In dit eerste interview spreekt Jan Willem met Anouk Haazelager, CEO van Elanza. Dat is een flex management platform waarop zorgorganisaties openstaande diensten uit kunnen zetten bij verschillende zorgverleners in de keten.
"}},{"componentType":"paragraph","title":"De vergrijzing is één reden voor personeelstekorten in de zorg. Wat zijn volgens jou nog meer redenen dat de personeelstekorten zo toenemen?","richBody":{"value":""Vergrijzing is inderdaad een belangrijke factor: niet alleen de bevolking vergrijst, ook de werknemers binnen de zorg worden ouder. Hierdoor zal de uitstroom van personeel alleen maar verder toenemen. Momenteel werkt 1 op de 7 mensen van de Nederlandse beroepsbevolking in de zorg. Dat moeten er 1 op de 4 worden in 2040 om de toenemende zorgvraag aan te kunnen."
Maar er zijn nog andere factoren die een rol spelen
"Er worden steeds hogere eisen gesteld aan de kwaliteit van zorg. In de praktijk betekent dit dat zorgmedewerkers minder toekomen aan inhoudelijke zorg en veel tijd kwijt zijn aan administratie, rapportage en computer werk. Daar gaat het hart van een zorgmedewerker niet sneller van kloppen.
Daarnaast hebben we momenteel te maken met een versnelde uitstroom van personeel. Zelfs jong en gemotiveerd personeel overweegt het vak al snel weer te verlaten. Vooral omdat ze weinig werkplezier ervaren. Van de vertrekkende medewerkers heeft tweederde het vak binnen 5 jaar verlaten.
Deze uitstroom laat zien dat de praktijk niet aansluit op de behoeften van personeel en de druk op de huidige medewerkers steeds groter wordt. De balans tussen de hoge belasting van het personeel en een gevoel van eigen regie is hierbij niet in evenwicht. Met als gevolg dat medewerkers uitvallen of ontslag nemen."
Ook de werkdruk speelt een grote rol
"Veel nieuwe zorgmedewerkers komen in een omgeving terecht met een al bestaande hoge werkdruk. Ze worden meteen ingezet als gevolg van personeelstekorten en niet altijd goed ingewerkt. Dat is niet lang vol te houden.
Daarbij is het vaak zwaar werk met onregelmatige diensten. Dat zorgt ervoor dat de parttime factor in de zorg erg hoog ligt in vergelijking met andere sectoren. Deze hogere werkdruk, uitval van collega’s, plus de inschaling van sommige zorgberoepen leidt tot een vicieuze cirkel en maakt het minder aantrekkelijk of populair om in de zorg te werken."
Helaas is er momenteel een beperkte instroom van nieuwe zorgmedewerkers
"Het verhoogde opleidingsniveau heeft daar veel mee te maken. Zo moeten verpleegkundigen steeds meer kunnen. Met name in ziekenhuizen is het werk gecompliceerder. Bij de langdurige zorg is het vak niet hip bij jongeren.
Naast de associatie met zwaar werk heeft de zorgsector niet langer het aantrekkelijke imago die het wel verdient. Mensen denken dat je alleen langs gaat bij ouderen om schoon te maken en steunkousen aan te trekken. Maar het is natuurlijk veel meer dan dat. Maar dan moet de zorgsector zich wel moderniseren om het bestaande beeld te corrigeren."
De doorstroommogelijkheden in de zorg zijn vaak beperkt
"Het is niet langer de standaard om 30 jaar voor dezelfde werkgever te werken. Zekerheid en meer werken voor meer loon, is niet langer het belangrijkste: het gaat zorgmedewerkers veel meer om regie in het werk en werkplezier. Steeds beter worden en zo naar een nieuwe positie groeien is voor veel zorgmedewerkers ook een belangrijke drijfveer, waar je goed werkgeverschap moet tonen om medewerkers te behouden."
"Als je als zorgorganisatie mee wilt gaan in de veranderende arbeidsmarkt en zorglandschap is het van belang hierop te anticiperen. Het vraagt een andere kijk op de huidige zorgcapaciteit. Natuurlijk, idealiter vervul je de zorgbehoefte met eigen vaste medewerkers. Maar dit is allang niet meer haalbaar in Nederland.
Pas je koers aan, en kijk vooruit naar wat wel kan. Hoe ziet jouw zorgketen capaciteit eruit? Hoe kun je die duurzaam inrichten waardoor je direct de hele zorgketen bereikt en zo efficiënt jouw tekorten kan oplossen? De zorgsector vraagt om modernisering, de arbeidsmarkt is te traditioneel. Vast is te vast, flexibel is te flexibel.
In de praktijk zien we dat flexibiliteit eenvoudiger kan worden geïntegreerd binnen zorgorganisaties dankzij slimme software die het optimale haalt uit vaste medewerkers én de interne flexpool. Dit geeft zorgorganisaties de mogelijkheid tot het vergroten van de beschikbaarheid van het gehele aanbod van interne zorgmedewerkers.
Maar: jouw organisatie flexibel inrichten gaat verder dan dat. Behalve de eigen flexpool kan beschikbare zorgcapaciteit via andere flexibele schillen worden aangesproken, zoals regionale pools. Met als resultaat het onderling uitwisselen van capaciteit, en het beperken van de externe inhuur en bijbehorende kosten. Hierdoor behoud je de regie op de personeelskosten met meer inzicht om duurzaam vooruit te kunnen kijken.
Kort gezegd, de ideale verhouding bestaat niet. Perfect ook niet maar optimaal wel. Het hangt af van het type organisatie en het type zorg wat de optimale balans is tussen vast en flexibel. Dat daar een flexibele schil bij hoort, wordt opnieuw door de pandemie extra onderstreept."
"}},{"componentType":"paragraph","title":"De personeelskosten “Niet in Loondienst” (PNIL) nemen bij veel instellingen schrikbarend toe. Hoe kijken jullie naar de toekomst als het gaat om de langdurige zorg en de curatieve zorg?","richBody":{"value":""Het kabinet verwacht dat het personeelstekort in de sector zorg en welzijn oploopt van ongeveer 49.000 mensen in 2022 tot 135.000 in 2031. Uit de prognose blijkt dat de grootste tekorten de komende jaren zullen ontstaan in de verpleging en in de thuiszorg. Dit heeft te maken met de stijging van de vraag naar zorg en de vergrijzing.
Daarbij komt dat de curatieve zorg steeds complexer zal worden. Dit vraagt veel van de competenties en capaciteiten van zorgpersoneel. Initiatieven zoals thuismonitoring en verhogen van zelfredzaamheid maakt dat ook voor de thuiszorg extra druk komt te liggen om dit anders in te gaan richten.
Elke zorgorganisatie wil uiteraard dat de PNIL-kosten stabiliseren of het liefst teruglopen. Van belang is dat je volledig inzage hebt in al je personeelslasten, vast en flex. De volgende stap is om de beschikbare zorgcapaciteit zo efficiënt en optimaal mogelijk in te vullen. Wat ik daarbij de zorg toewens is dat er in de nabije toekomst meer kan worden stilgestaan bij de vraag: hoe zorg ik voor een duurzame oplossing voor mijn organisatie in het licht van de nijpende tekorten en de toenemende druk op bestaand zorgpersoneel?
Zoals ik het zie, ligt een groot gedeelte van de oplossing in de ondersteuning van de juiste software die zorgorganisaties duurzaam helpt. Met duurzaam bedoel ik dat de juiste software, naast inzage in de data en stuurinformatie, veel tijdrovend werk makkelijker maakt door veel handmatige processen te digitaliseren op gebied van planning, communicatie en facturatie.
Maar ook dat het zorgorganisaties de keuze geeft om bestaande flexibele schillen te professionaliseren of uit te breiden en desgewenst meerdere flexibele schillen toe te voegen aan de huidige situatie. Denk aan extra schillen van vaste medewerkers voor kruisbestuiving, interne favoriete pools, regionale pools, wat voor het bekende thema binden en boeien ook erg interessant is.
In alle gevallen geldt: hoe zorg je voor de juiste balans in flexibiliteit en vaste gezichten en hoe richt je dit duurzaam in? Het is van groot belang dat de zorg weer een aantrekkelijke sector wordt om in te werken. Tot en met die tijd kan slimme software die onafhankelijk opereert een grote bijdrage leveren aan het teruggeven van grip en regie over PNIL aan de zorgorganisatie."
"}},{"componentType":"paragraph","title":"Welke bijdrage kan het werken met een flexibele schil door de zorgketen heen leveren aan het oplopende personeelstekort?","richBody":{"value":""Flexibiliteit start bij de vaste medewerkers, zeker als zij zich verbonden en geboeid voelen binnen de organisatie. Dan zijn zij juist bereid in te springen bij een ander team of op een andere locatie. Dit is voor hen ook weer een nieuwe ervaring, een kans op verdere doorontwikkeling en het opdoen van nieuwe werkervaring. Flexibiliteit betreft dan ook het grotere geheel en niet alleen het individu. Kruisbestuiving, het meedenken in de continuïteit van afdelingen op een zo efficiënt mogelijke manier, is iets wat in de cultuur van de zorg nog niet voldoende wordt erkend.
Strategisch en integraal capaciteitsmanagement is een veelgehoorde wens in de zorg. Vaak komt dit in de praktijk lastig tot de juiste uitvoering. Veel zorgorganisaties missen de belangrijkste eerste stap in de vorm van controle en grip op de actuele situatie. Daarvoor heb je data en cijfers nodig over de actuele capaciteitsplanning. Spijtig genoeg zie ik te vaak dat cruciale management informatie ontbreekt om snel inzage te krijgen in de beschikbaarheid en opschaling van interne flexpool en de actuele inzet van externe inhuur met bijbehorende PNIL kosten."
Digitale en data-gedreven oplossingen zijn nodig
"Het oplopende personeelstekort vraagt om digitale en data-gedreven oplossingen met als doel om interne processen optimaal in te richten en daardoor veel tijd besparen. Zie vast en flexibel niet langer als gescheiden silo’s met dikke schotten. Planning is een grote logistieke puzzel en goede inzet van slimme software kan helpen die op te lossen."
Enkele voorbeelden:
"In de kern wil ik iedere zorgorganisatie het volgende meegeven: Maak je zorgorganisatie “future”proof, door je flexibele schil duurzaam in te richten met de juiste ondersteuning van slimme software die inzage en besparing realiseert op PNIL inzet en kosten. Controleer daarbij dat de software onafhankelijkheid als norm heeft, voor de optimale en juiste inzet en bereik van alle beschikbare capaciteit. Voor vaste medewerkers en flexibele zorgverleners."
"},"textLinks":[{"url":"https://elanza.nl/","text":"Meer weten over Elanza"}]},{"componentType":"paragraph","title":"Aan wie wil jij het stokje overdragen?","richBody":{"value":""Ik geef het stokje met veel interesse door aan Jacqueline Stuurstraat, directeur van deRotterdamseZorg. Zij is een strateeg met vernieuwende ideeën over de arbeidsmarkt in de zorg en het moderniseren van het imago van de zorgsector."
"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer over"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/healthcare","text":"Healthcare"},{"url":"/zakelijk/sector/healthcare/vooruitzicht-health","text":"Actueel vooruitzicht Zorgsector"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Jan Willem Spijkman","intro":"Sector Banker Public & Healthcare","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/72c18059-f71d-4a60-9bd5-3c5d6fe4ce88/Jan-Willem-Spijkman","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d132bcf68ee35aac/original/Jan-Willem-Spijkman.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/healthcare/jan-willem-spijkman"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}