Zuivelverwerking valt onder de voedingsmiddelenindustrie. De sector genereert een productiewaarde van 12 miljard euro op basis van 2024 en vertegenwoordigt 9,5% van de totale Nederlandse handelsbalans. Hoewel de melkveehouderij het startpunt van de zuivelketen vormt, gaan we in deze factsheet niet uitgebreid in op de melkveehouderij.
Zuivelverwerking in een notendop
Nederland telt 27 zuivelondernemingen met 52 zuivelfabrieken. De melkveehouderij en zuivelindustrie zijn samen goed voor circa 49.000 voltijdbanen. De belangrijkste toeleveranciers zijn de 13.361 melkveebedrijven met koeien, samen goed voor een Nederlandse melkaanvoer van 14,0 miljard kilo in 2025. De sector is sterk geconcentreerd: grote zuivelconcerns domineren de verwerking. FrieslandCampina vertegenwoordigt grofweg twee derde van de Nederlandse melkaanvoer.
Kaas is veruit de belangrijkste verwerkingsroute. In 2025 werd circa 62% van de beschikbare melk gebruikt voor kaas. Daarnaast produceert de Nederlandse zuivelindustrie melkpoeder, gecondenseerde melk, boter, boterolie en dagverse zuivelproducten zoals melk, karnemelk, yoghurt en vla.
Exportposities
De Nederlandse zuivelsector is sterk internationaal georiënteerd. Op basis van productie, invoer en uitvoer in melkequivalent blijft circa 40% van de zuivel in Nederland. Van de afzet gaat 75% naar de EU en 25% naar markten buiten de EU. Binnen Europa zijn Duitsland, België en Frankrijk de belangrijkste afzetmarkten. Buiten de EU zijn China, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk belangrijke bestemmingen. De exportwaarde van de Nederlandse zuivelsector kwam in 2025 uit op circa 11,9 miljard euro, tegenover een importwaarde van circa 5,7 miljard euro.
Nederland is de vijfde zuivelexporteur van de wereld. Nieuw Zeeland, de Verenigde Staten en Australië vormen de top drie. In Nederland wordt driekwart van de zuivelproducten via supermarkten en speciaalzaken verkocht. Een kwart loopt via horeca en andere kanalen.
"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/322141241a6f69db/original/Ketenschema-Zuivelverwerking.jpg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/89817f89-ed31-43ec-8012-7d2ec5f86748/Ketenschema-Zuivelverwerking"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De zuivelketen in beeld:
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De beschikbaarheid van landbouwgrond wordt steeds schaarser. Ook krijgt de zuivelindustrie te maken met strengere natuur en milieueisen, onder meer rond de uitstoot van stikstof en fosfaat. Het fosfaatrechtenstelsel laat weinig ruimte voor groei in de Nederlandse melkproductie. Daardoor krimpt de veestapel geleidelijk. Tegelijkertijd neemt de melkopbrengst per koe nog toe. De Europese melkproductie groeit nog steeds.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/a2388f29-aaef-45f1-8ec8-b0b817e692cb/Grafiek-Consumentenprijs-Zuivel-2026.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/a2388f29-aaef-45f1-8ec8-b0b817e692cb/Grafiek-Consumentenprijs-Zuivel-2026"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De zuivelmarkt blijft internationaal sterk verweven, maar het groeibeeld is minder eenduidig dan enkele jaren geleden. In Europa is de vraag naar zuivel relatief stabiel. De verwerking verschuift verder richting producten met meer toegevoegde waarde, zoals kaas en ingrediënten. Buiten Europa blijft vraaggroei belangrijk, maar de markt is gevoeliger geworden voor prijsschommelingen, geopolitiek, handelsmaatregelen en koopkrachtontwikkeling.
In Nederland verwerkte de zuivelindustrie in 2025 circa 14,1 miljard kilo melk. Dat is ruim 2% meer dan in 2024. De melkaanvoer bij zuivelfabrieken steeg met 1,9% naar 14,0 miljard kilo. Die groei volgde op een zwakker 2024, toen blauwtong, een lagere melkgift en de afbouw van derogatie druk zetten op de productie. Vanaf de zomer van 2025 herstelde de melkaanvoer. Dat kwam door gunstige weersomstandigheden, goede ruwvoerkwaliteit, hoge melkprijzen en het wegvallen van het blauwtong effect uit dezelfde periode een jaar eerder.
In 2026 blijft prijsherstel in de zuivelmarkt vooralsnog beperkt. Het melkaanbod ligt nog steeds hoog en neemt maar langzaam af. Daarnaast drukken opgebouwde voorraden van boter en kaas op de markt. Lagere prijzen stimuleren wel de Europese zuivelexport, wat kan helpen om voorraden geleidelijk af te bouwen.
Verwachting voedselprijsontwikkeling
Vooralsnog zijn zorgen over een sterke stijging van grondstofprijzen ongegrond. De selectie van de belangrijkste voedselgrondstoffen van de FAO nam in de eerste helft van 2026 met ruim 5% toe. Prijzen van plantaardige oliën en suiker werden ondersteund door een grotere vraag naar biobrandstoffen als gevolg van de oorlog in het Midden Oosten. Tegelijkertijd is de stijging dit jaar gematigd in vergelijking met eerdere prijsschokken in 2007, 2010 en 2022. Dat komt onder andere door ruime wereldwijde voorraden en tot nu toe relatief gunstige groeiomstandigheden voor veel gewassen. Ook dalende zuivelprijzen boden tegenwicht. Koffie en cacao zitten niet in de vergelijking van de FAO, maar daalden wel sterk in prijs na recente pieken.
Krimp van de veestapel remt groeimogelijkheden zuivelindustrie
In de zuivelsector zorgt een recente, stevige maar tijdelijke stijging van de melkaanvoer voor wat lucht. Tegelijkertijd neemt het aantal melkkoeien af door opkoopregelingen. Op termijn leidt dat tot een lager melkaanbod.
Zuivelverwerkers spelen hier op verschillende manieren op in. Ze concurreren nadrukkelijker om beschikbare melkstromen en contracteren extra melk bij boeren in België en Duitsland. Ook zet de consolidatie in de sector door. De productie verschuift steeds meer naar hoogwaardige producten, zoals eiwitrijke ingrediënten voor industriële toepassingen en consumentenproducten.
Biologische zuivel blijft uitdagend
De maatschappelijke en beleidsmatige ambitie is groot: Nederland streeft naar 15% biologisch landbouwareaal in 2030. In de praktijk is de afstand tot dat doel nog aanzienlijk. In 2024 was 5,4% van het Nederlandse landbouwareaal biologisch, inclusief areaal in omschakeling. Het aandeel biologische melk in de totale Nederlandse melkproductie lag met circa 2,4% in 2024 en afgerond 2,5% in 2025 duidelijk lager.
Voor melkveehouders is omschakeling complex. Biologische bedrijven zijn extensiever, produceren minder melk per koe en hebben een hogere kostprijs dan gangbare bedrijven. Daar staat tegenover dat de biologische melkprijs in 2025 relatief sterk was en ruim boven het niveau van gangbare melk lag. Toch blijft opschaling afhankelijk van voldoende marktvraag en de bereidheid van consumenten, winkels en horeca om de meerprijs te betalen.
Voor zuivelverwerkers betekent dit dat biologische zuivel voorlopig vooral een onderscheidend marktsegment blijft, eerder dan een brede groeimotor. Groei is mogelijk, maar vraagt om ketenafspraken, betere zichtbaarheid in het schap, stabiele afzet en voldoende marge voor boeren én verwerkers.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics in de zuivelverwerking"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Eiwit en vezeltrend als drijfveer voor nieuwe productontwikkeling
De vraag naar eiwitrijke producten blijft voorlopig een van de meest opvallende trends in de voedingssector. Die trend wordt steeds vaker gedreven door consumenten die afslankmedicijnen gebruiken. Juist voor die groep is voldoende voedingsrijke voeding belangrijk. In het supermarktschap verschijnen dan ook steeds nieuwe eiwitrijke producten, van beschuit tot ijskoffie. Daarnaast zetten producenten bij nieuwe productontwikkeling vaker in op vezels, zeker in de Verenigde Staten waar het gebruik van afslankmedicijnen al hoger ligt. Voor producenten van ingrediënten is dat een gunstige ontwikkeling. Fabrikanten van huismerken en A merken moeten bepalen hoe ver ze in deze trend meegaan. Consumenten zijn bereid meer te betalen voor gemak en extra functionaliteit, maar veel nieuwe introducties halen het uiteindelijk niet.
De eiwittrend is ook zichtbaar in de prijsvorming van zuivelgrondstoffen. Waar vetrijke producten zoals boter, volle melkpoeder en kaas in 2026 sterk onder druk staan, stijgen juist eiwitrijke producten zoals wei en magere melkpoeder in waarde. Dat onderstreept dat de zuivelmarkt verschuift van volumegroei naar betere verwaarding van specifieke melkcomponenten.
Circulaire zuivelsector
De zuivelsector werkt al jaren aan processen en technieken voor een circulaire zuivelketen. Voorbeelden zijn verpakkingen op biologische basis voor melk, zuivelverpakkingen zonder plastic dop en de verwerking van reststromen. Circulaire processen worden steeds belangrijker door grondstoftekorten en onnodige milieubelasting. Water dat niet meer bruikbaar is in de productie kan bijvoorbeeld nog dienen als schoonmaakmiddel. Afval van het ene bedrijf kan grondstof zijn voor een ander bedrijf.
Toename in aparte zuivelstromen zet door
Er komen steeds meer aparte zuivelstromen, gedreven door vraag uit de markt. Melkverwerkers bieden diverse melkstromen aan met een duurzaamheidskeurmerk, zoals biologisch, weidegang of een bedrijfskeurmerk. Denk bijvoorbeeld aan On the way to PlanetProof, Beter voor Koe, Natuur & Boer of Beter Leven. Voor consumenten bieden deze keurmerken meerwaarde boven gangbare melk. De uitdaging is om voldoende volume in dit soort melkstromen te hebben, zodat verwerking rendabel en efficiënt blijft. Samen vormen deze zuivelstromen ongeveer 15% van het totale melkvolume.
De Nederlandse zuivelsector wil wereldwijd koploper zijn in duurzaamheid. Thema’s als kringlooplandbouw, biologische zuivel, groene energie en energietransitie staan centraal in de keten. Nieuwe technologieën voor hittebehandeling en houdbaarheid bieden ook kansen om te verduurzamen, bijvoorbeeld door restwarmte te gebruiken. Daarnaast staan dierenwelzijn en biodiversiteit hoog op de agenda.
Energiebesparingsplicht
De energiebesparingsplicht verplicht bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder uit te voeren. Deze plicht geldt voor locaties van bedrijven en instellingen die per jaar minimaal 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgasequivalent gebruiken.
ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Agrimatie
Bionext
CBS
Duurzame Zuivelketen
FNLI (Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie)
NZO (Nederlandse Zuivel Organisatie)
RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland)
Wageningen Economic Research
ZuivelNL
Deze publicatie is opgesteld door ING Sector Banking van ING Bank N.V. (ING) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding noch een uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook om welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"00cf836e-4fed-4bae-b0c2-82be884c9a35","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"},"title":"ING & Duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Samantha Reilly","image":{"altTextNL":"Samantha Reilly","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/asset/666e04b7-73f1-4869-97a6-35014db15ef6/Samantha-Reilly_tcm162-195045.jpg","publishedAt":"2021-11-17T11:33:04Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/666e04b7-73f1-4869-97a6-35014db15ef6/Samantha-Reilly_tcm162-195045","type":"image","updatedAt":"2025-08-05T07:18:31Z","width":4368},"jobTitle":"Sector Banker Food"},"backLink":{"textLink":{"text":"Food & Agri","url":"/zakelijk/sector/food-agri"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"“Nederland is al eeuwen een toonaangevend zuivelland. Dat komt onder meer door onze ligging in een vruchtbare delta. De samenwerking in de zuivelketen, de hoogwaardige kennis en de sterke logistieke infrastructuur zorgen samen voor efficiënte zuivelverwerking. Tegelijk vragen stikstofdiscussies, de eiwittransitie en dierenwelzijn om extra inspanningen voor een toekomstgerichte sector.”\r\n\r\nHieronder lees je meer over hoe de sector werkt en wat er speelt.","subtitle":"Wat houdt de zuivelverwerking bezig?","title":"Food - Zuivelverwerking"},"date":"2026-08-14","readingTime":5},"publishDate":"2026-08-14T09:41:20.618+02:00"}}