In Nederland werken ongeveer 1,4 miljoen mensen in de zorg. Het CBS becijferde recent meer dan 66.000 vacatures in de zorg. De arbeidsmarkt verkrapte verder in het eerste kwartaal 2023. Voor veel bedrijven en instellingen in nagenoeg alle sectoren is het weer moeilijker geworden om goede nieuwe werknemers te vinden. Verwachting is dat deze trend in 2023 doorzet, ook in de gezondheidszorg. Er zijn veel alternatieve banen beschikbaar zonder onregelmatige roosters die ook fysiek minder zwaar zijn.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"De personeelsproblemen in de zorg zijn groot."},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Door het chronische personeelstekort en de hoge werkdruk blijft het ziekteverzuim in de zorg hoog. Daardoor zijn zorgorganisaties vaak overgeleverd aan detacheerders en uitzendbureaus waarbij de kosten voor inhuur van tijdelijk personeel alsmaar toenemen. Er is sprake van een forse uitstroom van medewerkers in een steeds krappere arbeidsmarkt. Het aantal vacatures neemt toe. Deze personeelsproblemen los je op korte termijn niet snel op.
Voor de lange termijn zijn wel oplossingen voorhanden: digitalisering van de zorg, domotica en snelle opschaling van innovatie. Ook het goed definiëren wat zorg is en wat in het maatschappelijke domein thuishoort zal onontkoombaar zijn. Het zorgpersoneel dat er in de toekomst nog is, zal alleen ingezet kunnen worden voor mensen die noodzakelijke professionele zorg nodig hebben. Daarbij zal er meer informele zorg moeten worden georganiseerd, door familie en mantelzorgers.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Toenemend aantal vacatures"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Het aantal vacatures in zorg en welzijn nam de afgelopen jaren gestaag toe. Tot het begin van de coronapandemie. Het aantal vacatures daalde toen sterk. Veel mensen met zorgervaring meldden zich om te helpen in de ziekenhuizen en verpleeghuizen. De daling was van korte duur. Sinds eind 2020 is het aantal vacatures weer sterk gestegen van 39.200 tot 66.500 in het eerste kwartaal van 2023.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/03392e84-c37e-45ad-bf97-5cd7e64dd59f/Sector-Banking-Healthcare-Employability","altTextNL":"Healthcare Employability","original":"https://assets.ing.com/m/5b241cc807d1844b/original/Sector-Banking-Healthcare-Employability.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Vergrijzing van zorgpersoneel"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Ongeveer 24% van alle zorgmedewerkers is 55 jaar of ouder. Uitschieter is de VVT met 29%. De vergrijzing gaat in de zorg harder dan gemiddeld in andere sectoren. De vergrijzing gaat vooral ten koste van de vertegenwoordiging van 35- tot 55-jarigen onder de zorgmedewerkers. Nu er in de CAO voor de VVT en de Jeugdgezondheidszorg een regeling is getroffen dat zorgmedewerkers na 45 dienstjaren eerder kunnen stoppen met werken, zal de uitstroom van de oudere medewerkers verder versnellen.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/e582e925-ca4b-4cf1-85f2-9bd2b8927fd7/Sector-Banking-Healthcare-Employability-Personeel","altTextNL":"Healthcare Employability Personeel","original":"https://assets.ing.com/m/4f7da37393f47b2b/original/Sector-Banking-Healthcare-Employability-Personeel.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Doelmatigheid, voldoende personeel en scherpe keuzes"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Momenteel werkt 1 op de 6 mensen van de Nederlandse beroepsbevolking in de sector zorg en welzijn. Dat moeten er 1 op de 4 worden in 2040 om de toenemende zorgvraag aan te kunnen. Althans als we niets veranderen aan de manier waarop we de zorg organiseren. In een steeds krappere arbeidsmarkt zal dat een onmogelijke opgave blijken te zijn. In het rapport “Kiezen voor houdbare zorg” van de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) wordt dit dilemma als volgt geschetst:
“Zelfs als de arbeidsdeelname sterk zou stijgen, dan nog kan bij de verwachte omvang van de beroepsbevolking waarschijnlijk niet aan de toenemende arbeidsvraag voor de zorg worden voldaan. Een dergelijk groot beslag op de arbeidsmarkt, bij een teruglopende beroepsbevolking, leidt bovendien tot concurrentie om het schaarse personeel met andere (publieke) sectoren. Dit maakt de personele houdbaarheid tot een urgenter probleem dan de betaalbaarheid.”
De WRR eindigt in haar rapport met de conclusie dat inzet op doelmatigheid en voldoende personeel alleen niet voldoende zal zijn: “Goede zorg vergt scherpe politieke keuzes waarbij gekozen moet worden voor een duidelijk afgebakende collectieve zorg.”
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Digitalisering zal leiden tot minder vacatures"},{"componentType":"paragraph","title":"Voorbeeld hoe je flexibeler je eigen personeel kunt inzetten","richBody":{"value":"Om te voorkomen dat 1 op de 4 mensen in 2040 in de zorg werkzaam moet zijn is innovatie een absolute voorwaarde. Nieuwe medische technologieën maken het mogelijk om zorg in, of nabij het huis van de patiënt te leveren. Patiënten kunnen via apps en draagbare apparaten die met hun zorgverlener in contact staan beter met hun aandoening leren omgaan. Artsen en verpleegkundigen kunnen op afstand de vitale lichaamsfuncties volgen, zodat patiënten minder vaak naar het ziekenhuis hoeven. Hierdoor reduceer je 1 tot 1,5 miljoen ziekenhuisbezoeken per jaar. De vrijgekomen medewerkers kunnen elders in de zorg ingezet worden. Domotica, sensoren en nieuwe technologische innovaties maken het mogelijk dat ouderen langer thuis kunnen blijven wonen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Elanza, een platform voor de flexibele inzet van eigen medewerkers."},{"componentType":"paragraph","title":"Voorbeeld hoe je flexibeler je eigen personeel kunt inzetten","richBody":{"value":"Elanza is een flex management platform waarop zorgorganisaties openstaande diensten uit kunnen zetten bij verschillende zorgverleners in de keten. Als je een goed inzicht hebt in de wensen en mogelijkheden van je eigen vaste personeel, wordt het eenvoudiger om je eigen mensen in te zetten op de juiste momenten. Flexibiliteit start bij de vaste medewerkers, zeker als zij zich verbonden en geboeid voelen binnen de organisatie. Dan zijn zij juist bereid in te springen bij een ander team of op een andere locatie. Dit is voor hen ook weer een nieuwe ervaring, een kans op verdere doorontwikkeling en het opdoen van nieuwe werkervaring. Als dan nog niet alle diensten zijn ingevuld kan je in een volgende schil gebruik maken van je “eigen” ZZP-ers. Het oplopende personeelstekort vraagt om digitale en data-gedreven oplossingen met als doel om interne processen optimaal in te richten en daardoor veel tijd besparen. Zie vast en flexibel niet langer als gescheiden silo’s met dikke schotten. Planning is een grote logistieke puzzel en goede inzet van slimme software kan helpen die op te lossen. Lees hier het hele interview met Anouk Haazelager van Elanza.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"De personeelsstrategie van het BovenIJ ziekenhuis"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Edwin van der Meer is bestuurder van het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam-Noord. “Goed werkgeverschap kent vele ingrediënten. Waarbij werkplezier en eigen professionele drijfveren hoog in het vaandel moeten staan. In hoeverre heb je als zorgmedewerker invloed op je eigen werk? De belevingswereld van de patiënt zou leidend moeten zijn, niet de systeemwereld met alle regeldruk voor de zorgmedewerkers als gevolg. Die regelgeving zou fors verminderd kunnen worden door slimme ICT en betere ondersteuning van de werkprocessen en protocollen.”
“Je kunt niet meer uitgaan van de traditionele zorgmedewerker. Jongere medewerkers willen leren en jobhoppen, ervaring opdoen op verschillende afdelingen bij diverse zorgorganisaties. Het is belangrijk dat medewerkers professioneel leiderschap tonen: geloof in eigen kunnen, nemen van verantwoordelijkheid. Verpleegkundigen zijn 24/7 aanwezig. Hun klinische blik is van groot belang voor de dagelijkse praktijk. Professioneel verpleegkundig leiderschap is nodig. Betrek je verpleegkundige adviesraad bij je besluitvorming. Laat hen zelf de lead nemen. Dan gebruik je de kracht van je zorgprofessionals optimaal.”
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Modern werkgeverschap"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Een moderne vorm van werkgeverschap is noodzakelijk om zorgmedewerkers structureel aan je zorgorganisatie te binden. Daarbij zorgt een werkgever voor voldoende opleidingen en doorgroeimogelijkheden. Zorgmedewerkers hebben behoefte aan autonomie, vrijheid om je eigen werk uit te voeren. Voor zorgaanbieders is het dichthouden van de achterdeur van groot belang. Bij het moderne werkgeverschap horen ook tools zoals “organisational health index", ”employee pulse check” en “wellbeing survey”. Je moet wel samen met je medewerkers aan de slag met de uitkomsten van deze tools.
Maak een langere werkweek een structureel gespreksthema. Meer werken per week, meer flexibiliteit voor werknemers. Naast de mogelijkheid tot het volgen van opleidingen zijn brede inzetbaarheid en taakdifferentiatie essentiële thema’s.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Tips voor bestuurders:"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}