{"type":"document","data":{"complementaryZone":{"flexComponents":[{"cards":[{"cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"extension":"png","original":"https://assets.ing.com/asset/c0058d77-003f-401b-ad9e-20ec0359ad1b/icon_apk.png","publishedAt":"2023-02-22T14:12:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c0058d77-003f-401b-ad9e-20ec0359ad1b/icon_apk","type":"image","updatedAt":"2025-02-20T10:35:21Z","width":129},"intro":"Lees hier de sectorupdate van de andere sectoren.","link":{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors/overzicht-ing-sector-updates"},"title":"Wat gebeurt er in de sector van je klanten en toeleveranciers?"},{"body":"Jan van der Doelen","cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/d772660dd5d60923/original/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking.jpg","publishedAt":"2026-02-05T09:24:31Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/e93a53d8-0c66-4402-94a2-a995c3da75c5/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking","type":"image","updatedAt":"2026-02-12T13:57:45Z","width":4023},"intro":"Sector Banker Building & Construction","link":{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/jan-van-der-doelen"},"title":"Jan van der Doelen"},{"cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"extension":"png","original":"https://assets.ing.com/asset/dd271818-dc3d-4b39-9310-ddadd656f971/icon-email.png","publishedAt":"2023-02-22T14:12:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/dd271818-dc3d-4b39-9310-ddadd656f971/icon-email","type":"image","updatedAt":"2025-02-20T10:35:26Z","width":288},"link":{"url":"mailto:sector.banking@ing.com?subject=Ik%20ontvang%20graag%20nieuwe%20publicaties%20over%20de%20sector%20Building%20en%20Construction"},"title":"Nieuws over de sector Building & Construction direct in je mailbox?"},{"cardSize":"small","cardType":"product","componentType":"productCard","image":{"altTextNL":"\"\"","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/19669982-6e87-48c7-80f4-7d314a8b215c/Interest-Percentage_Out_Outline.svg","publishedAt":"2022-07-04T14:15:27Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/19669982-6e87-48c7-80f4-7d314a8b215c/Interest-Percentage_Out_Outline","type":"image","updatedAt":"2023-12-21T19:17:01Z","width":32},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/verwachtingen-voor-de-economie-in-cijfers"},"title":"Ramingen Nederlandse economie"}],"componentType":"cards"}]},"contentType":"onecms:productPage","flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"description":"Met deze ING sectorupdate wil ik je op de hoogte houden van de laatste inzichten in de sector Building & Construction (Bouw).","robotInstruction":{"noFollow":false,"noIndex":false}},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<ul><li><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Actieplan Versnelling Woningbouw: 50% van de woningen uit de fabriek in 2030</span></span></span></span></span></span></li><li><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Toekomstig verdienvermogen NL-economie onder druk</span></span></span></span></span></span></li><li><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Prinsjesdag en de impact op de bouw </span></span></span></span></span></span></li><li><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span>Bouwwereld schakelt sneller om naar uitstootvrij dan verwacht</span></span></span></span></span></span></li></ul>"},"title":"In deze update:"},{"componentType":"sectionTitle","title":"Actieplan Versnelling Woningbouw: 50% van de woningen uit de fabriek in 2030"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Het kabinet wil de woningbouw met 50 acties versnellen. Hiertoe is medio september een actieplan gepresenteerd. In 2030 moet het ontwerp- en vergunningstraject zijn gehalveerd en moet de helft van de nieuwbouw industrieel worden geproduceerd. Goedgekeurde woonconcepten krijgen vervolgens een snellere route. Met extra gemeentelijke capaciteit, bouwlocaties en publieke middelen moet de productie worden verhoogd. </span></span></span></span></span></span></p><p><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Wat betekent dit voor jou? </span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Woningbouw verschuift van telkens opnieuw ontwerpen naar herhaalbaar en schaalbaar produceren. Dat vraagt niet alleen om een fabriek, maar vooral om standaardisatie, een voorspelbare orderstroom en vroegtijdige afstemming met vooral publieke partijen. Voor ondernemers in de bouwsector betekent dat keuzes maken. Maak industrialisatie bijvoorbeeld een vast onderdeel van je commerciële én operationele strategie. En ga vooral vroegtijdig in gesprek met opdrachtgevers om te werken aan een voorspelbare orderstroom. Concreet: ontwikkel bijvoorbeeld één modulair appartementen concept dat met enkele gevel- en plattegrondvarianten op meerdere locaties toepasbaar is. Zo combineer je lokale inpassing met seriematige productie en kun je die voorspelbare orderstroom gaan opbouwen.</span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"paragraph"},{"componentType":"testimonial","testimonialList":[{"authorInfo":{"authorName":"Jan van der Doelen","image":{"altTextNL":"Jan van der Doelen","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/76e80ec1bb69762d/original/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote.jpg","publishedAt":"2026-03-06T08:43:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7735e088-2227-440b-b7a6-a004292aa63e/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote","type":"image","updatedAt":"2026-03-06T08:43:25Z","width":886},"jobTitle":"ING Sector Banker Building & Construction"},"testimonialText":{"body":"Industrialisatie van woningbouw is echt iets anders dan wat we in nederland gewend zijn qua bouwproces. Geen one-off projecten meer maar voorspelbare productie. Dat vergt een ander bedrijf en genereert een ander business model."}}]},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Kabinet pakt woningnood aan","url":"https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/09/21/kabinet-pakt-woningnood-aan-met-50-concrete-acties-sneller-meer-en-beter-bouwen"}},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Actieplan Taskforce Versnelling Woningbouw","url":"https://www.volkshuisvestingnederland.nl/documenten/2026/09/18/actieplan-taskforce-versnelling-woningbouw"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Toekomstig verdienvermogen NL-economie onder druk"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>De Nederlandse economie groeit, maar de basis voor toekomstige groei wordt smaller. Arbeid, ruimte, infrastructuur en investeringscapaciteit zijn schaars. In de bouw versterken personeelstekorten, netcongestie, stikstofbeperkingen en trage vergunningen elkaar. Daardoor wordt omzetgroei zonder productiviteitsgroei steeds riskanter. Extra werk kan in de huidige praktijk gemakkelijk leiden tot langere doorlooptijden en dus hogere (faal)kosten en druk op de marge. De opgave is daarom helder: meer waarde leveren met dezelfde mensen, machines en vierkante meters.</span></span></span></span></span></span></p><p><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Wat betekent dit voor jou? </span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Om je onderneming relevant te blijven houden probeer je dus meer waarde te leveren met dezelfde middelen. Productiviteitsgroei boven omzetgroei. Maak daarom productiviteit een vast onderdeel van je projectselectie en maandrapportage. Standaardiseer ontwerp en inkoop, digitaliseer de werkvoorbereiding en verplaats werkzaamheden waar mogelijk naar een gecontroleerde productieomgeving. Meet per project faalkosten, doorlooptijd en gewerkte uren en stop met werk dat structureel veel capaciteit maar weinig marge oplevert. Gebruik bijvoorbeeld bij een tenderbeslissing een capaciteitscheck met criteria als beschikbare vakmensen, netaansluiting, vergunningsrisico en verwachte uren per euro brutomarge. Zo voorkom je dat een goed gevuld orderboek toch waarde vernietigt.</span></span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p></p>"}},{"componentType":"testimonial","testimonialList":[{"authorInfo":{"authorName":"Jan van der Doelen","image":{"altTextNL":"Jan van der Doelen","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/asset/7735e088-2227-440b-b7a6-a004292aa63e/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote.jpg","publishedAt":"2026-03-06T08:43:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7735e088-2227-440b-b7a6-a004292aa63e/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote","type":"image","updatedAt":"2026-03-06T08:43:25Z","width":886},"jobTitle":"ING Sector Banker Building & Construction"},"testimonialText":{"body":"De grootste groeikans ligt niet in méér mensen, maar in méér resultaat per gewerkt uur."}}]},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Lees hier verder","url":"/zakelijk/economie/nederland/de-verraderlijk-sterke-groei-van-de-nederlandse-economie"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Prinsjesdag en de impact op de bouw"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>In de onlangs gepresenteerde miljoenennota valt de aandacht voor bouw en infra op. Steun is er voor woningbouw, verduurzaming en infrastructuur. Maar begrotingsruimte is nog geen bouwproductie. Tussen politieke ambitie en een uitvoerbaar project zitten grond, vergunningen, netcapaciteit, personeel en aanbesteding. Daardoor ontstaan vertragingen en kostenrisico&apos;s. Voor bouwbedrijven telt daarom niet hoeveel geld is aangekondigd, maar welk deel daarvan tijdig uitmondt in financierbare, vergunde en aanbestedingsrijpe projecten. Met andere woorden, de prioriteit moet bij uitvoerbaarheid komen te liggen.</span></span></span></span></span></span></p><p><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Wat betekent dit voor jou? </span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>De prioriteit van veel bouwbedrijven ligt nu bij de uitvoerbaarheid van hun projecten. De orderposities zijn immers ruim voldoende. En ook kan er nog steeds een goed rendement gehaald bij die projecten die beantwoorden aan de specifieke marktvraag en dus uitgevoerd kunnen worden. Vertaal daarom beleid nog meer naar een commerciële kansenkaart met per project de status van budget, grond, vergunning, netaansluiting en aanbesteding. </span></span></span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Reserveer capaciteit pas wanneer de belangrijkste randvoorwaarden voldoende hard zijn en leg indexatie en risicoverdeling vroeg vast. Spreid je orderboek over publieke en private opdrachtgevers en werk bijvoorbeeld met een stoplichtmodel waarin alleen projecten met aantoonbare financiering én zicht op vergunning en netcapaciteit op groen staan. </span></span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"testimonial","testimonialList":[{"authorInfo":{"authorName":"Jan van der Doelen","image":{"altTextNL":"Jan van der Doelen","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/asset/7735e088-2227-440b-b7a6-a004292aa63e/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote.jpg","publishedAt":"2026-03-06T08:43:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7735e088-2227-440b-b7a6-a004292aa63e/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote","type":"image","updatedAt":"2026-03-06T08:43:25Z","width":886},"jobTitle":"ING Sector Banker Building & Construction"},"testimonialText":{"body":"Stuur niet op aangekondigde miljarden, maar op projecten die technisch, financieel en bestuurlijk uitvoerbaar zijn."}}]},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Belangrijkste gevolgen Miljoenennota","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/belangrijkste-gevolgen-miljoenennota"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Bouwwereld schakelt sneller om naar uitstootvrij dan verwacht"},{"alignedImage":{"position":"bottom","altTextNL":"Tabel Aantal aanvragen en toekenningen","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/f3f3a605-8ab5-49fb-96bb-2eb78fddb55c/Tabel-Aantal-aanvragen-en-toekenningen.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f3f3a605-8ab5-49fb-96bb-2eb78fddb55c/Tabel-Aantal-aanvragen-en-toekenningen"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>De bouw schakelt sneller over op uitstootvrij materieel dan eerder werd verwacht, zo blijkt uit een onlangs verschenen rapport dat uitgebracht is op verzoek van het ministerie van infrastructuur en waterstaat. </span></span></span></span></span></span></p><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>In vijf jaar tijd is met steun van de Subsidieregeling Schoon en Emissieloos Bouwmaterieel (SSEB) voor 4.300 duurzame werktuigen subsidie verstrekt. De versnelling komt overigens niet alleen door subsidie. Emissieloos materieel verlaagt het investeringsrisico wanneer publieke opdrachtgevers dit steeds vaker meewegen in aanbestedingen. Tegelijk kiezen ondernemers vaker voor volledige elektrificatie dan voor ombouw van bestaande machines. Ook mobiele batterijpakketten maken inzet mogelijk op locaties met netcongestie of zonder vaste stroomaansluiting.</span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Wat betekent dit voor jou? </span></span></span></span></strong></span></span></p><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Ondanks de ogenschijnlijk mindere aandacht voor verduurzaming wordt er in de bouwsector toch doorgepakt. Dit besef van toekomstbestendigheid stemt positief. Het blijft belangrijk om van emissieloos materieel geen losse duurzaamheidsinvestering, maar een gerichte marktstrategie te maken. Combineer bijvoorbeeld bij een binnenstedelijk project een elektrische graafmachine met een mobiel batterijpakket en plan het laden mee in de dagproductie. </span></span></span></span></span></span></p><p><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span><span>Begin bij materieel dat je structureel kunt inzetten of dat toegang geeft tot opdrachten die anders buiten bereik blijven. Werk daarnaast samen met verhuurders of collega-bedrijven als de bezettingsgraad nog te laag is voor eigen aanschaf. Ondanks de mooie vooruitgang is het einddoel per slot van rekening nog niet bereikt. </span></span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"testimonial","testimonialList":[{"authorInfo":{"authorName":"Jan van der Doelen","image":{"altTextNL":"Jan van der Doelen","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/asset/7735e088-2227-440b-b7a6-a004292aa63e/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote.jpg","publishedAt":"2026-03-06T08:43:07Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7735e088-2227-440b-b7a6-a004292aa63e/Jan-van-der-Doelen-sectorupdate-quote","type":"image","updatedAt":"2026-03-06T08:43:25Z","width":886},"jobTitle":"ING Sector Banker Building & Construction"},"testimonialText":{"body":"Investeren in uitstootvrij materieel blijft slim. Je bouwt niet alleen schoner, maar het geeft je ook toegang tot nieuwe opdrachten."}}]},{"componentType":"cta","textLink":{"text":"Bouwwereld schakelt sneller om","url":"https://www.rvo.nl/nieuws/bouwwereld-schakelt-sneller-om-naar-uitstootvrij-dan-verwacht"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer sectorinformatie?"},"textLinks":[{"text":"Bekijk jouw sector","url":"/zakelijk/sector/building-and-construction"},{"text":"Bekijk andere sectoren","url":"/zakelijk/sector/all-sectors"},{"text":"Sector thema's","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/sector-themas"},{"text":"Sector Facts & Figures","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/overzichtspagina-facts-figures"},{"text":"ING Sector magazine","url":"/zakelijk/sector/all-sectors/ing-sector-magazine"},{"text":"Trends & Ontwikkelingen","url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/trends-en-ontwikkelingen-bouw"}]}]},"hasMacro":false,"id":"b18db12a-79c2-4e11-aeb7-4be9648272ce","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op <a href=\"https://www.ing.com/Sustainability/Climate-action/Our-climate-approach.htm\">ing.com/climate</a>.</p>"},"title":"ING & Duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"backLink":{"textLink":{"text":"Building & Construction","url":"/zakelijk/sector/building-and-construction"}},"componentType":"productHeader","coreHeader":{"body":"Deze inzichten helpen om vooruit te denken en te acteren. De volgende sectorupdate staat gepland op maandag 9 november.","headerImage":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/asset/ad6110a6-5fb4-4f7f-85d5-000d414483c0/Sectorupdate-building-construction.jpg","publishedAt":"2026-10-02T08:22:53Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ad6110a6-5fb4-4f7f-85d5-000d414483c0/Sectorupdate-building-construction","type":"image","updatedAt":"2026-10-02T08:23:11Z","width":1227},"subtitle":"Met deze sectorupdate houden we je op de hoogte van de laatste inzichten in de sector Building & Construction.","title":"Sectorupdate Building & Construction"}},"publishDate":"2026-10-05T10:45:08.290+02:00"}}