aan hoogwaardig voedsel, medische zorg, goederen. Daarnaast is de vraag naar steeds hogere output, groeiende flexibiliteit en klantspecifiek kunnen produceren belangrijk bij de ontwikkeling van machines, systemen en complete productielijnen. USP’s: technologisch hoge kwaliteit, innovatief een flexibele configure to order productiestrategie met een hoge productiviteit en relatief korte levertijden.
Specialistische kennis ligt steeds meer bij de machinebouwer en minder bij de afnemer die ermee produceert. Hierdoor is er een continue toenemende vraag naar meer service en ontzorging rondom de machine en productieproces. De inzet van digitalisering en beschikbaarheid van online-machinedata wordt gebruikt voor het monitoren van machines en processen. Hiermee kunnen (op afstand) extra diensten geleverd worden zoals voorspellend onderhoud en procesoptimalisatie. Wat resulteert in een hogere bezettingsgraad en output.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/c6b17f87-741f-4364-8b8c-eb04a6cea06a/Outlook-Industrie-JUN-2026-Fig-1-raming-IP.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c6b17f87-741f-4364-8b8c-eb04a6cea06a/Outlook-Industrie-JUN-2026-Fig-1-raming-IP"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Industrie ziet productie in 2026 voor het eerst in vier jaar weer groeien
Industriële productie groeit in 2026 weer na tegenvallend 2025
Na drie jaren van krimp ziet de Nederlandse industrie de productie in 2026 weer groeien. Hoewel de verschillen tussen industrietakken groot blijven, is de sector als geheel weerbaar in tijden van grote internationale turbulentie. Vooral de aantrekkende vraag naar chipmachines zorgt voor de hogere groeiverwachting. De hogere energieprijzen door de Iran-oorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz hebben het vertrouwen van consumenten en producenten gedrukt. De verwachtingen rond de uitvoer, investeringen en particuliere consumptie zijn dan ook wat getemperd.
Nederland onderscheidt zich van andere eurolanden
De industrie trekt in Nederland duidelijk sneller aan dan in andere eurolanden. Realisatiecijfers laten sinds december 2025 een sterk oplopende productie zien, terwijl dit voor de eurozone als geheel nog nauwelijks het geval is. Ook de inkoopmanagersindex laat zien dat Nederlandse industrie zich positief van het buitenland onderscheidt. Terwijl de inkoopmanagersindex voor eurozoneproducenten in juni op 51,3 noteerde, kwam de Nederlandse industrie in mei op 55,9 uit. Dat is de hoogste stand in bijna vier jaar en wijst op aanhoudende, substantiële groei.
VS en China niet langer groeimarkten
Amerikaanse invoerheffingen drukten in 2025 op de industrie en doen dat ook in 2026. Vooral het 50%-tarief op staal en aluminium verslechtert de concurrentiepositie van Nederlandse producten op de Amerikaanse markt, ook bij halffabricaten en eindproducten zoals (onderdelen voor) voertuigen en machines. Chipmachines zijn door hun sterke concurrentiepositie en Aziatische afzetmarkten minder gevoelig voor heffingen, maar ASML heeft wel last van strengere Amerikaanse exportrestricties voor China. De VS en China groeien niet langer sterk als afzetmarkten. Chipgerelateerde markten als Zuid-Korea en Taiwan winnen juist aan belang.
Positiever over orders en voorraden, maar tweedeling neemt toe
De hogere industriële activiteit blijkt uit betere order- en voorraadposities. Toch ligt de verwachte bedrijvigheid voor het eerst sinds juli 2025 weer onder het langjarig gemiddelde, waarschijnlijk door onzekerheid over energieprijzen, geopolitiek en economie. Ook de investeringsverwachting voor 2026 is omgeslagen: van ruim 5% groei in het najaar naar 3% krimp in het voorjaar. Dit weerspiegelt de toenemende tweedeling. Een deel van de technologische industrie profiteert van semicon, elektrificatie en defensie, terwijl vrachtwagens, auto-onderdelen en de energie-intensieve basisindustrie onder druk staan. Juist in die laatste sector vinden veel grote industriële investeringen plaats.
"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/7650db8f-5fa8-4d38-8886-5cb402417553/Outlook-Industrie-JUN-2026-Fig-9-productie-technologische-ind.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7650db8f-5fa8-4d38-8886-5cb402417553/Outlook-Industrie-JUN-2026-Fig-9-productie-technologische-ind"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"
EU zint op maatregelen tegen snel toenemende goedkope importen uit China
Grote Europese markten zoals chemie, staal, auto’s en machines staan onder druk door snel toenemende goedkope importen uit China. Lage loonkosten, technologische vooruitgang, subsidies en een ondergewaardeerde munt versterken de concurrentie. In 2025 kwam daar de omleiding van voor de VS bestemde Chinese goederen naar Europa bij door hoge Amerikaanse importheffingen. Daardoor liep het EU-handelstekort met China op tot €365 miljard, circa €1 miljard per dag. Europese regeringsleiders zoeken maatregelen tegen oneerlijke concurrentie, zoals spreiding van leveranciers voor cruciale onderdelen, maar zijn verdeeld en vrezen Chinese tegenmaatregelen. Bovendien blijft Europa voorlopig afhankelijk van China voor zeldzame aardmetalen en kritische componenten, zoals chips.
Productie technologische industrie gestabiliseerd, grote verschillen tussen deelsectoren
De productie van de technologische industrie kromp in 2025 licht, maar de verschillen tussen deelsectoren zijn groot. Structurele groei van digitalisering, energietransitie en AI houdt vooral producenten en toeleveranciers van chipmachines, elektrische apparaten en hoogwaardige componenten op peil. De elektronicabranche krimpt daarentegen al jaren. Sinds 2017 daalde de productie gemiddeld bijna 10% per jaar. Tegelijk steeg de toegevoegde waarde met bijna 4% per jaar, wat wijst op een verschuiving van laagwaardige, concurrerende producten zoals consumentenelektronica naar innovatievere producten met hogere marges, zoals elektronische componenten, meet- en regelapparatuur en optische en medische instrumenten.
Chipmachinemakers trekken industriële groei omhoog
De groei van chipmakers en equipmentfabrikanten stond in 2025 nog onder druk door een langzamer dan verwachte normalisatie van de voorraden bij klanten. Dit jaar rapporteren de ‘Grote Drie’ (ASML, ASM, Besi) sterke verbetering en een forse orderintake. De AI-boom vergt extra chips voor bijvoorbeeld datacenters, wat voor een groeiende behoefte aan productiecapaciteit zorgt bij halfgeleiderproducenten. Ook de vraag naar chips voor andere toepassingen dan AI, zoals consumentenelektronica, automotive en industriële toepassingen laat verbetering zien.
Stijgende defensie-uitgaven stimuleren industriële activiteit langjarig
Ook de hogere Europese defensie-uitgaven zorgen langjarig voor meer productvraag. Bijvoorbeeld vanuit de marine, maar ook vanuit de land- en luchtmacht, denk aan radars van Thales en Robin Radar en diepladers van Broshuis. Steeds meer “ dual-use bedrijven spelen in op de nieuwe groeimarkt door op basis van bestaande civiele toepassingen nieuwe militaire middelen te ontwikkelen. Dronefabricage is een snelgroeiende tak waar Nederland in samenwerking met Oekraïense en andere Oost-Europese bedrijven in uitblinkt. Het kost tijd voordat investeringen in defensie zich in substantieel meer orders en productie vertalen. Defensieorders kennen veelal lange gunningstrajecten en opschaling van industriële defensiecapaciteit kost tijd door een gebrek aan langetermijncontracten, personeelstekorten, investeringsdrempels.
Meer over de vooruitzichten, subsectoren en eindmarkten.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics in de Machinebouw"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/20d44444c93019bb/original/Sectorstudie-machine-industrie-fig12-Verschuiving-aanbod-SVG.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/891c35ed-3d6f-4a27-9711-c992ecb5bf11/Sectorstudie-machine-industrie-fig12-Verschuiving-aanbod-SVG"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De internationaal opererende machinebouwsector wordt aldoor competitiever. Om de concurrentiepositie te behouden en te versterken is het cruciaal om te investeren in technologisch leiderschap en een steeds breder aanbod van diensten aan te bieden.
Het Klimaatakkoord roept op de CO2-uitstoot drastisch terug te dringen (-60% in 2030). Energie-efficiëntie, elektrificatie van productie en logistiek alsook materiaal(her)gebruik zijn voor de industrie en machinebouw de belangrijkste onderdelen van de duurzaamheidsstrategie. Voor de machinebouw liggen er naast circulaire ontwikkelingen door middel van modulair ontwerp ten behoeve van eenvoudiger reparatie en meer reviseren ook een kans en uitdaging bij het ontwikkelen van diensten als voorspellend onderhoud. Dit alles ten behoeve van een langere gebruiksduur. Met data-analyse en machinaal leren kan efficiëntie van machines worden verbeterd en energieverbruik worden geoptimaliseerd.
"},"textLinks":[{"text":"Meer duurzaamheidstrends in de Industry","url":"/zakelijk/sector/industry/duurzaamheidstrends-industry"}]},{"alignedImage":{"position":"top","altTextNL":"SWOT machinebouw","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/7fb4bca2d2326332/original/SWOT-machinebouw.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/64cc3d12-da1b-452c-b186-d10667f1ab66/SWOT-machinebouw"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""}},{"accordionList":[{"richBody":{"value":"ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door ING Sector Banking van ING Bank N.V. (ING) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding noch een uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook om welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"50bfdfa8-a3f3-4a63-8d57-978193ed2930","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"},"title":"ING & Duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Gert Jan Braam","image":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/45dd52f7/original/4023x4023.jpg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c7565a16-ae6c-40ad-b630-900c74b48a93/4023x4023","type":"image","width":4023},"jobTitle":"Sector Banker Industry"},"backLink":{"textLink":{"text":"Industry","url":"/zakelijk/sector/industry"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"“De Nederlandse machinebouwsector is een innovatieve en internationaal georiënteerde sector binnen de maakindustrie met een groot exportaandeel. Bedrijven ontwikkelen, produceren en onderhouden machines, productiesystemen en technische oplossingen voor uiteenlopende markten, zoals de voedingsmiddelenindustrie, hightech, semicon, logistiek, landbouw en industrie. Veel ondernemingen hebben zich gespecialiseerd in specifieke technologieën, toepassingen of nichemarkten. Hierdoor beschikken zij over een sterke kennispositie en onderscheiden zij zich wereldwijd op kwaliteit, betrouwbaarheid en innovatie.\r\n\r\nDe sector staat ook voor belangrijke uitdagingen. Het aanhoudende tekort aan technisch personeel, stijgende kosten, geopolitieke onzekerheid en schommelingen in de wereldhandel vragen om een hoge mate van flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Om hun concurrentiekracht te behouden investeren machinebouwers continu in automatisering, digitalisering, robotisering en toepassingen van kunstmatige intelligentie. Deze technologieën helpen om productiviteit, leverbetrouwbaarheid en efficiëntie te verbeteren. Daarnaast neemt duurzaamheid een steeds belangrijkere plaats in, zowel binnen de eigen bedrijfsvoering als bij de ontwikkeling van energiezuinige en toekomstbestendige machines voor klanten.”\r\n\r\nHieronder lees je meer over hoe de sector werkt en wat er zich afspeelt.","subtitle":"Wat houdt de Machinebouw bezig?","title":"Industry - Machinebouw"},"date":"2026-08-14","readingTime":5},"publishDate":"2026-08-14T15:36:06.781+02:00"}}