{"type":"document","data":{"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"cards":[{"cardSize":"small","cardType":"service","componentType":"serviceCard","image":{"extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","publishedAt":"2023-04-04T13:55:51Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","updatedAt":"2023-04-04T13:56:18Z","width":237},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"},"title":"Onze publicaties in je mailbox"}],"componentType":"cards"}]},"contentType":"onecms:editorialPage","flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"description":"Installateurs zijn populair bij kopers, maar de hogere waarderingen zijn economisch niet vanzelfsprekend te rechtvaardigen. De sector profiteert van structurele thema’s zoals verduurzaming, comfort en meer techniek in gebouwen, maar groeit in omzet niet harder dan de totale bouw en behaalt geen hogere rendementen. De premies die kopers van een installatiebedrijf vaak betalen vraagt om een kritische blik: niet elke installatiebedrijf verdient automatisch een hogere multiple alhoewel er ook voorbeelden zijn waar dit wel het geval is.","robotInstruction":{"noFollow":false,"noIndex":false}},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Inleiding</strong></span></span><br /><span><span>Momenteel zijn installateurs gewilde overnamekandidaten, maar verdienen ze ook echt een hogere overnameprijs dan bouwbedrijven en ten opzichte van het gemiddelde Nederlandse bedrijf? In deze publicatie toetsen we die vraag aan onder andere groei, rendement, risico’s en schaal- en synergievoordelen.</span></span></p><p><strong>Inhoudsopgave</strong><br /><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/building-and-construction/themavisie-ma-in-de-installatiebranche#h1-Hogere-overnamewaarderingen-niet-altijd-vanzelfsprekend\"><span><span>1: Hogere overnamewaarderingen niet altijd vanzelfsprekend</span></span></a><br /><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/building-and-construction/themavisie-ma-in-de-installatiebranche#h2-De-overnamegolf\"><span><span>2: De overnamegolf</span></span></a><br /><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/building-and-construction/themavisie-ma-in-de-installatiebranche#h3-installatie-minder-uitzonderlijk-dan-vaak-gedacht\"><span><span>3: installatie minder uitzonderlijk dan vaak gedacht</span></span></a><br /><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/building-and-construction/themavisie-ma-in-de-installatiebranche#h4-Algemene-MA-voor-en-nadelen-gelden-ook-voor-installateurs\"><span><span>4: Algemene M&amp;A voor- en nadelen gelden ook voor installateurs</span></span></a></p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"H1. Hogere overnamewaarderingen niet altijd vanzelfsprekend"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/ae4e8677-d874-4fd4-8105-76ccc2682c10/Fig-20-samenvatting.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ae4e8677-d874-4fd4-8105-76ccc2682c10/Fig-20-samenvatting"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span>Installatiebedrijven zijn momenteel gewilde overnamekandidaten maar over het algemeen presteren installatiebedrijven ongeveer gelijk aan bouwbedrijven. De grotere belangstelling, het hogere aantal overnames en hogere multiples zijn op basis van deze vergelijking niet zonder meer op basis van cijfers te verklaren. Vaak wordt uitgegaan van hoge toekomstige groei in de sector. Beperktere prijsverhogingen in de sector laten het belang (de installatiequote) echter minder hard toenemen dan vaak gedacht. De omzet van installateurs groeit hierdoor ongeveer even hard als in de totale bouwsector. De betaalde premies bij overnames van een installateurs vragen dan ook om een zeer zorgvuldige beoordeling per onderneming<span>. In deze publicatie schetsen we een overall beeld maar uiteindelijk blijft het waarderen van ondernemingen maatwerk.</span> </span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Groeiverwachtingen bieden geen garantie voor een hogere waarde</strong></span></span><br /><span><span>Bij overnames gaat het natuurlijk vooral over de toekomstige verwachtingen. Hier is een case te maken dat deze voor de installatiebranche relatief positief is. De al eerder ingezette structurele toenemende behoefte aan comfort, verduurzaming, een gezond binnenklimaat, betere ventilatie en luchtkwaliteit en smart buildings ondersteunt dit vooruitzicht. Maar zoals we in hoofdstuk 3 zullen zien, kunnen dalende (of minder hard stijgende) installatieprijzen ervoor zorgen dat het aandeel van installateurs in het bouwproces (de installatiequote) niet toeneemt en dit daarmee ook geen hogere overnamewaarde hoeft te rechtvaardigen.</span></span></p><p><span><span>In hoofdstuk 3 onderbouwen we bovenstaande met cijfers maar eerst bespreken we de huidige overnamegolf van installateurs in hoofdstuk 2.</span></span></p>"}},{"componentType":"testimonial","testimonialList":[{"authorInfo":{"authorName":"Jan van der Doelen","image":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/5a55df8afb65c99e/original/Jan-van-der-Doelen.jpg","publishedAt":"2010-06-29T15:32:16Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7b863daf-8d5e-44c1-9b39-e79cbd2a57ef/Jan-van-der-Doelen","type":"image","updatedAt":"2022-12-01T13:49:56Z","width":437},"jobTitle":"Sectorbanker Building & construction"},"testimonialText":{"body":"De vooruitzichten voor de installatiebranche zijn sterk, maar de huidige overnameprijzen lopen te vaak vooruit op verwachte toekomstige prestaties. Verduurzaming, elektrificatie en netverzwaring kunnen voor meer werk gaan zorgen, maar hoeven niet tot betere resultaten te leiden. Kopers die hoge verwachtingen hebben, lopen het risico te veel te betalen.","textLink":{"text":"Voor vragen neem contact op met Jan","url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/jan-van-der-doelen"}}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"H2. De overnamegolf"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/2b38b850-da92-49a6-b957-e5575f885ddf/Fig-1-Fusies-en-overnames-aandeel-png.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/2b38b850-da92-49a6-b957-e5575f885ddf/Fig-1-Fusies-en-overnames-aandeel-png"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Bijna relatief twee keer zoveel overnames van installateurs dan bouwbedrijven</strong></span></span><br /><span><span>Installatiebedrijven zijn erg in trek om over te nemen. In de afgelopen vijf jaar werden er gemiddeld jaarlijks 140 installateurs overgenomen, dat is ieder jaar meer dan 0,4% van alle installateurs. Dit is bijna twee keer zoveel als het gemiddelde bij bouwbedrijven en ook meer dan het gemiddelde van het aantal overnames van alle Nederlandse bedrijven. </span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/bde56241-ca55-47b7-bfa2-b677cf85ae43/Fig-2-multiples.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/bde56241-ca55-47b7-bfa2-b677cf85ae43/Fig-2-multiples"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Hogere multiple voor installateurs</strong></span></span><br /><span><span>De interesse in installateurs en het grote aantal transacties komt terug in de prijzen die kopers betalen. Die prijs wordt vaak uitgedrukt in een multiple: het aantal keer de jaarwinst (EBITDA) bij een overnametransactie. Gemiddeld ligt deze multiple bij installateurs hoger dan bij bouwbedrijven en ook boven het gemiddelde voor Nederlandse bedrijven. Grote ondernemingen halen daarbij doorgaans hogere multiples dan kleinere bedrijven, met uitschieters voor uitzonderlijk aantrekkelijke overnamekandidaten. </span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/fa7028a0-d98e-4b46-966b-baa48ef2347c/Fig-3-Grote-en-kleine-installateurs.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/fa7028a0-d98e-4b46-966b-baa48ef2347c/Fig-3-Grote-en-kleine-installateurs"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Meer grote en kleine installateurs en minder middelgrote installateurs</strong></span></span><br /><span><span>De overnamegolf in de installatiebranche zet door. Bedrijven zijn op zoek naar efficiency door schaal- en synergievergroting en om schaarse factoren als personeel zeker te stellen. Zo maakte een grote marktspeler als Unica dit jaar bekend dat ze het aantal overnames willen opvoeren. Ook de installateurs VDK-groep en Hoppenbrouwers zijn flink op het overnamepad. Klanten van installateurs vragen vaker om een breder pakket van dienstverlening, waardoor middelgrote bedrijven het lastig hebben. Soms speelt ook mee dat (familie)bedrijven lastig geschikte bedrijfsopvolgers vinden als de eigenaar met pensioen wil, al is dit laatste in andere sectoren ook vaak het geval.</span></span></p><blockquote><p><span><span>Voor de aantrekkelijkste bedrijven worden hoge prijzen gevraagd. Dat is begrijpelijk, maar een hoge overnamesom bij koop vergroot het financiële risico doordat liquiditeit wegvloeit en de solvabiliteit afneemt. Ook kan een overname de identiteit van je eigen bedrijf aantasten en een onzekere, ongemakkelijke overgangsperiode veroorzaken. - Coos Schouten, Schouten Techniek</span></span></p></blockquote><p><span><span>Door deze overnames en fusies is het aantal grote installateurs (meer dan 250 werkzame personen) de afgelopen decennia flink toegenomen. Het aantal middelgrote installateurs (tussen de 10 en 250 werknemers) is juist gedaald. Opvallend is dat het aantal kleine installateurs met 2 tot 10 medewerkers ook fors is gegroeid. Deze kleinere bedrijven zijn vooral actief in de particuliere woningmarkt en vaak actief bij duurzame oplossingen zoals zonnepanelen, warmtepompen en isolatie waar de afgelopen jaren flinke groei is geweest.</span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/3840f7ce-800a-466b-9fe7-f91392859960/Fig-4-buitenlandse-aandelen.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/3840f7ce-800a-466b-9fe7-f91392859960/Fig-4-buitenlandse-aandelen"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Weinig buitenlandse overnames maar veel private equity</strong></span></span><br /><span><span>De bouwsector, waar de installatiebranche onderdeel van is, is vooral een lokale markt met een nationaal karakter. Dat zien we ook terug in de overnames. Het gros (88%) van de overnames in de Nederlandse installatiebranche wordt gedaan door een binnenlandse koper. Voor de helft van de gevallen is er bij een overname van een installateur een private equity partij betrokken. Volgens overnameadviseur Aeternus Corporate Finance zijn er minstens 20 actieve buy-and-build partijen op zoek naar overnametargets in de sector en dit drijft de prijzen op. Deze investeerders nemen bedrijven over om die vervolgens samen te voegen tot een grotere groep.</span></span></p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"H3. Installatie minder uitzonderlijk dan vaak gedacht"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span>Is de installatiebranche nu echt zo’n aantrekkelijke branche om in te investeren? Om daar wat over te zeggen kijken we in dit hoofdstuk naar de ontwikkeling van vijf relevante factoren: de installatiequote, omzetontwikkelingen, rendementen, faillissementen en potentiële schaal- en/of synergievoordelen.</span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/6a523e4e-d559-4947-85ab-c7d3c4f4cf63/Fig-5-Installatiequote.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6a523e4e-d559-4947-85ab-c7d3c4f4cf63/Fig-5-Installatiequote"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Installatiequote blijft verrassend stabiel</strong></span></span><br /><span><span>Vaak wordt aangegeven dat het belang van installatietechniek in de bouw steeds verder toeneemt, wat investeren in deze sector interessant maakt. Dit klinkt logisch vanwege steeds meer techniek in gebouwen door meer comfort, verduurzaming en gezondheidseisen aan het binnenklimaat, ventilatie en luchtkwaliteit en de toename van smart buildings. Uit berekeningen van ons blijkt echter dat de installatiequote de afgelopen 15 jaar min of meer stabiel is gebleven. Dit is anders dan vaak wordt voorgerekend. Waar zit dat verschil dan in? Hier berekenen wij de installatiequote op basis van de waarde van de omzetten waar bij andere berekeningen vaak gerekend wordt op basis van omzetvolumes (exclusief prijsverschillen). Dat kan een verschil zijn wat we hieronder uitleggen.</span></span></p>"},"title":"3.1 Installatiequote"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Meer installaties maar tegen een lagere prijs</strong></span></span><br /><span><span>De installatietechniek plaatst relatief meer technologische apparaten dan andere deelsectoren in de bouw. Nieuwe technologische apparaten dalen gedurende de tijd vaak in prijs omdat ze steeds goedkoper (vaak in het buitenland) te maken zijn. Denk bijvoorbeeld aan consumentenelektronica, die vaak goedkoper wordt of voor dezelfde prijs meer kwaliteit biedt. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld ook voor zonnepanelen en warmtepompen. Als de prijs wel stijgt dan stijgt deze vaak minder hard dan andere prijzen in de bouw. Zo stegen de totale bouwkosten van een nieuwbouwwoning in de periode 2018-2025 met 4,2% gemiddeld per jaar terwijl de verkoopprijzen van verwarming en airconditioners met “slechts” 3,8% per jaar stegen. Dit lijkt een klein verschil (0,4%-punt) maar kan een langzame jaarlijkse volumestijging van meer installaties tenietdoen in de waarde van de totale installaties als onderdeel van de gehele bouwproductie. Eerdere data reeksen van het CBS over de periode 1988-2008 laten een vergelijkbaar beeld zien met een installatiequote die schommelde rond de 20-22%.</span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/ae411e7c-5090-4b57-8d16-2b0e0558d082/Fig-6-omzetten-installatie.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ae411e7c-5090-4b57-8d16-2b0e0558d082/Fig-6-omzetten-installatie"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Omzet installatiebranche groeit net zo hard als omzet totale bouw</strong></span></span><br /><span><span>De omzetontwikkeling bevestigt eveneens dat de installatiequote stabiel is gebleven. Sinds 2008 zijn de omzetten in de installatiesector ongeveer even hard gegroeid als die van de totale bouw. Dit houdt dus in dat de installatiequote (in waarde want omzet is inclusief prijsverschillen) in deze periode ongeveer stabiel moet zijn gebleven.</span></span></p>"},"title":"3.2 Omzetgroei"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Stabiele installatiequote beperkt positieverbetering installateurs</strong></span></span><br /><span><span>Vaak wordt dus gedacht dat installateurs een sterkere machtspositie in de bouwkolom kunnen krijgen doordat de installatiequote stijgt. Conclusie is echter dat er wel meer installatietechniek in gebouwen komt maar dat door goedkoper of minder duur wordende installaties het waarde aandeel van installateurs in gebouwen gemiddeld niet toeneemt. Omzetten groeien dus niet harder in de installatiebranche dan in de totale bouwsector. Hun marktmacht en daardoor mogelijkheden om vaker hoofdaannemer te worden met als gevolg hogere marges, neemt daardoor dus ook niet toe. Overigens vereist hoofdaannemerschap meer dan alleen marktmacht. Denk aan een organisatie die hierop ingericht moet zijn. </span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/2824d896-2f82-408c-884c-94520e47d82f/Fig-7-rendementen-EBITDA-installatie.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/2824d896-2f82-408c-884c-94520e47d82f/Fig-7-rendementen-EBITDA-installatie"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Geen uitzonderlijk hogere winstgevendheid bij installateurs</strong></span></span><br /><span><span>De afgelopen jaren zijn de winsten in de installatietechniek toegenomen. Groeiende omzetten en beperkte capaciteit hebben ervoor gezorgd dat installateurs, ondanks ook hogere loonkosten, hun marges hebben kunnen verbeteren. Deze zijn echter in de gehele bouw toegenomen. De gemiddelde winstgevendheid ligt in de installatiebranche zelfs structureel iets onder het gemiddelde van bouwbedrijven.</span></span></p><blockquote><p><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">We krijgen veel bedrijven aangeboden, maar het past vaak niet bij onze strategie. Vaak zien we ondernemingen met beperkte rendementen. Als we een overname doen, is een van de redenen dat zo&apos;n partij aanvullende kennis biedt op wat we al in huis hebben. - William van Niekerk, Koninklijke Kuipers</span></span></span></p></blockquote>"},"title":"3.3 Winstgevendheid"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/acc401b3-6f82-454d-9700-53bf7a815ef9/Fig-8-winsten-grotere-installateurs.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/acc401b3-6f82-454d-9700-53bf7a815ef9/Fig-8-winsten-grotere-installateurs"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Ook grote installateurs maken niet meer winst dan grote bouwers</strong></span></span><br /><span><span>Ook als we de baten van de grootste 20 installateurs vergelijken met deze van de 20 grootste bouwbedrijven dan zien we dat beiden ongeveer gelijk presteren. In 2024 was de gemiddelde winstgevendheid bij zowel deze bouwers als bij installateurs 5,1%. Grote installateurs doen het dus relatief ongeveer net zo goed als grote bouwbedrijven. </span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/7bd34e47-3f5b-4238-90a8-143f2f64e08c/Fig-9-faillisementen-installatie.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7bd34e47-3f5b-4238-90a8-143f2f64e08c/Fig-9-faillisementen-installatie"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Faillissementen bij installateurs maar nog steeds beperkt</strong></span></span><br /><span><span>Risico’s zijn relatief hoger in de installatiebranche. Gemiddeld gingen er in 2025 bijna twee keer zoveel installateurs failliet dan bouwbedrijven en andere bedrijven in Nederland. De kans op een faillissement is weliswaar klein maar ook in eerdere jaren lag het aantal faillissementen bij installateurs hoger. Installateurs hebben enerzijds vaker terugkerende inkomsten (recurring business) uit langjarige (onderhouds)-contracten dan bouwbedrijven. Anderzijds zijn hun orderboekenvaak minder goed gevuld. Hun opdrachten per project zijn kleiner en zij komen later in het bouwproces in beeld. Omdat installateurs meestal geen hoofdaannemer zijn, hebben ze bovendien minder zicht op de kans of een gepland project ook daadwerkelijk doorgaat.</span></span></p><p><span><span>Elk installatiebedrijf is anders en kopers voeren doorgaans vooraf gedegen due diligence uit, maar het relatief hogere faillissementscijfer wijst erop dat een overname in deze sector wat risicovoller kan zijn dan in andere sectoren, al zijn de aantallen ook in installatie niet erg hoog.</span></span></p><blockquote><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">Bij overnames zijn er ook veel risico’s: Het is moeilijk te weten wat je precies koopt en past het bij qua cultuur wel bij elkaar. Vooral in de ‘keet’ moet het namelijk klikken, als het daar niet klikt dan gaat het fout. - Daniëlle de Nijs, De Nijs Bouw en Ontwikkeling</span></span></span></p></blockquote><p> </p>"},"title":"3.4 Faillissementen"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/f6a89d19-a493-40d8-8158-cdb609a31551/Fig-10-schaalvoordelen-winst-en-grootte-installateurs.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f6a89d19-a493-40d8-8158-cdb609a31551/Fig-10-schaalvoordelen-winst-en-grootte-installateurs"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Weinig schaalvoordelen bij installateurs</strong></span></span><br /><span><span>Private equity investeerders creëren vaak waarde door een buy-and-buildstrategie, waarbij meerdere bedrijven worden overgenomen. Hoe groter het nieuwe bedrijf wordt, hoe hoger vaak de overnamefactor (multiple-arbitrage) is die een ander bedrijf of investeerder bereid is te betalen. Schaalvoordelen spelen in veel sectoren hierbij een rol. Bij een aanbieder van software of in de automotive zijn er door massaproductie enorme schaalvoordelen te behalen. Door de (tot nu toe) beperkte <a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/sector/building-and-construction/themastudie-ing-bouw-overcapaciteit-dreigt-industrieel-bouwen\">industrialisatie</a> in de bouw- en installatiesector zijn schaalvoordelen bij veel installateurs echter veel beperkter. Iedere opdracht is immers anders en moet bijna altijd op locatie bij de klant worden uitgevoerd. De grootste installateurs met bijna één miljard euro omzet of meer hebben gemiddeld dan ook geen hogere netto winstmarge. <span>Wel kunnen synergievoordelen ontstaan door ondersteunende activiteiten zoals HR, IT, juridische zaken en risicomanagement te combineren. Door kennis en systemen te delen en dubbel werk te verminderen, kunnen installateurs kosten besparen en hun bedrijfsvoering professionaliseren. Ook bij beperkte schaalvoordelen in de uitvoering kan een overname zo waarde toevoegen.</span></span></span></p><blockquote><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">In de installatiebranche koop je vooral toegang tot vakmensen. Monteurs zijn schaars en die wil je tevreden houden. Hierdoor zijn operationele synergieën beperkter, terwijl in ondersteunende processen meer schaalvoordelen te behalen zijn. - Frederik Brugmans, KPMG</span></span></span></p></blockquote><p><span><span>De meer gemiddelde rendementen van grote installateurs hangen mogelijk niet alleen samen met beperkte schaalvoordelen. Grote installateurs zijn vaak meer gediversifieerd, terwijl kleinere gespecialiseerde nichebedrijven in bepaalde markten juist bovengemiddelde marges kunnen realiseren. Hierdoor kan een eventueel beperkt effect van schaalgrootte op de winstgevendheid deels gemaskeerd zijn.</span></span></p>"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Maar buy-and-build kan wel profijtelijk zijn</strong></span></span><br /><span><span>Ondanks dat schaalvoordelen vaak dus beperkt zijn in de installatie, willen sommige investeerders toch vaak graag groeien. Het in portefeuille houden van één relatief grote installateur scheelt veel monitoringskosten. Private equity partijen kunnen hierom besluiten om verschillende installateurs samen te voegen, onder één holding te brengen en dan (na enige jaren) voor een hogere multiple door te verkopen. Ondanks dat er weinig synergievoordelen zijn in de bedrijfsvoering wordt op deze manier toch waarde gecreëerd (voor de uiteindelijke koper).</span></span></p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"H4. Algemene M&A voor- en nadelen gelden ook voor installateurs"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span>Overnames hebben in het algemeen zowel voordelen als nadelen die gelden bij zowel het overnemen van een installateur als van ieder ander bedrijf. Overnames kunnen bedrijven helpen om sneller te groeien, kennis en capaciteit veilig te stellen en de continuïteit te waarborgen. Tegelijkertijd brengen overnames risico’s met zich mee, zoals integratieproblemen, hoge overnameprijzen (en dus hoge financieringslasten) en mogelijk verlies van klanten.</span></span></p><blockquote><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">Veel ondernemers zeggen: ‘Het ondernemerschap van vandaag de dag is wezenlijk ander dan toen ik begon.’ Ze begonnen als technicus, maar zijn gaandeweg steeds meer ondernemer geworden. Door de toenemende regeldruk staan ze bovendien verder van de techniek af waar juist hun passie ligt. Als er vervolgens geen opvolger klaarstaat, wordt een verkoop vaak een logische stap.-  Rolf Duindam Techniek Nederland</span></span></span></p></blockquote><p><span><span><strong>Overnames als versneller van groei en continuïteit</strong></span></span><br /><span><span>Overnames kunnen kopers helpen om sneller schaalvoordelen te realiseren, kritieke middelen veilig te stellen en hun continuïteit te versterken. Zo kunnen bouw- en installatiebedrijven via een overname toegang krijgen tot schaarse middelen, zoals gespecialiseerd personeel en installatiekennis. Daarnaast brengen overnames door private equity partijen vaak extra investeringsvermogen en meer financiële discipline met zich mee. Daardoor wordt sterker gestuurd op financiële prestaties en risico’s, waardoor bedrijven minder snel kiezen voor risicovolle prestigeprojecten en hun bedrijfsvoering professioneler en toekomstbestendiger kan worden. Daarnaast bieden overnames verkopers uitkomst wanneer oudere ondernemers hun bedrijf willen verkopen en de opbrengst gebruiken als pensioenvoorziening.</span></span></p><blockquote><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">We kiezen bewust voor autonome groei in plaats van grote overnames. Klanten waarderen het persoonlijke contact en de korte lijnen, terwijl we dankzij onze inkooporganisatie wel profiteren van aantrekkelijke inkoopcondities. - Hugo Overakker, Totaalinstallateur Lomans</span></span></span></p></blockquote><p><span><span><strong>Integratie en waardering blijven belangrijke risico’s</strong></span></span><br /><span><span>Bij overnames zijn er ook duidelijke risico’s. Bedrijven die samengaan kunnen te maken krijgen met botsende culturen, verschillende werkwijzen en complexe integratieprocessen die veel tijd en managementaandacht vragen. Bovendien hangt aan een goed draaiend bedrijf met hooggekwalificeerd personeel vaak een stevig prijskaartje. De kopende partij moet daarom kritisch beoordelen of de verwachte toegevoegde waarde opweegt tegen de betaalde marktprijs en voorkomen dat schaal- en/of synergievoordelen worden overschat. Het risico bestaat daarbij dat klanten afhaken wanneer de service, werkwijze of identiteit van het overgenomen bedrijf verandert. Ook kan het voorkomen dat (cruciaal) personeel wegloopt uit onvrede met de nieuwe situatie. </span></span></p><blockquote><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">Overnames versterken onze organisatie: we benutten schaalvoordelen in de inkoop, spreiden risico’s en kunnen kennis en capaciteit over meerdere vestigingen optimaal inzetten. -  Teake Damstra, Damstra installatiegroep</span></span></span></p></blockquote><p><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">Een hogere prijs vraagt om bewezen kwaliteit</span></strong></span></span><br /><span><span>ING Research concludeert daarom dat installateurs over het algemeen interessante overnamekandidaten kunnen zijn, maar dat voor een hogere waardering meer nodig is.  Onder meer de kwaliteit van het management, specialistische kennis, klantenbinding, terugkerende onderhoudsinkomsten en het vermogen om personeel vast te houden, blijven doorslaggevend. Vooral bij hoge multiples is daarom een zorgvuldige beoordeling van de toekomstige kasstromen en integratierisico’s noodzakelijk.</span></span></p>"}},{"alignedImage":{"position":"bottom"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong>Met dank aan:</strong></span></span><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">-Teake Damstra, Damstra installatiegroep</span></span></span><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">-Hugo Overakker, Totaalinstallateur Lomans</span></span></span><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">-William van Niekerk, Koninklijke Kuipers</span></span></span><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">-Rolf Duindam Techniek Nederland</span></span></span><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">-Coos Schouten, Schouten Techniek</span></span></span><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">-Daniëlle de Nijs, De Nijs Bouw en Ontwikkeling</span></span></span><br /><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">-Frederik Brugmans, KPMG</span></span></span></p><p><strong>Auteur</strong><br />Maurice van Sante<br /><br /><strong>Met medewerking van</strong><br />Jan van der Doelen, ING Sector Banking, <a href=\"mailto:jan.van.doelen@ing.com\">jan.van.doelen@ing.com</a><br />Thijs Geijer, ING Research, <a href=\"mailto:thijs.geijer@ing.com\">thijs.geijer@ing.com</a></p>"}},{"accordionList":[{"richBody":{"value":"<p>Deze publicatie is opgesteld door de &apos;Economic and Financial Analysis Division&apos; van ING Bank N.V. (&quot;ING&quot;) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.</p>"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"f4e76aa8-394c-497d-9de4-0ba137f5528a","localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Maurice van Sante","image":{"altTextNL":"Maurice van Sante","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/483d9839ba7ba429/original/Maurice-van-Sante-500x500px.jpg","publishedAt":"2023-09-14T12:16:45Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6c5f4630-37de-4e08-96fb-dd18311b47c4/Maurice-van-Sante-500x500px","type":"image","updatedAt":"2023-09-14T12:16:55Z","width":858},"jobTitle":"Econoom Bouw"},"backLink":{"textLink":{"text":"Building & Construction","url":"/zakelijk/sector/building-and-construction"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"Installateurs zijn populair bij kopers, maar de hogere waarderingen zijn economisch niet vanzelfsprekend te rechtvaardigen. De sector profiteert van structurele thema’s zoals verduurzaming, comfort en meer techniek in gebouwen, maar groeit in omzet niet harder dan de totale bouw en behaalt geen hogere rendementen. De premies die kopers van een installatiebedrijf vaak betalen vraagt om een kritische blik: niet elke installatiebedrijf verdient automatisch een hogere multiple alhoewel er ook voorbeelden zijn waar dit wel het geval is.","title":"Veel belangstelling voor installateurs, maar huidige overnameprijzen vragen om voorzichtigheid"},"date":"2026-11-17","readingTime":11},"publishDate":"2026-11-13T10:48:36.867+01:00"}}