{"type":"document","data":{"id":"a00195ec-04eb-4865-ab28-3f97c6982872","localeString":"nl-NL","publishDate":"2026-04-07T12:39:09.943+02:00","contentType":"onecms:editorialPage","hasMacro":false,"flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"robotInstruction":{"noIndex":false,"noFollow":false},"description":"Facts & Figures van de sector Geestelijke Gezondheidszorg, trends en ontwikkelingen en sterkte-zwakteanalyse. Factsheet."},"mainHeaderZone":{"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"title":"Healthcare - Geestelijke Gezondheidszorg","subtitle":"Wat houdt de geestelijke gezondheidszorg bezig?","body":"''Investeer in mentale gezondheid. Vroeg ingrijpen voorkomt veel persoonlijk leed en maatschappelijke ellende. De geestelijke gezondheidszorg (ggz) helpt daarbij. Maar de ggz kan niet iedereen helpen. Investeren in mentale gezondheid is heel hard nodig. Bij het samen werken aan een mentaal veerkrachtige, inclusieve en veilige samenleving zijn onze maatschappelijke ambities leidend voor de maatschappelijke veranderingen die we willen realiseren (bron: de Nederlandse ggz).''\r\n\r\nHieronder lees je meer over hoe de sector werkt en wat er zich afspeelt."},"backLink":{"textLink":{"url":"/zakelijk/sector/healthcare","text":"Healthcare"}},"date":"2026-03-13","readingTime":5,"authorInfo":{"authorName":"Jan Willem Spijkman","jobTitle":"Sector Banker Public & Healthcare","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/72c18059-f71d-4a60-9bd5-3c5d6fe4ce88/Jan-Willem-Spijkman","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d132bcf68ee35aac/original/Jan-Willem-Spijkman.jpg","extension":"jpg"}}},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p></p>"},"alignedImage":{"position":"top","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/dd5c0a76-7040-418b-bbda-25af40fd6864/F-F-Geestelijke-gezondheidszorg","altTextEN":"Facts &amp; Figures: Mental health care","altTextNL":"Facts &amp; Figures: Geestelijke gezondheidszorg","original":"https://assets.ing.com/m/69af18fc4ba89811/original/F-F-Geestelijke-gezondheidszorg.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Verdieping in de sector"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>De ggz richt zich op:</p><ul><li>Het voorkomen, behandelen en genezen van psychische aandoeningen;</li><li>Het laten deelnemen van mensen met een psychische aandoening aan de samenleving;</li><li>Het bieden van hulp aan mensen die ernstig verward of verslaafd zijn en die uit zichzelf geen hulp zoeken.</li></ul><p><strong>Bekostiging</strong><br />De subsector ggz is goed voor 8 miljard euro aan omzet (dit betreft alleen de ZVW en de WLZ, 7% van het Budgettaire Kader Zorg in 2026).</p><p><strong>De sector kent de volgende indeling:  </strong></p><ul><li>Basis ggz</li><li>Ambulante ggz (ZVW)</li><li>Klinische behandeling  (ZVW, WLZ)</li><li>Jeugd-ggz tot 23 jaar (Jeugdwet en ZVW)</li><li>Verslavingszorg (ZVW, WLZ en WMO)</li><li>Beschermd wonen (WMO)</li><li>Forensische ggz (Justitie)</li></ul><ol><li>ZVW = Zorgverzekeringswet (zorgverzekeraars)</li><li>WLZ = Wet Langdurige Zorg (zorgkantoren)</li><li>WMO = Wet Maatschappelijke Ondersteuning (gemeenten)</li><li>Jeugdwet (gemeenten)</li><li>Wfz = Wet forensische zorg (Ministerie van Justitie en Veiligheid)</li></ol><p><strong>Eerste- en tweedelijns ggz basiszorg</strong><br />Naast de vrijgevestigde psychologen zijn er inmiddels veel eerstelijns gezondheidscentra waar huisartsen en praktijkondersteuners van de huisarts (POH&apos;ers) basis ggz verlenen. Dit aandeel ggz groeit t.o.v. de tweedelijnszorg. Je hebt een verwijzing van een huisarts nodig om in aanmerking te komen voor gespecialiseerde behandeling.</p><p><strong>Ambulante en klinische ggz</strong><br />De ambulante zorg betreft behandelingen waarvoor patiënten naar de instelling komen. Klinische zorg vindt plaats in psychiatrische klinieken, waar mensen ook verblijven. Daarnaast is er ook crisisopvang en detentie. Hoogspecialistische zorg is bestemd voor patiënten met complexe, ernstige of zeldzame psychische aandoeningen. Vaak is er sprake van complexe comorbiditeit van psychische aandoeningen of een combinatie met een somatische aandoening.</p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<ul><li>De relatie met zorgverzekeraars, zorgkantoren, gemeenten en het ministerie van Justitie en Veiligheid is van groot belang. De ggz is sterk afhankelijk van het overheidsbeleid en het beleid van met name de zorgverzekeraars;</li><li>De zorgverzekeraars en zorgkantoren hebben een <a href=\"https://www.zn.nl/dossier/geestelijke-gezondheidszorg/zorgadviestraject-ggz/\">zorgadviestraject ggz</a> ontwikkeld. De uitkomst is een advies van het bestuur van Zorgverzekeraars Nederland aan de individuele zorgverzekeraars over de vraag welke therapieën effectief zijn en welke niet;</li><li>Doel is om geestelijke gezondheidszorg betaalbaar te houden door middel van veelbelovende innovaties;</li><li>De Rijksoverheid samen met het Zorginstituut moet een heldere uitspraak doen over de afbakening van de aanspraak geneeskundige ggz in de Zorgverzekeringswet.</li></ul>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>De geestelijke gezondheidszorg is niet conjunctuurgevoelig. Met name de transities in de zorg hebben grote impact gehad op de verdienmodellen van ggz-aanbieders. De sector heeft te maken met gefragmenteerde bekostiging vanuit 5 wetten (zie hierboven). De drivers voor succes zijn lage kosten per patiënt en effectiviteit door digitalisering en eHealth. Doel van de overheid is om basiszorg te stimuleren en minder specialistische en klinische zorg aan te bieden.</p><p>De ggz kampt met forse personele problemen: krapte op de arbeidsmarkt, een hoog verloop en een hoog verzuim. En hoewel de uitgaven aan ggz blijven stijgen, hebben veel ggz-aanbieders met flinke financiële problemen te maken. De al jaren bestaande wachtlijsten in de ggz lijken onoplosbaar. En vooral mensen met een complexe zorgvraag krijgen niet tijdig de zorg die ze nodig hebben.</p><p>De ggz heeft van alle subsectoren in de zorg de meest complexe en onzekere financiering. Dit noodzaakt ggz-organisaties om scherp aan de wind te zeilen. De recente ontwikkelingen zullen de druk verder vergroten. Personeelstekorten, ziekteverzuim en inflatie drukken hun stempel op de zorgexploitatie. De administratieve belasting neemt jaar op jaar toe. De jeugd-ggz heeft nog steeds uitdagingen met tarieven en contracten met gemeenten. Organisaties zullen continu moeten bijsturen en de bedrijfsvoering blijvend herijken.</p><p><strong>Macro economische update</strong></p><p><strong>Hervorming moet jeugdzorg en ggz effectiever maken</strong></p><ul><li>Het gebruik van de basis-ggz neemt al jaren sterk toe. Lange wachttijden zijn het gevolg, met name voor personen met een complexer (ziekte)beeld. </li><li>Het Rijk en VNG maken nog aanvullende afspraken om Jeugd-ggz toekomstbestendig te maken. De focus ligt op preventie via onderwijs, wonen en bestaanszekerheid, inzet van informele steun, basisvoorzieningen en het verkorten van wachttijden voor zwaardere zorg. </li><li>Lokale teams krijgen een sleutelrol. In het AZWA staan voornemens om lichtere klachten vaker dicht bij huis te behandelen via gemeenten en basisvoorzieningen, zoals wijksteunpunten en welzijnscoaches. Kwetsbare patiënten krijgen meer prioriteit van ggz-aanbieders en zorgverzekeraars. </li><li>Om de wachttijden in de ggz te verkorten gaan aanbieders sturen op meer groepsbehandelingen en een mix van digitale en fysieke zorg en gaan zorgverzekeraars proactiever bemiddelen tussen zorgvrager en -aanbieder. </li><li>Andere voornemens zijn het nauwer samenwerken door huisartsen en sociaal domein en maken van heldere afspraken over duur, intensiteit en vorm van behandelingen.</li></ul><p><strong>Vermogenspositie en resultaten zorgaanbieders verbeterd, maar nog altijd dunne marges</strong></p><ul><li>Ondanks sterk opgelopen kosten en personeelsuitdagingen is de financiële stabiliteit van zorgaanbieders de afgelopen jaren wat verbeterd.</li><li>Het operationeel resultaat (EBITDA-marge) van de ggz met verblijf lag met 5,2% in 2024 weliswaar hoger dan de 4,9% in 2023, maar blijft behoorlijk lager dan de 7% die als ondergrens wordt gezien voor het aantrekken van externe financiering.</li></ul>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/bae94f9c-22d8-433d-a4cb-1c2f060ca66e/Outlook-Zorg-JAN-2026-Figuur-7-ebitda","original":"https://assets.ing.com/m/24a34798e9e57660/original/Outlook-Zorg-JAN-2026-Figuur-7-ebitda.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics in de geestelijke gezondheidszorg"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<ul><li><strong>De stap naar digitale zorg moet nu gemaakt worden</strong><br />De zorgsector krijgt het steeds lastiger als het gaat om het beheersen van de kosten. Zorgorganisaties staan voor moeilijke keuzes. Er is een acuut probleem op de arbeidsmarkt. De energieprijzen, maar ook de prijzen voor allerlei producten en diensten die zorgorganisaties nodig hebben rijzen de pan uit. Zorgverzekeraars, maar ook de burgers die de premies betalen kunnen de kostenstijgingen ternauwernood bijbenen. Er zit een grens aan de betaalbaarheid van de zorg. Zorgorganisaties zullen samen met hun zorgnetwerk de transitie naar passende zorg moeten inzetten waarbij innovaties en het delen van patiëntengegevens leidend zullen zijn. Doel daarbij is het betaalbaar en toegankelijk houden van de zorg. Lees <a style=\"background-color: rgb(255, 255, 255);\" href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/healthcare/de-stap-naar-digitale-zorg-moet-nu-gemaakt-worden\"><strong>hier</strong></a> meer.<br /> </li><li><strong>Technologie is en blijft de gamechanger in de zorg</strong><br />De inzet van technologie in de geneeskundige zorg is al zo oud als de moderne geneeskundige wetenschap zelf. Door medisch-technologische innovaties kunnen meer patiënten worden genezen. De levensverwachting wordt steeds langer en levensbedreigende ziekten worden teruggedrongen. Het aanbod van nieuwe technologische innovaties schept ook meer vraag naar die nieuwe mogelijkheden, waardoor de kosten van de gezondheidszorg verder zullen toenemen. <a style=\"background-color: rgb(255, 255, 255);\" href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/healthcare/sector-thema-update-technologie\"><strong>Nieuwe mogelijkheden</strong></a>.<br /> </li><li><strong>Keten en netwerkvorming</strong><br />Het Integraal Zorgakkoord (IZA) geeft een versnelling aan de samenwerking van alle zorgaanbieders in de regio. Huisartsen, verpleeghuizen, ziekenhuizen en ggz-instellingen zullen de schaarse zorgcapaciteit zo effectief mogelijk met elkaar gaan inrichten. Samenwerking in plaats van concurrentie. Dit om de zorg voor iedereen toegankelijk en betaalbaar te houden. Er zal steeds meer zorg worden geleverd bij mensen thuis. Elke zorgaanbieder moet toegevoegde waarde bieden in de ketens en netwerken die nu overal in een rap tempo ontstaan. Blijf relevant voor je netwerk en de bekostigende partijen. De zorg is een netwerk business. Lees <a style=\"background-color: rgb(255, 255, 255);\" href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/healthcare/keten-en-netwerkvorming\"><strong>hier</strong></a> meer.<br /> </li><li><strong>Employability</strong><br />Er is nog steeds sprake van een hoog ziekteverzuim in de zorg. De kosten voor inhuur van tijdelijk personeel blijven maar toenemen. Er is sprake van een forse uitstroom van medewerkers in een steeds krappere arbeidsmarkt. Het aantal vacatures neemt fors toe. Deze personeelsproblemen los je op korte termijn niet snel op. Voor de lange termijn zijn wel oplossingen voorhanden: digitalisering van de zorg, domotica en snelle opschaling van innovatie. Ook het goed definiëren wat zorg is en wat in het maatschappelijke domein thuishoort zal onontkoombaar zijn. Het zorgpersoneel dat er in de toekomst nog is, zal alleen ingezet kunnen worden voor mensen die noodzakelijke professionele zorg nodig hebben. Daarbij zal er meer informele zorg moeten worden georganiseerd, door familie en mantelzorgers. Lees <a style=\"background-color: rgb(255, 255, 255);\" href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/healthcare/sector-thema-update-healthcare-arbeidsmarkt\"><strong>hier</strong></a><strong> </strong>meer.</li></ul>"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/healthcare/trends-en-ontwikkelingen-healthcare","text":"Overige trends in Healthcare"}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Duurzaamheidstrends in de geestelijke gezondheidszorg"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>De klimaatopgave waar Nederland voor staat zal alle onderdelen van onze economie raken. De zorgsector is verantwoordelijk voor een grote hoeveelheid verbruik van grondstoffen, energie, voedsel en water. Om de impact van dit verbruik te minimaliseren zal de zorgsector de uitdagingen in de sector moeten aangaan om zo zijn bijdrage te leveren aan de klimaatopgave. Ook de ggz-instellingen zullen in actie moeten komen, door te investeren in technologie om tot duurzamere productie van energie te komen. Bij alle te nemen investeringen horen duurzaamheid en energietransitie als hoofdthema’s hoog op de agenda te staan.</p>"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/healthcare/duurzaamheidstrends-healthcare","text":"Overige duurzaamheidstrends in Healthcare"}]},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p></p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/1a0b041e-3096-4b21-bfec-5560e75a2067/SWOT-Geestelijke-gezondheidszorg","altTextEN":"SWOT Mental health care","altTextNL":"SWOT Geestelijke gezondheidszorg","original":"https://assets.ing.com/m/2a998696fbcca731/original/SWOT-Geestelijke-gezondheidszorg.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer informatie?"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/healthcare/overzichtspagina-facts--figures","text":"Meer Sector Facts & Figures Healthcare"},{"url":"/zakelijk/sector/healthcare","text":"Sectorpagina Healthcare"},{"url":"/zakelijk/sector/healthcare/vooruitzicht-health","text":"Actueel vooruitzicht Zorgsector"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Jan Willem Spijkman","intro":"Sector Banker Public & Healthcare","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/72c18059-f71d-4a60-9bd5-3c5d6fe4ce88/Jan-Willem-Spijkman","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d132bcf68ee35aac/original/Jan-Willem-Spijkman.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/healthcare/jan-willem-spijkman"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"<p>De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op <a href=\"https://www.ing.com/Sustainability/Climate-action/Our-climate-approach.htm\">ing.com/climate</a>.</p>"}}]}}}