De Chemische industrie fabriceert grondstoffen, halffabricaten en producten met chemische, biochemische en fysische processen. De sector is kapitaalsintensief, sterk exportgericht en onderdeel van geïntegreerde clusters. De sector is belangrijk als basisindustrie voor (inter)nationale productieketens zoals;
De chemiesector is grofweg onder te verdelen in petrochemie (olie), fijnchemie (vb. verf), consumentenchemie (vb. wasmiddel) en farmaceutische industrie. Met elk een eigen dynamiek en marktvraag. De chemieclusters hebben een hoge productiviteit en sterke verwevenheid met industrieketens van eindmarkten.
De chemiesector is sterk innovatief en investeert aanzienlijk in onderzoek en ontwikkeling om nieuwe processen en producten te ontwikkelen. Het draagt daarmee bij aan technologische vernieuwing en verbetering van de internationale concurrentiepositie.
De sector speelt een sleutelrol in verduurzaming door o.a. gebruik circulaire en bio-based grondstoffen, elektrificatie van processen en CO2-reductie. Denk aan schone energiebronnen voor de industrie (waterstof), nieuwe medicijnen en voedingsingrediënten, lichtere duurzame (biologische) materialen en het continue groeiende aandeel in plastic recycling.
Doordat chemiebedrijven stoffen en materialen voor diverse industriële ketens produceren, werken innovatie en verduurzaming door in grote delen van de Nederlandse economie.
De belangrijkste strategische aandachtsgebieden in de sector zijn:
Strategische ligging en ondernemersklimaat
Grondstoffen kunnen eenvoudig worden aangevoerd via havens of pijpleidingen. Het ARA-gebied beschikt over goede waterverbindingen en een diepzee toegang. Ook zijn er directe lijnen tussen belangrijkste chemie-centra in NL, B, D, N-Frankrijk. Nederland heeft 6 innovatieve chemieclusters: Rotterdam, Chemelot, Delfzijl- Emmen, Zeeland, Amsterdam.
Nederland heeft de afgelopen jaren een ongunstig ondernemersklimaat voor de chemische industrie gekend met de (extra) nationale heffingen die op Europese regelgeving werden gezet en specifieke subsidies die werden afgeschaft. Hierdoor is produceren in Nederland (te) duur geworden en de concurrentiepositie sterk verslechterd. Het productievolume is met 20% teruggelopen mede door fabriekssluitingen van internationale concerns. Positief is dat veel van de wetgevende en ondersteunende maatregelen in lijn gebracht zullen worden met Europa waarmee een gelijk Europees speelveld gecreëerd wordt.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De chemiesector is afhankelijk van internationale economische ontwikkelingen. Innovatie, energietransitie, klimaateisen (CO²-uitstoot) en verduurzaming chemische industrie zijn de belangrijkste thema’s voor de toekomst.
Regeldruk (CO2, REACH, stikstof) zorgen voor uitstel en verplaatsing van investeringen. Langjarig stabiel overheidsbeleid en investeringen zijn daarom cruciaal voor het behoud innovatie en toekomstige duurzame concurrentiepositie. De huidige sluitingen van installaties geeft risico op keteneffecten in de clusters. Invoering van CBAM is hierbij belangrijk voor EU-concurrentiepositie.
Chemie kent een wereldwijd speelveld, alhoewel het gros van de export binnen Europa blijft. Bedrijven zijn actief op internationale markten wat extra kansen biedt.
Geopolitiek en internationaal handelsbeleid zorgen voor veranderende omstandigheden en zijn behoorlijk uitdagend.
Amerikaanse invoerheffingen drukken direct en indirect op vraag en marges
Een beperkt, maar tot voor kort groeiend deel van de chemieproductie is voor de VS bestemd. Zo’n 5% van de productie wordt door de hogere invoerheffingen geraakt. Het merendeel van de producten verkoopt de Nederlandse chemie op de Europese markt. Ongeveer 80% van de in Nederlands chemische producten gaat de grens over en daarvan blijft weer 82% binnen Europa. Dit biedt dit jaar echter weinig soelaas. De overtollige Chinese chemieproductie vindt zijn weg door de hoge Amerikaanse tarieven naar de Europese markt en zet verkoopprijzen en marges verder onder druk. Het voorlopige bestand tussen China en de VS (voor één jaar) kunnen dit effect wat temperen, maar het wereldwijde speelveld blijft uitdagender dan voorheen.
Vooruitzicht voor 2026 nauwelijks verbeterd na krimpjaar 2025
De vooruitzichten voor de chemische industrie zijn nog altijd somber. 2025 was opnieuw een krimpjaar. De chemieproductie lag begin vierde kwartaal nog altijd zo’n 23% onder het piekniveaus van eind 2017 en januari 2022. Sinds de zomer stabiliseert de chemieproductie, maar het is nog te vroeg om van een bodem te kunnen spreken. Laat staan van groei. Ook 2026 belooft niet veel verbetering te brengen.
Structurele uitdagingen spelbreker voor groei chemie
De verminderde productiecapaciteit door de sluiting van acht grote chemiefabrieken of onderdelen daarvan, zorgt voor verdere druk op de productie en chemische clusters. Verder:
Geringe vraag, hoge energiekosten en goedkope import blijven chemie pijn doen. Daarnaast blijven de Amerikaanse invoertarieven de exportvraag drukken. Ondanks dat voor chemische producten in de EU-VS-handelsdeal een nultarief is afgesproken, geldt ook hier het uniforme 15%-tarief van de VS voorlopig nog. Ook het relatief grote aantal van acht grote chemiefabrieken of onderdelen daarvan dat dit jaar in Nederland is gesloten, drukt de groei de komende jaren, doordat een deel van de productiecapaciteit uit de markt is gehaald. In dat licht is de nu dalende trend van energietarieven hoopgevend, maar niet direct voldoende voor hernieuwde groei.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/242f4c28-e087-488d-a8df-3054a62d61f4/Outlook-Chemie-DEC-2025-Fig-2-gasprijs","original":"https://assets.ing.com/m/6d136b63554bd1b0/original/Outlook-Chemie-DEC-2025-Fig-2-gasprijs.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Vraag kan geleidelijk aantrekken, maar voorlopig nog geen substantiële productiegroei
Ook de dure euro (ten opzichte van de dollar) en de mondiale overcapaciteit zetten de concurrentiepositie van de Nederlandse chemie onder druk, vooral in de basischemie. Wanneer de Europese vraag en industriële productie geleidelijk aantrekt als gevolg van de snelle groei van defensie-uitgaven, Duitse overheidsinvesteringen en een verbeterde koopkracht van consumenten, kan de vraag naar Nederlandse chemieproducten wat aantrekken. Maar dit lijkt zeker in de eerste helft van 2026 niet voldoende voor substantiële productiegroei.
Iets positievere verwachtingen, maar orderboeken nog niet goed gevuld
Zowel over de orderintake, als het orderboek en de verwachte productie zijn chemieproducenten niet erg te spreken. Veel ruimte voor verbetering van de verslechterde winstgevendheid is er voorlopig niet. Integendeel, energieprijzen dalen, maar blijven relatief hoog, lonen stijgen nog altijd harder dan de inflatie en de zwakke vraag en overcapaciteit zorgen voor aanhoudende prijsdruk.
Investeringen staan onder druk, terwijl ze hard nodig zijn voor de toekomst
De lage bezettingsgraad weerspiegelt de moeilijke marktomstandigheden en drukt de investeringsbereidheid op korte termijn. Investeringen staan dan ook structureel onder druk, terwijl die voor de energietransitie juist in deze industrieën hard nodig zijn. Grootschalige investeringen doen chemie-multinationals tegenwoordig veelal buiten Europa, terwijl Europese plants vaker worden stilgelegd of afgestoten.
Farmaproductie groeit tijdelijk én structureel sterk
Onder invloed van extra Amerikaanse voorraadopbouw verhoogde de farmaceutische industrie de productie in het eerste kwartaal met 30% ten opzichte van het laatste kwartaal van 2024. Na de eerste bekendmaking van de wederkerige tarieven voor de EU kwam de klad erin, doordat Amerikaanse importeurs genoeg strategische voorraden hadden aangelegd. Nog altijd hangen mogelijke tarieven op geneesmiddelen boven de markt, maar ook zonder die tarieven zal de Nederlandse farmaceutische industrie naar verwachting een tussenjaar van minder hoge groei kennen. 13% van de Nederlandse geneesmiddelen is voor de VS bestemd, maar dat doet niets af aan de groeisector die de farma is.
Nederland blijft een gewild vestigingsland voor internationale farmaconcerns door de sterke positie op het vlak van zowel ontwikkeling als productie van vernieuwende medicijnen. Het Europese Medicijnen Agentschap (EMA) in Amsterdam, de pandemie en de roep om meer strategische onafhankelijkheid van Azië en betere beschikbaarheid van geneesmiddelen dragen hieraan bij.
De chemische industrie is een economische pijler van Nederland — met grote betekenis voor export, strategische ketens en innovatie. Maar de sector staat onder zware druk door hoge energieprijzen, mondiale concurrentie en terugvallende vraag. Dit leidt tot afbouw van productie en risico’s voor werkgelegenheid en het bredere industriële ecosysteem.
Energietransitie
De energietransitie in de chemische industrie is essentieel vanwege de hoge energie-intensiteit en de aanzienlijke CO2-uitstoot van de industrie. Door over te schakelen naar duurzame energiebronnen kunnen chemiebedrijven hun klimaatimpact verkleinen en bijdragen aan klimaatdoelstellingen. Dit is niet alleen belangrijk voor het milieu, maar ook voor de concurrentiepositie van bedrijven op Europees en mondiaal niveau.
Om concurrerend te blijven, moeten chemiebedrijven investeren in innovatieve technologieën zoals hernieuwbare energie, energie-efficiënte processen en circulaire grondstoffen. Daarnaast moeten bedrijven hun energieverbruik optimaliseren en reststromen efficiënt benutten. Door deze stappen te nemen, kunnen chemiebedrijven niet alleen hun kosten verlagen, maar ook hun marktpositie versterken en bijdragen aan een duurzame toekomst.
Emissiereductie
Energietransitie en circulair produceren zijn de belangrijkste lange termijn uitdagingen en vraagt veel aandacht en investeringen. Van routekaart tot realiteit concludeert dat reductie d.m.v. innovatie het technisch mogelijk maakt de broeikasgasemissies met 80-95% te reduceren. Bijvoorbeeld delen van restgassen, hergebruik van CO2, alternatieve feedstock, biogrondstof, elektrificatie met hernieuwbare elektriciteit, sluiten van de koolstof-kringloop en het gebruik van waterstof als energiebron en grondstof.
Verduurzaming - uitrol vertraagd
De Chemie staat vol in de schijnwerpers om een bijdrage te leveren aan het terugdringen van de milieu impact van de sector door een forse reductie in CO2 uitstoot en het realiseren van duurzame, energie-efficiënte processen. Focus ligt daarbij naast industriële elektrificatie op het efficiënt omspringen met grondstoffen, het benutten van biomassa en het gebruik van afval als grondstof en alternatieve grondstoffen.
Verduurzaming verloopt moeizaam door knelpunten op het vlak van regelgeving, infrastructuur en rendement. Voorbeelden zijn de stikstofimpasse, de netcongestie, de vertraagde oplevering van CO2-opslag en -pijpleidingen, vertraging van het waterstofaanbod en hoge investeringssommen en kostprijzen.
Klimaatakkoord – EU Omnibus
De EU Omnibus is een pakket dat vereenvoudigingsmaatregelen voorstelt voor Sustainability Reporting voor CSRD, CSDDD, EU Taxonomie en CBAM. Zie hier voor een toelichting. Veel chemiebedrijven vallen onder het ETS en werken samen aan verduurzamingsopgave voor de sector. De chemiesector heeft haar aanpak uitgewerkt in routekaart 2050.
Kostennadelen met buurlanden vermindert – heffingen afgeschaft
Om het speelveld met andere Europese landen gelijker te trekken, is de Nederlandse overheid de basisindustrie tegemoetgekomen. Voor de komende drie jaar is de Indirecte Kostencompensatie (IKC) voor grootverbruikers van elektriciteit weer ingevoerd. Dit dempt de hoge Nederlandse elektriciteitskosten en verkleint zo het kostennadeel met buurlanden enigszins. Daarnaast wordt de plasticheffing aangepast en het gebruik van groene waterstof aantrekkelijker gemaakt. Verder heeft de Tweede Kamer na de val van het kabinet een motie aangenomen om de CO₂-heffing als nationale kop op de Europese emissiehandel buiten werking te stellen.
ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door de ‘ING Sector Banking’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Gert Jan Braam","intro":"Sector Banker Industry","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c7565a16-ae6c-40ad-b630-900c74b48a93/4023x4023","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/45dd52f7/original/4023x4023.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/industry/gert-jan-braam"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}