De melkveehouderij produceert het hele jaar door dagverse melk. De rundveemelk wordt verwerkt tot dagverse zuivelproducten voor de retail, kaas (60% van de melkproductie) en houdbare melkproducten als melkpoeder.
Uit de CBS landbouwtelling blijkt dat er nog 13.380 melkveehouderijbedrijven actief zijn in Nederland. De landbouwtelling 2025 becijfert het aantal melkkoeien op 1,53 miljoen, die in 2025 13,9 miljard kg melk hebben geproduceerd.
Door een groei in bedrijfsomvang profiteren bedrijven van schaalvoordelen zoals produceren tegen lagere kosten. Schaalvergroting kent echter ook nadelen. Hoe groter een bedrijf wordt, des te vaker een beroep moet worden gedaan op betaalde arbeidskrachten en inhuur van een loonwerker. De vaste kosten nemen hierdoor toe.
Voor de jongere generatie melkveehouders wordt het overnemen van een bedrijf moeilijker. De oorzaak hiervoor ligt in het verschil tussen de verdiencapaciteit en de vrije verkoopwaarde een kloof die steeds groter wordt. Ook speelt het onzekere toekomstperspectief een rol. Denk bijvoorbeeld aan (strengere) milieu- en klimaateisen.
Inmiddels daalt het aantal koeien, onder invloed van het ingevoerde fosfaatrechtenstelsel en opkoopregelingen om de stikstofemissie terug te dringen. De melkveehouderij gebruikt 60% van de landbouwgrond. Het gemiddelde aantal koeien per bedrijf ligt op 114 en stijgt doordat kleinere boeren stoppen. Melkveehouders benutten de capaciteit binnen de wet- en regelgeving optimaal. Soms wordt daarom het opfokken van jongvee uitbesteed. Vrijwel alle bedrijven zijn familiebedrijven en worden als eenmanszaak, vof of maatschap gerund.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6ac19895-4bd4-42da-b893-2f97dce9a2d8/Agri-F-F-Koeien","original":"https://assets.ing.com/m/4b732b7553a06ace/original/Agri-F-F-Koeien.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Sinds juli 2015 zijn aan ieder melkveebedrijf fosfaatrechten toegekend. Het aantal toegekende of in bezit zijnde fosfaatrechten bepaalt het aantal te houden koeien (naast overige vergunningen die beperkend kunnen werken).
De fosfaatproductie van de Nederlandse melkveehouderij is in 2024 gedaald en ligt nog onder het plafond van 84,9 miljoen kilogram. De stikstofuitscheiding in 2024 was met 298 miljoen kilogram onder het stikstofproductieplafond. Het plafond voor de gehele veehouderijsector daalt in 2025 naar 440 miljoen kilogram, om hieraan te voldoen moet de uitstoot nog met 10 miljoen kilogram dalen. De daling van het aantal koeien heeft niet geleid tot een evenredige daling van de melkproductie. Deze daling is namelijk deels opgevangen door een hogere melkgift per koe. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en LTO Nederland streven naar een hoger grondgebonden karakter van de sector. De verdere uitwerking volgt nog.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/007b273b-76f5-4478-b6d7-bca86fcd865d/F-F-Melkveehouderij-grafiek-melkkoeien","altTextEN":"Graph: Number of dairy cows versus total milk supply","altTextNL":"Grafiek: Aantal melkkoeien versus totale melkaanvoer","original":"https://assets.ing.com/m/1400468235a7be22/original/F-F-Melkveehouderij-grafiek-melkkoeien.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Het percentage bedrijven dat kiest voor weidegang blijft stabiel met 83%. Door het zeer natte voorjaar van 2024 was weidegang in de maanden april en mei problematisch. Hierdoor is het percentage weidegang iets gedaald. Vooral de melkveehouderij zal een belangrijke rol moeten spelen in de transitie naar kringlooplandbouw.
De keten van de melkveehouderij in beeld:
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c4f1c8cb-90e3-4a86-adcb-26b006bf7371/Ketenschema-melkveehouderij","original":"https://assets.ing.com/m/75dd4508cad0bc10/original/Ketenschema-melkveehouderij.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"5 tot 10% wordt zelf verwerkt en direct aan de consument verkocht (zelfzuivelaar).
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Er komen in toenemende mate maatschappelijke discussies op gang om in de veehouderijsector te voldoen aan de klimaatdoelstellingen en stikstofregelgeving. Daarnaast is er de lopende discussie over dierenwelzijn en -gezondheid. In 2024 heeft het stikstofbeleid beperkt effect gehad op productieniveaus. Gedurende 2025 is door de stijging van de productie per koe de totaal geproduceerde hoeveelheid melk toegenomen met circa 1,5%. De afbouw van derogatie en de invoering van bufferstroken langs sloten in combinatie met de weersomstandigheden in 2024 hebben tot hoge mestafzetprijzen geleid. Door het droge voorjaar van 2025 is er veel mest afgezet, echter de mestafzetkosten zijn op een hoog niveau gebleven.
De KWIN (langetermijnverwachting) melkprijs is voor de periode tot 2035 vastgesteld op 49 eurocent. De algemene verwachting is dat de lange termijn stijgende trend zal doorzetten waarmee de stijgende kosten goed gemaakt worden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De sector is internationaal georiënteerd. Meer dan 65% van de Nederlandse melkproductie wordt geëxporteerd. Zo vindt 75% van de export plaats binnen Europa. De top drie bestemmingen in de Nederlandse export van zuivel zijn: Duitsland, België en Frankrijk. Buiten de EU zijn dit: China, VS en Japan.
De prijs van zuivelproducten is sterk afhankelijk van vraag en aanbod op de wereldmarkt. Kleine schommelingen in vraag en aanbod hebben al grote gevolgen voor de melkprijs die melkveehouders ontvangen.
Over het geheel was 2025 voor melkveehouders een goed jaar, maar de vooruitzichten voor de eerste maanden van 2026 zijn zwak. De actuele prijs per kilo melk ligt rond de 40 eurocent en zal voorlopig weinig veranderen. Mogelijk komt er vanaf het einde van het tweede kwartaal meer evenwicht tussen vraag en aanbod, waardoor er ruimte ontstaat voor hogere prijzen.
De prijs van biologische melk is in 2025 verder gestegen. Vraag en aanbod zijn in Nederland goed in balans, waardoor er ruimte was voor een prijsverhoging. Dat was ook nodig, omdat de kostprijs verder is gestegen.
De afbouw van de derogatie heeft gevolgen voor de mestplaatsingsruimte voor melkveehouders. In 2025 leidde dit tot hoge mestafzetkosten, die kunnen oplopen tot wel 3 eurocent per kilo melk. Voor 2026 verwachten we nog geen daling van deze kosten.
De sector staat voor de uitdagende opgave om te voldoen aan diverse richtlijnen. Wegvallen van derogatie, opkoop nabij N2000 gebieden en een hoger afroompercentage bij de verkoop van fosfaatrechten zal de sector de komende jaren doen krimpen. Voor de blijvers zal dit betekenen dat er veel vraag naar melk blijft.
De ene groep bedrijven zal omschakelen of extensiveren en natuurinclusiever gaan boeren, eventueel in combinatie met een neventak. De andere groep bedrijven zal verder groeien en inzetten op innovaties om binnen de milieugrenzen het bedrijf optimaal te exploiteren.
"},"alignedImage":{"position":"bottom"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics in de melkveehouderij"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Dierenwelzijn en -gezondheid
In het toenemende maatschappelijk debat over dierenwelzijn en -gezondheid staat de intensieve veehouderij centraal. Toch speelt de discussie ook binnen de grondgebonden melkveehouderij. Voorbeelden hiervan zijn het houden van het kalf bij de koe en het onthoornen van kalveren. Eind juni 2025 is het convenant “stappen naar een dierwaardige veehouderij” ondertekend. In het convenant zijn afspraken gemaakt over de stappen die gezet zullen worden door de sector tot 2040.
Bedrijfsopvolging
Bedrijfsopvolging blijft een issue omdat meer dan 50% van de ondernemers in de melkveehouderij ouder is dan 55 jaar. Fiscale regelingen zoals de landbouwvrijstelling zijn noodzakelijk om binnen familieverband het bedrijf te kunnen opvolgen. De verwachting is dat ook de komende jaren het aantal melkveehouders zal blijven dalen.
ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door de ‘ING Sector Banking’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Jan Willem van den Berg","intro":"Sector Banker Agri","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/2d404151-280a-4d35-ae11-4bed836969a0/Jan-Willem-van-den-Berg","type":"image","width":799,"altTextNL":"Jan Willem van den Berg","original":"https://assets.ing.com/m/44dc16141652d7fb/original/Jan-Willem-van-den-Berg.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/food-agri/jan-willem-van-den-berg"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}