De Chemische industrie fabriceert grondstoffen, halffabricaten en producten met chemische, biochemische en fysische processen. De sector is kapitaalintensief, sterk exportgericht en onderdeel van geïntegreerde clusters. De sector is belangrijk als basisindustrie voor (inter)nationale productieketens zoals:
De chemiesector is grofweg onder te verdelen in petrochemie (olie), fijnchemie (vb. verf), consumentenchemie (vb. wasmiddel) en farmaceutische industrie. Elk heeft een eigen dynamiek en marktvraag. De chemieclusters hebben een hoge productiviteit en sterke verwevenheid met industrieketens van eindmarkten.
De chemiesector is sterk innovatief en investeert aanzienlijk in onderzoek en ontwikkeling om nieuwe processen en producten te ontwikkelen. Het draagt daarmee bij aan technologische vernieuwing en verbetering van de internationale concurrentiepositie.
De sector speelt een sleutelrol in verduurzaming en reductie van CO2 -uitstoot door o.a. gebruik circulaire en bio-based grondstoffen, elektrificatie van processen en recycling. Denk aan schone energiebronnen voor de industrie (waterstof), nieuwe medicijnen en voedingsingrediënten, lichtere duurzame (biologische) materialen en het continue groeiende aandeel in plastic recycling.
Doordat chemiebedrijven stoffen en materialen voor diverse industriële ketens produceren, werken innovatie en verduurzaming door in grote delen van de Nederlandse economie.
De belangrijkste strategische aandachtsgebieden in de sector zijn:
Strategische ligging, Chemieclusters en ondernemersklimaat
Grondstoffen kunnen eenvoudig worden aangevoerd via havens of pijpleidingen. Het ARA-gebied beschikt over goede waterverbindingen en een diepzee toegang. Ook zijn er directe lijnen tussen belangrijkste chemie-centra in NL, B, D, N-Frankrijk. Nederland heeft 6 innovatieve chemieclusters: Rotterdam, Chemelot, Delfzijl- Emmen, Zeeland, Amsterdam.
Nederland heeft de afgelopen jaren een ongunstig ondernemersklimaat voor de chemische industrie gekend met de (extra) nationale heffingen die op Europese regelgeving werden gezet en specifieke subsidies die werden afgeschaft. Hierdoor is produceren in Nederland (te) duur geworden en de concurrentiepositie sterk verslechterd. Het productievolume is met 20% teruggelopen mede door fabriekssluitingen van internationale concerns. Positief is dat veel van de wetgevende en ondersteunende maatregelen in lijn gebracht worden met Europa waarmee een gelijk Europees speelveld gecreëerd wordt.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/7d9ce6722015e718/original/Outlook-Chemie-DEC-2025-Fig-4-exportmarkten.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f541ca3d-f650-4e6a-98e0-49628c658a1d/Outlook-Chemie-DEC-2025-Fig-4-exportmarkten"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De chemiesector is afhankelijk van internationale economische ontwikkelingen. Innovatie, energietransitie, klimaateisen (CO²-uitstoot) en verduurzaming chemische industrie zijn de belangrijkste thema’s voor de toekomst.
Regeldruk (CO2, REACH, stikstof) zorgen voor uitstel en verplaatsing van investeringen. Langjarig stabiel overheidsbeleid en investeringen zijn daarom cruciaal voor het behoud innovatie en toekomstige duurzame concurrentiepositie. De huidige sluitingen van installaties geeft risico op keteneffecten in de clusters. Invoering van CBAM is hierbij belangrijk voor EU-concurrentiepositie.
Chemie kent een wereldwijd speelveld, alhoewel het gros van de export binnen Europa blijft. Bedrijven zijn actief op internationale markten wat extra kansen biedt.
Geopolitiek en internationaal handelsbeleid zorgen voor veranderende omstandigheden en zijn behoorlijk uitdagend.
Amerikaanse invoerheffingen drukken direct en indirect op de vraag en de marges
Een beperkt, maar tot voor kort groeiend deel van de chemieproductie is voor de VS bestemd. Zo’n 5% van de productie wordt door de hogere invoerheffingen geraakt. Het merendeel van de producten verkoopt de Nederlandse chemie op de Europese markt. Ongeveer 80% van de in Nederland geproduceerde chemische producten gaat de grens over en daarvan blijft weer 82% binnen Europa. Dit biedt dit jaar echter weinig soelaas. De overtollige Chinese chemieproductie vindt zijn weg door de hoge Amerikaanse tarieven naar de Europese markt en zet verkoopprijzen en marges verder onder druk. Het voorlopige bestand tussen China en de VS (voor één jaar) kan dit effect wat temperen, maar het wereldwijde speelveld blijft uitdagender dan voorheen.
Opleving chemische industrie van tijdelijke aard
Opleving chemische industrie van tijdelijke aard
De petrochemische productiecapaciteit is mondiaal de afgelopen vijftien jaar met 65% sterk gegroeid en op basis van al in gang gezette uitbreidingen zal deze met name in China voorlopig alleen maar toenemen. De hieruit ontstane overcapaciteit en de toevloed aan goedkope, deels gesubsidieerde, chemie-importen uit Azië, verhogen de druk op Europese producenten. Ook de kunstmatig laag gehouden waarde van de Chinese munt en de Amerikaanse invoerheffingen dragen daaraan bij. Vooral upstream producenten in de petrochemie en basischemie voelen dit aan den lijve. Chemiebedrijf Dow schrapt meer dan een vijfde van het aantal banen in Nederland en Evonik meer dan tweeduizend banen in Duitsland. Zij sluiten zich aan in de lange rij aan Europese chemiebedrijven die eerder al tot reorganisatie of sluiting over gingen. Het aantal sluitingen van Europese chemiefabrieken is tussen 2022 en 2025 verzesvoudigd, met een capaciteitsverlies van bij elkaar 37 miljoen ton (-9%) tot gevolg. De Europese Commissie vindt dat de huidige handelsrelatie met China niet houdbaar is en overweegt momenteel beschermingsmaatregelen te treffen, waarbij ingrijpende Chinese tegenmaatregelen boven de markt hangen.
Energie-intensieve industrie krabbelt wat op, maar blijft last houden van structurele problemen
De blokkade van de Straat van Hormuz en hogere energieprijzen hebben energie-intensieve industrieën nog niet hard geraakt. De productie veerde juist wat op door ophoging van voorzorgsvoorraden bij afnemers en minder Aziatische concurrentie, omdat grondstoftekorten daar de export beperken. Dit effect lijkt tijdelijk: voorraden zijn bij de huidige vraag snel voldoende en het voorlopige bestand tussen de VS en Iran brengt transport van en naar de Golfregio weer op gang. Structurele druk blijft echter bestaan door: 1. Amerikaanse invoertarieven; 2. Europese energieprijzen die hoger blijven dan in de VS en China; en 3. mondiale overcapaciteit. De chemieproductie ligt ongeveer 25% onder de piek, basismetaal, kunststofproducten en bouwmaterialen zitten rond 20% onder hun eerdere top. Voeding en papier zitten weer rond piekniveau. Kunststofverwerkers hebben wel last van duurdere energie-intensieve plastics, terwijl papier profiteert van brede toepassingen, onder meer in e-commerceverpakkingen. Bouwmaterialen blijven in 2026 geremd door zwakke bouwgroei.
Europese Commissie wil chemie concurrerender en groener maken
De Europese Commissie (EC) wil de energie-intensieve industrie meer perspectief voor de nabije toekomst.
Nederlandse overheid vermindert kostennadelen met buurlanden
Om het speelveld met andere Europese landen gelijker te trekken, is de Nederlandse overheid de basisindustrie eerder al tegemoetgekomen. Voor de komende drie jaar is de Indirecte Kostencompensatie (IKC) voor grootverbruikers van elektriciteit weer ingevoerd. Dit dempt de hoge Nederlandse elektriciteitskosten en verkleint zo het kostennadeel met buurlanden enigszins (onder de voorwaarde van verduurzaming). Het nieuwe kabinet zet dit beleid voort. Daarnaast wil het kabinet de elektriciteitskosten voor de basisindustrie vanaf 2028 verder verlagen en schaft zij de nationale CO2-heffing af. Dit kan zorgen voor enig herstel van de bezettingsgraad van chemische fabrieken. De onderbezetting is door de tijdelijke opleving en het uit de markt halen van de meest onrendabele plants in de petrochemie en basischemie weer enigszins opgeklommen.
Lees meer in het Vooruitzicht Chemie.
"}},{"componentType":"paragraph"},{"componentType":"paragraph"},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics en duurzaamheid in de chemische industrie"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De chemische industrie is een economische pijler van Nederland — met grote betekenis voor export, strategische ketens en innovatie. Maar de sector staat onder zware druk door hoge energieprijzen, mondiale concurrentie en terugvallende vraag. Dit leidt tot afbouw van productie en risico’s voor werkgelegenheid en het bredere industriële ecosysteem.
Energietransitie
De energietransitie in de chemische industrie is essentieel vanwege de hoge energie-intensiteit en de aanzienlijke CO2-uitstoot van de industrie. Door over te schakelen naar duurzame energiebronnen kunnen chemiebedrijven hun klimaatimpact verkleinen en bijdragen aan klimaatdoelstellingen. Dit is niet alleen belangrijk voor het milieu, maar ook voor de concurrentiepositie van bedrijven op Europees en mondiaal niveau.
Om concurrerend te blijven, moeten chemiebedrijven investeren in innovatieve technologieën zoals hernieuwbare energie, energie-efficiënte processen en circulaire grondstoffen. Daarnaast moeten bedrijven hun energieverbruik optimaliseren en reststromen efficiënt benutten. Door deze stappen te nemen, kunnen chemiebedrijven niet alleen hun kosten verlagen, maar ook hun marktpositie versterken en bijdragen aan een duurzame toekomst.
Emissiereductie
Energietransitie en circulair produceren zijn de belangrijkste lange termijn uitdagingen en vragen veel aandacht en investeringen. Van routekaart tot realiteit concludeert dat reductie d.m.v. innovatie het technisch mogelijk maakt de broeikasgasemissies met 80-95% te reduceren. Bijvoorbeeld afvang van restgassen, hergebruik van CO2, alternatieve grondstoffen, biogrondstof, elektrificatie met hernieuwbare elektriciteit, sluiten van de koolstof-kringloop en het gebruik van waterstof als energiebron en grondstof.
Verduurzaming - uitrol vertraagd
De chemie staat vol in de schijnwerpers om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van de milieu impact van de sector door een forse reductie in CO2 uitstoot en het realiseren van duurzame, energie-efficiënte processen. Focus ligt daarbij naast industriële elektrificatie op het efficiënt omgaan met grondstoffen, het benutten van biomassa en het gebruik van afval als grondstof en alternatieve grondstoffen.
Verduurzaming verloopt moeizaam door knelpunten op het vlak van regelgeving, infrastructuur en rendement. Voorbeelden zijn de stikstofimpasse, de netcongestie, de vertraagde oplevering van CO2-opslag en -pijpleidingen, vertraging van het waterstofaanbod en hoge investeringssommen en kostprijzen.
Klimaatakkoord – EU Omnibus
De EU Omnibus is een pakket dat vereenvoudigingsmaatregelen voorstelt voor duurzaamheidsrapportage voor CSRD, CSDDD, EU-Taxonomie en CBAM. Zie hier voor een toelichting. Veel chemiebedrijven vallen onder het ETS en werken samen aan de verduurzamingsopgave voor de sector. De chemiesector heeft haar aanpak uitgewerkt in routekaart 2050.
Kostennadelen met buurlanden verminderd – heffingen afgeschaft
Om het speelveld met andere Europese landen gelijker te trekken, is de Nederlandse overheid de basisindustrie tegemoetgekomen. Voor de komende drie jaar is de Indirecte Kostencompensatie (IKC) voor grootverbruikers van elektriciteit weer ingevoerd. Dit dempt de hoge Nederlandse elektriciteitskosten en verkleint zo het kostennadeel met buurlanden enigszins. Daarnaast wordt de plasticheffing aangepast en het gebruik van groene waterstof aantrekkelijker gemaakt. Verder heeft de Tweede Kamer na de val van het kabinet een motie aangenomen om de CO2-heffing als nationale kop op de Europese emissiehandel buiten werking te stellen.
ING sector banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door ING Sector Banking van ING Bank N.V. (ING) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding noch een uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook om welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"d30bc2ff-a49b-4bbe-919b-d53aeda5058e","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"},"title":"ING & Duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Gert Jan Braam","image":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/45dd52f7/original/4023x4023.jpg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c7565a16-ae6c-40ad-b630-900c74b48a93/4023x4023","type":"image","width":4023},"jobTitle":"Sector Banker Industry"},"backLink":{"textLink":{"text":"Industry","url":"/zakelijk/sector/industry"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"De Nederlandse chemische industrie is een belangrijke pijler van de Nederlandse industrie en speelt een centrale rol in tal van waardeketens. De sector produceert een breed scala aan basischemicaliën, halffabricaten en specialistische chemicaliën die worden toegepast in onder meer de voedingsmiddelenindustrie, farmacie, bouw, defensie, mobiliteit, energie, landbouw, high tech en maakindustrie. Dankzij sterke chemische clusters in onder andere Rotterdam, Geleen (Chemelot) en Delfzijl beschikt Nederland over een uitstekende infrastructuur, een gunstige logistieke positie wat bijdraagt aan de internationale concurrentiepositie. \r\nDe chemische sector is met 2% bbp bijdrage een belangrijke pijler van de industriesector en speelt een sleutelrol in strategische autonomie. De strategische ligging van Nederland en de specifieke, nauw met elkaar verbonden chemieclusters en directe lijnen met Europese chemiehubs zijn een belangrijke randvoorwaarden. Daarmee is de sector niet alleen economisch, maar als basisindustrie met veel innovatie ook strategisch van groot belang.\r\n\r\nDe sector staat daarnaast voor grote uitdagingen. Hoge energiekosten, toenemende internationale concurrentie, geopolitieke onzekerheid en strengere Europese regelgeving zetten de concurrentiepositie onder druk. Ook vraagt de transitie naar een duurzame en circulaire economie om omvangrijke investeringen in elektrificatie, waterstof, recycling, biobased grondstoffen en CO₂ reductie. Om toekomstbestendig te blijven investeren chemiebedrijven volop in innovatie, digitalisering, procesoptimalisatie en verduurzaming. Deze ontwikkelingen dragen bij aan een veilige, efficiënte en klimaatneutrale chemische industrie.","subtitle":"Wat gebeurt er in de chemische industrie?","title":"Industry - Chemische industrie"},"date":"2026-07-17","readingTime":6},"publishDate":"2026-07-30T13:57:44.076+02:00"}}