In het wegtransport is de zoektocht naar alternatieven voor diesel in volle gang. Voedingsbedrijven die hun transport in eigen beheer doen hebben hier direct mee te maken. Maar ook bij uitbesteed vervoer komt het onderwerp vaker ter tafel. Nieuwe wetgeving is vooral dwingend voor horeca-groothandels en voedingsproducenten die klanten in binnensteden beleveren. Uit hun eerste ervaringen met zero-emissie transport kan de rest van de sector lessen trekken. Hoge aanschafkosten voor elektrische vrachtwagens vragen om een optimale inzet van materieel en dat werkt meer uitbesteding van vervoer naar transporteurs in de hand.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Voedingsbedrijven kennen divers wagenpark"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De distributie van voeding en dranken is sterk versnipperd en volledige data over het vrachtwagenpark ontbreken. Deels doen voedingsbedrijven het transport in eigen beheer, maar het grootste deel besteden ze uit aan transporteurs. Verder wordt gebruik gemaakt van kleine bestelauto’s en zware trucks en alles daar tussen in. Volgens CBS cijfers beschikken voedingsproducenten en handelsbedrijven over zo’n 15.000 bestelauto’s (met een laadvermogen tot maximaal 3.500 kilo). Over trucks zijn er geen branche-cijfers, maar voor koeltransport (wat veelal voedingsmiddelen betreft) staan er in Nederland ruim 7.500 trucks geregistreerd. Het totale aantal trucks dat voedingsmiddelen vervoert is groter, niet alle transport is immers gekoeld (denk aan dranken) en buitenlandse transporteurs nemen ook een deel voor hun rekening.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/b5832925-8169-4fd3-bf52-facc2673fe19/Sectorstudie-Food-2023-Wagenpark","original":"https://assets.ing.com/m/369e602e3cd0ed4a/original/Sectorstudie-Food-2023-Wagenpark.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Van diesel naar elektrisch, biobrandstoffen of waterstof"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"In de overgang van diesel naar schonere energiebronnen gaat de aandacht in het wegtransport met name uit naar biobrandstoffen, elektrisch en voor de langere afstanden ook waterstof. De relevantie van die opties zal per bedrijf verschillen en hangt sterk af van de samenstelling van het eigen vrachtwagenpark of dat van transporteurs en het type transport (gaat het om korte of lange afstanden, gekoeld of niet-gekoeld transport en vooral in steden of daar buiten).
"}},{"componentType":"paragraph","title":"Elektrisch wegtransport; aan de vooravond van een sterke groei","richBody":{"value":"Het aanbod aan elektrische trucks groeit en de specificaties verbeteren. De inzet van elektrische trucks binnen de voedingssector zien we vooral bij een tweetal typen ritten. Ten eerste bij bedrijven die in binnensteden leveren zoals horeca-groothandels, bierbrouwers en voedingsproducenten die zelf aan supermarktvestigingen leveren (bijvoorbeeld Bakkerij Goedhart). Ten tweede zien we bedrijven die voor elektrisch vervoer kiezen voor vaste binnenlandse routes zoals tussen productielocatie en distributiecentrum (bijvoorbeeld Dommelsch) of tussen boeren en de productielocatie (bijvoorbeeld CONO kaasmakers).
"}},{"componentType":"paragraph","title":"Biodiesel en biogas, hooggespannen verwachtingen voor zwaar vervoer","richBody":{"value":"In Europa zijn biobrandstoffen een beoogde route voor verduurzaming van het zware wegtransport zolang dat nog niet de stap naar elektrisch kan maken. Biodiesel is geschikt voor de huidige verbrandingsmotoren en wordt ook al bijgemengd. Door regelgeving zal dat bijmengpercentage verder stijgen. Een volledige overstap naar biodiesel kan ook, binnen de voedingssector is het vervoer voor Coca-Cola een voorbeeld. Naar eigen zeggen reduceren ze de CO2 uitstoot daarmee met 90% ten opzichte van diesel. Daar zit wel een meerprijs aan, aangezien biodiesel 10 tot 30 cent duurder is per liter, oftewel zo’n 6% tot 18%.
Biogas wordt in de praktijk ook gebruikt. Vooral voor bedrijven die over grote volumes reststromen beschikken zoals Cosun Beet Company (Suikerunie) is het een optie om zelf biogas te produceren en dat in te zetten voor transport.
"}},{"componentType":"paragraph","title":"Waterstof, vooralsnog een brug te ver","richBody":{"value":"Voor langere afstanden is waterstof op de langere termijn ook een alternatief. Momenteel rijden er nog nauwelijks waterstoftrucks op de weg. In een recente subsidieronde voor duurzame trucks zijn ook geen aanvragen voor waterstoftrucks goedgekeurd, dat geeft wel een indicatie dat de inzet de komende jaren nog in de kinderschoenen staat. Dit heeft ook te maken met de hoge aanschafprijzen. Tegelijkertijd wordt er wel gebouwd aan de infrastructuur, onder andere de aanleg van waterstoftankstations langs belangrijke transportaders begint met Europese subsidies langzaamaan vorm te krijgen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Versnelling in verduurzaming wagenpark moet in komende jaren worden ingezet"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"In Nederland staan er in totaal 15.000 elektrische bestelwagens geregistreerd, dat staat gelijk aan 1,5% van het totaal. Daarvan is echter niet bekend hoeveel dat er per sector zijn. Verder rijden er op dit moment ruim 300 duurzame vrachtwagens rond, dat is minder dan 1% van het totale Nederlandse vrachtwagenpark. Aangejaagd door subsidie komen daar het komende jaar nog eens 400 bakwagens en trucks bij. De eerste stappen zijn gezet, maar duidelijk is dat er een versnelling zal moeten plaatsvinden om in 2030 het overheidsdoel van 11.500 te halen.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/5d8a414a-4b16-4a8b-b55e-e28400f43256/Sectorstudie-Food-2023-Groei-duurzame-vrachtwagens","original":"https://assets.ing.com/m/6cb1be4ab7db1cd2/original/Sectorstudie-Food-2023-Groei-duurzame-vrachtwagens.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Overheidsbeleid veruit belangrijkste drijfveer"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Voor bedrijven zijn er tweetal hoofdredenen om hun wegtransport te verduurzamen.
1. Overheidsbeleid.
Het tempo van de verduurzaming van het wegtransport wordt sterk gedreven door wet- en regelgeving en subsidies. De introductie van zero-emissie zones in binnensteden vanaf 2025 en de invoering van een vrachtwagenheffing met gedifferentieerde tarieven per 2026 zijn de meest concrete voorbeelden. Verder kan het reduceren van de uitstoot van vervoersstromen soms ook noodzakelijk zijn om aan de stikstofnormen voor nieuwbouw van een bedrijfspand te voldoen. De animo voor aanschafsubsidies voor emissieloze bedrijfsauto’s en vrachtwagens (SEBA en AanZet) is dan ook groot. Voor 2024 en 2025 is echter nog onzeker of en hoeveel budget er is. Vast staat dat per 2026 de opbrengst van de vrachtwagenheffing worden teruggesluisd naar het bedrijfsleven om de aanschaf en infrastructuur voor emissieloze vrachtwagens aan te jagen.
2. Duurzaamheidsdoelstellingen.
Voor grote multinationals in de voedingssector is transport vaak goed voor circa 10% van de CO2 voetafdruk van hun producten. Het verlagen van de emissies van eigen wegtransport of van transporteurs is een van de onderdelen van hun bredere duurzaamheidsdoelstellingen. Dat maakt dat die bedrijven soms bereid zijn om een ‘groene premie’ te betalen voor duurzamer vervoer. Hoewel investeringen in andere verduurzamingsstappen zich vaak sneller terugbetalen is een pré van investeringen in duurzamer transport dat ze heel zichtbaar zijn voor de buitenwereld.
Tegenover de drijfveren staan drie belangrijke obstakels
1. Kosten
Duurzamer wegtransport is op dit moment altijd duurder. Bij biobrandstoffen en waterstof is de brandstof duurder en bij elektrische en waterstof vrachtwagens kost het materieel beduidend meer. Onderzoekers van Panteia rekenen in het geval van een zware dieseltrekker met een aanschafprijs van 150.000 euro en voor een elektrische uitvoering met 300.000 tot 400.000 euro. Voor elektrische bestelwagens en bakwagens ligt de aanschafprijs doorgaans zo’n 1,5 tot 2 keer hoger dan een dieselvariant. Daarnaast betekent een overstap naar elektrische trucks ook een investering in eigen laadinfrastructuur of in een gemeenschappelijk laadstation op een bedrijventerrein. Laadinfrastructuur is naar schatting goed voor 20 tot 30% van de meerkosten van elektrisch rijden boven diesel.
2. Actieradius
Momenteel ligt de actieradius tussen de 300 en 500 kilometer voor elektrische trucks tegenover 1.000 kilometer of meer voor een dieseltruck. Voor trucks op biobrandstoffen is de actieradius vergelijkbaar met diesel. Zeker voor ritten over lange afstanden (bijvoorbeeld richting Spanje en Scandinavië) in combinatie met gekoeld transport zal diesel voorlopig dan ook dominant blijven.
3. Infrastructuur
Nederland loopt qua elektrische laadinfrastructuur voorop in Europa. Desondanks is verdere uitbreiding van de laadinfrastructuur hard nodig om de beoogde groei te faciliteren. Om meerdere trucks tegelijkertijd te kunnen laden op eigen terrein is al snel een zwaardere stroomaansluiting nodig. Door netcongestie is het echter niet altijd al mogelijk om die te krijgen. Doordat Nederlandse voedingsbedrijven vaak ook leveren aan klanten in omringende landen komt emissieloos vervoer voor dat type ritten pas echt van de grond als er onderweg en op de plaats van bestemming voldoende laadinfrastructuur aanwezig is.
Na uitgebreid testen met verschillende elektrische trucks hebben we er een aantal aangeschaft. Actieradius is belangrijk, maar voor ons is het ook essentieel dat de accu voldoende energie levert voor de koel/vriesinstallatie aangezien die hard moet werken als je veel stops maakt om horeca te beleveren.
— Koenraad Winter, VHC ActiFood
We exporteren onze ijsjes door heel Europa. Alleen al vanwege de afstanden en de beperkte laadinfrastructuur is elektrisch vervoer nog lang geen alternatief.
— Roelof Knijn, Holiday Ice
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/104eeed4-fe03-45a8-a84e-78c88e73cc6c/Sectorstudie-Food-2023-Vervanging-bestelauto-s","original":"https://assets.ing.com/m/748c011521f8ba97/original/Sectorstudie-Food-2023-Vervanging-bestelauto-s.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Conclusie: verschuiving naar zero-emissie wegtransport stimulans voor uitbesteding eigen vervoer"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Voedingsproducenten en groothandels met een eigen wagenpark staan bij vervanging van huidige transportmaterieel voor de complexe afweging met wat voor materieel zij hun klanten in de toekomst gaan bedienen. Vooral groothandels en producenten die ook in binnensteden leveren experimenteren daarom met elektrische trucks. Hun ervaringen kunnen de rest van de sector op termijn op weg helpen.
De langjarige trend is dat bedrijven minder eigen vervoer inzetten en meer uitbesteden aan transporteurs. De verschuiving naar zero-emissie transport kan die trend versnellen. Zero-emissie materieel is een stuk duurder wat de noodzaak voor optimale benutting van materieel en hoge beladingsgraden vergroot. Dat werkt uitbesteding in de hand. Naast dat voedingsbedrijven niet zelf de investering in materieel hoeven te doen is dat ook een manier om relatief snel te kunnen voldoen aan toekomstige wettelijke eisen en het behalen van CO2 reductiedoelstellingen.
Ook bij voedingsbedrijven die het transport uitbesteden dringt de vraag zich vaker op welke criteria er aan vervoerders worden gesteld. Zeker bij elektrisch materieel zullen investeringen van de transporteur in nieuw materieel altijd in samenspraak gaan met de opdrachtgever. Enerzijds vanwege de hogere prijs per kilometer en anderzijds omdat er laadinfrastructuur bij de opdrachtgever nodig is. Dit is efficiënter en bovendien een stuk goedkoper dan publieke laadinfrastructuur.
Met dank aan:
Roelof Knijn, Holiday Ice
Jeroen van der Post, Compaxo Vleeswaren
Koenraad Winter, VHC Actifood
Auteur
Thijs Geijer, thijs.geijer@ing.com
Met medewerking van:
Ceel Elemans, ING Sector Banking, ceel.elemans@ing.com
Rico Luman, ING Research
Lex Hoekstra, ING Research
"}},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Samantha Reilly","intro":"Sector Banker Food","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/666e04b7-73f1-4869-97a6-35014db15ef6/Samantha-Reilly_tcm162-195045","type":"image","width":4368,"altTextNL":"Samantha Reilly","original":"https://assets.ing.com/asset/666e04b7-73f1-4869-97a6-35014db15ef6/Samantha-Reilly_tcm162-195045.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/food-agri/samantha-reilly"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Thijs Geijer","intro":"Econoom Food & Agri","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/aaf49572-51c6-4581-ada4-2258c7e3e559/Thijs-Geijer-500x500px","type":"image","width":251,"altTextNL":"Thijs Geijer","original":"https://assets.ing.com/m/46f05aacad5c6e2f/original/Thijs-Geijer-500x500px.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/thijs-geijer"}}]},{"componentType":"cta","textLink":{"url":"https://assets.ing.com/m/268480cee066e443/original/Sectorstudie-Food-Agri-Voedingssector-zet-eerste-stappen-naar-emissieloos-wegtransport.pdf","text":"Publicatie in pdf"}},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Outlook Nederland 2025: groei van achter de dijken","body":"5 december 2024 - De Nederlandse economie groeit in 2025 naar verwachting op het gematigde tempo van 1,3%, vooral dankzij de binnenlandse vraag.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/747f062e-2035-4ffe-85da-640f51b21d49/Card-Outlook-2025-Groei-van-achter-de-dijken","type":"image","width":1024,"original":"https://assets.ing.com/m/19cf2e0d2b9496ad/original/Card-Outlook-2025-Groei-van-achter-de-dijken.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/outlook-nederlandse-economie"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over Food & Agri","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/0e93ba7f-5a85-4956-bc60-5a24efa04871/Icon-Food-and-Agri","type":"image","width":236,"original":"https://assets.ing.com/m/3d4459a6fa2ef4f4/original/Icon-Food-and-Agri.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/food-agri"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}