UMC’s
De zeven universitaire medische centra (academische ziekenhuizen) verrichten in Nederland zeer complexe curatieve medische specialistische zorg, ook wel topreferente of tertiair verwezen zorg genoemd (o.a. het uitvoeren van orgaantransplantaties). Daarnaast zijn het onderwijsinstellingen (faculteiten geneeskunde) waar onderzoek wordt gedaan en onderwijs wordt gegeven.
UMC’s zijn bij wet opgerichte openbare lichamen. Bijna allemaal zijn het academische ziekenhuizen behorend bij respectievelijke (Rijks-)universiteiten. Toch zijn het vaak aparte juridische entiteiten, los van die universiteiten. UMC’s declareren hun verleende patiëntenzorg (DOT’s) bij de Nederlandse zorgverzekeraars krachtens de zorgverzekeringswet. Het onderzoeks- en onderwijsbudget is afkomstig van het Ministerie van Onderwijs. Daarnaast ontvangen UMC’s subsidies voor wetenschappelijk onderzoek, de zogenaamde 1e, 2e en 3e geldstroom.
De UMC’s vormen een zeer stabiel deel van de medisch specialistische curatieve zorg in Nederland. Gezien de innovaties die zij doen in de medische wetenschap en techniek, is het moeilijk voor te stellen dat de zorgverzekeraars hen niet meer zouden steunen. Wel is afgesproken dat de tweedelijns medische specialistische curatieve zorg volledig overgaat naar de topklinische en algemene ziekenhuizen.
Er is een wens van de overheid en de zorgverzekeraars om het aantal UMC’s terug te brengen naar circa 4 UMC-organisaties. Het ziet er eerder naar uit dat er meer UMC’s zullen gaan fuseren zoals AMC en VUmc.
Samenwerkende topklinische ziekenhuizen (STZ)
De Vereniging Samenwerkende topklinische ziekenhuizen (STZ) kent 27 leden. Missie: De topklinische ziekenhuizen versnellen samen de transformatie naar toekomstbestendige en hoogstaande ziekenhuiszorg. Topklinisch betekent dat deze ziekenhuizen op het gebied van één of meerdere specialismen hoogcomplexe zorg leveren, zoals bijvoorbeeld cardio- of neurochirurgie.
Het zijn vaak de grotere regionaal opererende huizen, die nauw samenwerken met de algemene ziekenhuizen, die alleen medisch specialistische basiszorg verstrekken. De STZ-ziekenhuizen zijn bij uitstek de opleidingsplaatsen voor zowel de geneeskundestudenten als de medische specialisten in opleiding, uiteraard onder leiding van de acht universitaire medische centra (UMC’s).
Hier vind je de bij de STZ aangesloten Topklinische Ziekenhuizen van Nederland.
STZ-ziekenhuizen zijn WTZi-toegelaten zorgverleners die hun patiëntenzorg (DOT’s) declareren bij de Nederlandse zorgverzekeraars krachtens de zorgverzekeringswet. Net als UMC’s kunnen STZ-huizen aanspraak maken op het a-Segment. Dit betreft de beschikbaarheidsvergoedingen voor o.a. traumacentra, hoogwaardige IC’s of brandwondencentra.
De STZ-ziekenhuizen vormen een zeer stabiel deel van de medisch specialistische curatieve zorg in Nederland. Naast medisch specialistische basiszorg leveren zij hoogcomplexe tweedelijnszorg. De UMC’s stoten op het moment alle tweedelijns medisch specialistische zorg af aan de perifere ziekenhuizen. De hoogcomplexe tweedelijnszorg komt terecht bij de STZ-ziekenhuizen, die steeds meer de regie over de curatieve zorg in de regio zullen gaan voeren. Zorgverzekeraars zijn in grote mate afhankelijk van deze steeds regionaal machtig wordende ziekenhuisorganisaties, die in een aantal gevallen kleinere streekziekenhuizen overnemen of daar nauw mee samenwerken. Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en de verzekeraars sturen aan op verdeling en uitruil van de curatieve zorg per regio, heldere profielkeuzes per ziekenhuis. Uiteindelijk is het doel lagere kosten per patiënt en de juiste zorg op de juiste plaats.
De strategie van de STZ-ziekenhuizen is gebaseerd op de pijlers topklinische zorg, wetenschap en opleiding. Kernthema voor de periode 2023 -2027 is: ‘samen versnellen van transformatie, zie het ambitiedocument.
Kwaliteitseisen, problemen op de arbeidsmarkt en financiële spanning leggen veel druk op ziekenhuizen. Voor topklinische ziekenhuizen betekent dit een noodzaak tot innovatie en schaalvergroting en intensievere samenwerking om 24/7 topklinische en complexe acute zorg in de regio te garanderen.
Algemene ziekenhuizen
De Koepel Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen (SAZ) kent 28 leden. De SAZ-ziekenhuizen werken aan een gezamenlijke ambitie: het verminderen van ongezondheid en het bevorderen van gezondheid voor meer kwaliteit van leven voor bewoners in de regio, sámen met de patiënt. Met deze benadering richten SAZ-ziekenhuizen zich naast behandeling ook op preventie, vermindering van ongezondheid en bevordering van gezondheid.
Er zijn in Nederland 69 ziekenhuizen (113 locaties) waarvan 7 academisch en 27 topklinisch. 28 van de ca. 35 algemene ziekenhuizen werken samen in de koepel SAZ. De algemene ziekenhuizen verlenen medisch specialistische tweedelijns basiszorg. Voor complexe medisch specialistische zorg verwijzen de algemene ziekenhuizen hun patiënten door naar de topklinische en academische ziekenhuizen.
Missie en visie zorgen samen voor de volgende strategische uitgangspunten:
Algemene ziekenhuizen zijn WTZa-toegelaten zorgverleners die hun patiëntenzorg (DOT’s) declareren bij de Nederlandse zorgverzekeraars krachtens de zorgverzekeringswet.
De algemene ziekenhuizen kunnen enorm van elkaar verschillen zowel in financiële performance als in zorgaanbod. Belangrijk voor een zorgverzekeraar is de aanrijtijd van ambulances (45 min.). Als er in een regio geen alternatief is, dan zal de zorgverzekeraar het ziekenhuis steunen, juist vanwege de acute zorg en verloskunde. Bij de kleinere ziekenhuizen in de stedelijke gebieden ligt het anders. De algemene ziekenhuizen kunnen zich onderscheiden door lagekosten aanbieder te zijn van tweedelijns basiszorg (electieve zorg). Samenwerken of overgenomen worden door de grotere topklinische ziekenhuizen is hun voorland. Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en de verzekeraars sturen aan op verdeling en uitruil van de curatieve zorg per regio, heldere profielkeuzes per ziekenhuis. Uiteindelijk is het doel lagere kosten per patiënt en de juiste zorg op de juiste plaats.
Totale uitgaven aan medisch specialistische zorg
In totaal zijn de jaarlijkse uitgaven aan medisch specialistische zorg voor 2026 begroot op 31,6 miljard euro goed voor 28% van het macrobudgettaire kader zorg en circa 45% van het totale budget van de zorgverzekeringswet.
Ziekenhuizen zijn sterk afhankelijk van de zorgverzekeraars, waar er maar een beperkt aantal van zijn in Nederland. Feitelijk zijn dat de klanten die hen betalen. Verder zijn de ziekenhuizen afhankelijk van de politiek, van VWS en van het plafond dat wordt bepaald door het macrobudgettaire kader zorg.
Belangrijkste kwesties voor ziekenhuizen zijn op dit moment:
Naast digitalisering is ook samenwerking een prioriteit voor ziekenhuizen
Concentratie en spreiding
Lees hier de hele trend: Ziekenhuizen: Concentratie en spreiding - ING
De klimaatopgave waar Nederland voor staat zal alle onderdelen van onze economie raken. De zorgsector is verantwoordelijk voor een grote hoeveelheid verbruik van grondstoffen, energie, voedsel, en water. Om de impact van dit verbruik te minimaliseren zal de zorgsector de uitdagingen in de sector moeten aangaan om zo zijn bijdrage te leveren aan de klimaatopgave. Ook de STZ-ziekenhuizen zullen in actie moeten komen, door te investeren in technologie om tot duurzamere productie van energie te komen. Bij alle te nemen investeringen horen duurzaamheid en energietransitie als hoofdthema’s hoog op de agenda te staan.
"},"textLinks":[{"text":"Meer duurzaamheidstrends in Healthcare","url":"/zakelijk/sector/healthcare/duurzaamheidstrends-healthcare"}]},{"alignedImage":{"position":"bottom","altTextEN":"SWOT Hospitals","altTextNL":"SWOT Ziekenhuizen","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/2f13cdbf07d141c/original/SWOT-Ziekenhuizen.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/890ebde5-03ca-443d-960c-bb3c3886b167/SWOT-Ziekenhuizen"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""}},{"accordionList":[{"richBody":{"value":"ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door ING Sector Banking van ING Bank N.V. (ING) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding noch een uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook om welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"0abb9ceb-b37b-41ea-a59d-b0ad1c992fb8","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"},"title":"ING & Duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Jan Willem Spijkman","image":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/d132bcf68ee35aac/original/Jan-Willem-Spijkman.jpg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/72c18059-f71d-4a60-9bd5-3c5d6fe4ce88/Jan-Willem-Spijkman","type":"image","width":4023},"jobTitle":"Sector Banker Public & Healthcare"},"backLink":{"textLink":{"text":"Healthcare","url":"/zakelijk/sector/healthcare"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"\"De ziekenhuizen in Nederland zijn in te delen in een aantal categorieën. We hebben in Nederland zeven universitaire medische centra. De niet-academische ziekenhuizen zijn in te delen in topklinische ziekenhuizen (momenteel 27) en algemene ziekenhuizen. Daarnaast zijn er ook zogenaamde categorale ziekenhuizen, met één specialisatie zoals het Oogziekenhuis in Rotterdam of het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Amsterdam. Door het Integraal Zorgakkoord zijn ziekenhuizen op dit moment aan het kijken hoe ze nog beter kunnen samenwerken om de curatieve zorg betaalbaar en toegankelijk te houden.''\r\n\r\nHieronder lees je meer over hoe de sector werkt en wat er zich afspeelt.","subtitle":"Wat houdt de ziekenhuizen bezig?","title":"Healthcare - Ziekenhuizen"},"date":"2026-08-14","readingTime":5},"publishDate":"2026-08-14T14:07:38.881+02:00"}}