In 2026 verschuift verduurzaming van de gebouwde omgeving definitief van ambitie naar uitvoering. Waar de afgelopen jaren werden gekenmerkt door plannen, beleidskaders en stimuleringsregelingen, dwingen regelgeving, vergunningen en financieringsvoorwaarden nu tot aantoonbare resultaten. De implementatie van de Europese richtlijn EPBD IV markeert hierin een belangrijk kantelpunt. Nederland moet deze richtlijn uiterlijk eind mei 2026 hebben verwerkt in nationale regelgeving, met als einddoel een volledig emissievrije gebouwde omgeving in 2050.
Een belangrijk gevolg is dat de focus verder verschuift van nieuwbouw naar renovatie en transformatie van bestaande gebouwen. Juist in de bestaande woning- en utiliteitsbouw ligt de grootste verduurzamingsopgave. Nieuwbouw is inmiddels sterk genormeerd en relatief goed beheersbaar, terwijl bestaande panden grote verschillen vertonen in technische staat, energieprestatie en gebruik. Dat maakt verduurzaming complexer, maar tegelijk structureel van grote omvang.
Daarnaast verandert verduurzaming van een projectmatige ingreep naar een continue uitvoeringsmarkt. Hoge volumes isolatiemaatregelen, warmtepompen en energetische renovaties illustreren dat verduurzaming geen tijdelijke piek is, maar een langdurige productiestroom. Daarbij verschuift de aandacht van alleen de maatregel naar ook het aantoonbaar realiseren en borgen van prestaties over de levensduur van het gebouw.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Waarom is deze trend belangrijk voor de sector?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De druk op verduurzaming is structureel. De gebouwde omgeving is verantwoordelijk voor ongeveer 12% van de Nederlandse broeikasgasuitstoot, grotendeels als gevolg van energiegebruik voor ruimteverwarming en warm tapwater. Hoewel de uitstoot van woningen en gebouwen sinds 1990 is gedaald, laat de recente ontwikkeling zien dat verdere versnelling noodzakelijk blijft om nationale en Europese klimaatdoelen te halen.
Voor de bouwsector betekent dit dat duurzaamheid niet langer een onderscheidend extra is, maar een basisvoorwaarde. Aantoonbare energieprestaties en emissiereductie worden steeds vaker expliciet meegenomen in aanbestedingen, vergunningverlening en financieringsbeslissingen. Bouwbedrijven die onvoldoende kunnen laten zien wat zij realiseren – en dat ook kunnen onderbouwen met data – lopen het risicoprojecten mis te lopen, los van prijs en planning.
Tegelijkertijd verandert de economische dynamiek. De sector schuift op van een focus op eenmalige oplevering naar langdurige waardecreatie. Opdrachtgevers, zoals woningcorporaties en institutionele beleggers, sturen meer op zekerheid in onderhoud, exploitatiekosten en prestaties over tijd. Dit biedt ruimte voor nieuwe verdienmodellen, maar vraagt ook om andere competenties, risicobeheersing en organisatorische volwassenheid.
Kortom, verduurzaming raakt niet alleen techniek of uitvoering, maar raakt direct de strategische positionering, financierbaarheid en continuïteit van bedrijven in de bouw- en vastgoedketen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Wat betekent dit voor jou?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Voor ondernemers in de sector vraagt deze trend om scherpe strategische keuzes. Allereerst is de vraag welke verduurzamingsactiviteiten zich laten standaardiseren en opschalen. Renovatie en transformatie worden pas echt rendabel wanneer ze worden georganiseerd als herhaalbaar proces, met vaste oplossingen, doorlooptijden en kostenstructuren. Bedrijven die blijven werken vanuit maatwerk per project, lopen het risico vast te lopen in complexiteit en faalkosten.
Daarnaast wordt compliance een kerncompetentie. Het is niet voldoende om duurzame maatregelen toe te passen; ze moeten ook aantoonbaar bijdragen aan energie- en emissiedoelen. Datakwaliteit, meetmethoden en rapportage worden daarmee een concurrentiefactor. Wie prestaties kan onderbouwen met metingen en betrouwbare informatie, staat sterker richting opdrachtgevers, financiers en toezichthouders.
Ook het verdienmodel verandert. Naast inkomsten uit uitvoering ontstaat ruimte voor opbrengsten uit onderhoud, monitoring en prestatiegaranties. Dit vraagt om een andere inrichting van organisatie, contracten en risicoverdeling. Bedrijven die hierin investeren, verschuiven van projectrendement naar levensduurwaarde.
In de praktijk vertaalt dit zich naar concrete keuzes. Succesvolle bedrijven bouwen aan gestandaardiseerde renovatieconcepten, combineren techniek met data en maken prestaties onderdeel van hun aanbod. CO₂- en energieprestaties worden geïntegreerd in prijs- en contractmodellen, bijvoorbeeld via bonus‑malusstructuren. Daarmee verschuift de focus van “zo snel mogelijk opleveren” naar “voorspelbaar presteren”.
Samengevat vraagt deze trend om professionalisering en focus. Verduurzaming is geen nevenlijn meer, maar een kernactiviteit die de komende decennia bepalend is voor markttoegang en winstgevendheid. Wie verduurzaming weet te organiseren als schaalbaar, meetbaar en financieel beheersbaar proces, legt een stevig fundament voor structurele groei.
Data‑inzicht
De gebouwde omgeving is verantwoordelijk voor bijna 12% van de totale Nederlandse broeikasgasuitstoot, terwijl de uitvoerende bouwsector zelf ongeveer 2% van de uitstoot veroorzaakt. De grootste reductie-impact ligt dus niet in nieuwbouw, maar in renovatie en verduurzaming van bestaande gebouwen (ongeveer 8 miljoen woningen en 1 miljoen overige gebouwen). Uit onderstaande grafiek blijkt dat de reductie van de CO2 uitstoot in de bouw nog nauwelijks daalt. De bouwmaterialenindustrie vormt een positieve uitzondering.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/8dfe8443-626d-43c7-b0a4-5a122d930312/Grafiek-bouw-broeikasequivalent","altTextNL":"Grafiek: Broeikasgas equivalent","original":"https://assets.ing.com/asset/8dfe8443-626d-43c7-b0a4-5a122d930312/Grafiek-bouw-broeikasequivalent.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"cta","textLink":{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/trends-en-ontwikkelingen-bouw","text":"Meer trends in de bouwsector"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer over"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction","text":"Building & Construction"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Jan van der Doelen","intro":"Sector Banker Building & Construction","body":"Jan van der Doelen","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/e93a53d8-0c66-4402-94a2-a995c3da75c5/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d772660dd5d60923/original/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/jan-van-der-doelen"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}