De melkveehouderij produceert het hele jaar door dagverse melk. De rundveemelk wordt verwerkt tot dagverse zuivelproducten voor de retail, kaas (60% van de melkproductie) en houdbare melkproducten als melkpoeder.
Uit de CBS landbouwtelling blijkt dat er nog 13.380 melkveehouderijbedrijven actief zijn in Nederland. De landbouwtelling 2025 becijfert het aantal melkkoeien op 1,52 miljoen, die in 2025 13,9 miljard kg melk hebben geproduceerd.
Door een groei in bedrijfsomvang profiteren bedrijven van schaalvoordelen zoals produceren tegen lagere kosten. Schaalvergroting kent echter ook nadelen. Hoe groter een bedrijf wordt, des te vaker een beroep moet worden gedaan op betaalde arbeidskrachten en inhuur van een loonwerker. De vaste kosten nemen hierdoor toe.
Voor de jongere generatie melkveehouders wordt het overnemen van een bedrijf moeilijker. De oorzaak hiervoor ligt in het verschil tussen de verdiencapaciteit en de vrije verkoopwaarde een kloof die steeds groter wordt. Ook speelt het onzekere toekomstperspectief een rol. Denk bijvoorbeeld aan (strengere) milieu- en klimaateisen.
Inmiddels daalt het aantal koeien, onder invloed van het ingevoerde fosfaatrechtenstelsel en opkoopregelingen om de stikstofemissie terug te dringen. De melkveehouderij gebruikt 60% van de landbouwgrond. Het gemiddelde aantal koeien per bedrijf ligt op 114 en stijgt doordat kleinere boeren stoppen. Melkveehouders benutten de capaciteit binnen de wet- en regelgeving optimaal. Soms wordt daarom het opfokken van jongvee uitbesteed. Vrijwel alle bedrijven zijn familiebedrijven en worden als eenmanszaak, vof of maatschap gerund.
"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/63df1e8f-f1ff-40bf-b93f-e8c346b881a4/Aantal-melkkoeien-versus-totale-melkaanvoer-2026.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/63df1e8f-f1ff-40bf-b93f-e8c346b881a4/Aantal-melkkoeien-versus-totale-melkaanvoer-2026"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Sinds juli 2015 zijn aan ieder melkveebedrijf fosfaatrechten toegekend. Het aantal toegekende of in bezit zijnde fosfaatrechten bepaalt het aantal te houden koeien (naast overige vergunningen die beperkend kunnen werken).
De fosfaatproductie van de Nederlandse melkveehouderij is in 2025 gedaald tot 75 miljoen kilogram. Het ligt hiermee boven het in 2025 verlaagde plafond van 135 miljoen kilogram voor de gehele veehouderij sector.
De stikstofuitscheiding in de melkveehouderij is in 2025 verder gedaald tot 280 miljoen kilogram. Het plafond voor de gehele veehouderijsector is in 2025 naar 440 miljoen kilogram gedaald. De sector heeft dit doel inmiddels behaald.
De daling van het aantal koeien heeft niet geleid tot een evenredige daling van de melkproductie. Deze daling is namelijk deels opgevangen door een hogere melkgift per koe. De verwachting is dat het aantal koeien de komende jaren verder zal afnemen. In hoeverre de totale melkproductie ook zal dalen is sterk afhankelijk van de productieverhogingen per koe. Gezien de productie die op sommige bedrijven bereikt wordt liggen hier nog veel mogelijkheden.
"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/75dd4508cad0bc10/original/Ketenschema-melkveehouderij.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c4f1c8cb-90e3-4a86-adcb-26b006bf7371/Ketenschema-melkveehouderij"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Het percentage bedrijven dat kiest voor weidegang blijft stabiel met 78%. Het percentage weidegang is hiermee iets gedaald. Vooral de melkveehouderij zal een belangrijke rol moeten spelen in de transitie naar kringlooplandbouw.
De keten van de melkveehouderij in beeld:
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Vijf tot 10% wordt zelf verwerkt en direct aan de consument verkocht (zelfzuivelaar).
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Er komen in toenemende mate maatschappelijke discussies op gang om in de veehouderijsector te voldoen aan de klimaatdoelstellingen en stikstofregelgeving. Daarnaast is er de lopende discussie over dierenwelzijn en -gezondheid. Gedurende 2025 is door de stijging van de productie per koe de totaal geproduceerde hoeveelheid melk toegenomen met circa 1,5%. In 2026 zien we dat de productie richting de zomer een dalende tendens heeft. Warmte en seizoensinvloeden zorgen voor lagere productie. De verwachting is dat er in 2026 minder melk geleverd zal worden dan in 2025.
De KWIN (langetermijnverwachting) melkprijs is voor de periode tot 2036 vastgesteld op 51,5 eurocent. De algemene verwachting is dat de lange termijn stijgende trend zal doorzetten waarmee de stijgende kosten goed gemaakt worden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"alignedImage":{"position":"bottom"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De sector is internationaal georiënteerd. Meer dan 65% van de Nederlandse melkproductie wordt geëxporteerd. Zo vindt 75% van de export plaats binnen Europa. De top drie bestemmingen in de Nederlandse export van zuivel zijn: Duitsland, België en Frankrijk. Buiten de EU zijn dit: China, VS en Japan.
De prijs van zuivelproducten is sterk afhankelijk van vraag en aanbod op de wereldmarkt. Kleine schommelingen in vraag en aanbod hebben al grote gevolgen voor de melkprijs die melkveehouders ontvangen.
De melkprijs is vanaf de zomer 2025 fors gedaald en zit in 2026 ver onder het langjarig gemiddelde. De wereldwijde productie is harder gestegen dan de vraag. Door lagere productie in de zomer periode, mede door de recente hittegolven, zal vraag en aanbod meer in evenwicht komen. De komende maanden ontstaat er naar alle waarschijnlijkheid ruimte voor verhogen van de melkprijs.
De prijs van biologische melk blijft op een goed niveau. Vraag en aanbod zijn in Nederland goed in balans, waardoor er geen noodzaak is de daling in de reguliere markt te volgen. De huidige melkprijs is ook nodig om op een economisch rendabele wijze een bedrijf te exploiteren.
De afbouw van de derogatie en overige beperkingen hebben de afgelopen jaren geleid tot fors hogere mestafzetkosten. Ook in 2026 blijven deze kosten hoog en voor 2027 voorzien we nog geen forse daling. Dit heeft steeds meer impact op de rentabiliteit in de melkveehouderij.
Nieuwe stikstofaanpak versnelt extensivering
De stikstofbrief van juni 2026 introduceert een bedrijfsnorm voor ammoniakemissie en een verdere grondgebondenheid van de melkveehouderij. Dit zal naar verwachting leiden tot een verdere krimp van de melkveestapel, meer vraag naar grond en extra investeringen in emissiereductie. Met name intensieve bedrijven en bedrijven nabij Natura 2000-gebieden worden geraakt. Het kabinet stelt tegelijkertijd financiële ondersteuning beschikbaar voor innovatie, extensivering en vrijwillige beëindiging.
Dierenwelzijn en -gezondheid
In het toenemende maatschappelijk debat over dierenwelzijn en -gezondheid staat de intensieve veehouderij centraal. Toch speelt de discussie ook binnen de grondgebonden melkveehouderij. Voorbeelden hiervan zijn het houden van het kalf bij de koe en het onthoornen van kalveren. Eind juni 2025 is het convenant “stappen naar een dierwaardige veehouderij” ondertekend. In het convenant zijn afspraken gemaakt over de stappen die gezet zullen worden door de sector tot 2040.
Bedrijfsopvolging
Bedrijfsopvolging blijft een issue omdat meer dan 50% van de ondernemers in de melkveehouderij ouder is dan 55 jaar. Fiscale regelingen zoals de landbouwvrijstelling zijn noodzakelijk om binnen familieverband het bedrijf te kunnen opvolgen. De verwachting is dat ook de komende jaren het aantal melkveehouders zal blijven dalen.
ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door ING Sector Banking van ING Bank N.V. (ING) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding noch een uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook om welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"635746ad-3e01-4e6c-aca8-04fe7e87a93d","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"},"title":"ING & duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Jan Willem van den Berg","image":{"altTextNL":"Jan Willem van den Berg","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/44dc16141652d7fb/original/Jan-Willem-van-den-Berg.jpg","publishedAt":"2022-12-02T09:21:19Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/2d404151-280a-4d35-ae11-4bed836969a0/Jan-Willem-van-den-Berg","type":"image","updatedAt":"2022-12-02T09:21:31Z","width":799},"jobTitle":"Sector Banker Agri"},"backLink":{"textLink":{"text":"Food & Agri","url":"/zakelijk/sector/food-agri"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"''De Nederlandse melkveehouderij staat voor de uitdaging om te verduurzamen en tegelijkertijd economisch rendabel te blijven. Bedrijven moeten daarbij aandacht besteden aan milieu, dierenwelzijn en regelgeving. Innovaties op het gebied van technologie en management zijn onmisbaar om hierin een balans te vinden en te behouden.''\r\n\r\nHieronder lees je meer over hoe de sector werkt en wat er zich afspeelt.","subtitle":"Wat houdt de melkveehouderij bezig?","title":"Agri - Melkveehouderij"},"date":"2026-08-14","readingTime":5},"publishDate":"2026-08-14T09:57:07.511+02:00"}}