Het Nederlandse bouwvolume stabiliseert in 2026 na een zwakke start van het jaar en groeit in 2027 naar verwachting weer licht. De woningbouw profiteert van meer afgegeven vergunningen maar blijft daarbij geremd worden door vier “STOP-factoren”: Stikstofbeperkingen, Tekort aan personeel, Onvoldoende netcapaciteit en Prijsdruk door hoge bouwkosten. Daardoor stijgt het aantal opleveringen slechts geleidelijk richting 74.000 woningen in 2027. De infrasector blijft de belangrijkste groeimotor, al vlakt ook daar het groeitempo af door kostenstijgingen, personeelstekorten en beperkte budgetten.
In deze publicatie:
Krimp bouwproductie in eerste helft 2026
Sinds begin 2024 groeit de bouwsector minder hard dan de Nederlandse economie als geheel. Na een krimp in 2024 nam de bouwproductie in 2025 met bijna 2% toe. Begin 2026 sloeg de ontwikkeling echter opnieuw om. In zowel het eerste als het tweede kwartaal daalde het bouwvolume met circa 1%.
Stabilisatie in 2026 en lichte groei in 2027
Voor heel 2026 verwachten we per saldo nulgroei. In de infrasector is de sterke groei flink afgenomen en in de woningbouw werden in de eerste maanden van dit jaar minder woningen opgeleverd. In de tweede helft van 2026 en in 2027 verwachten we slechts licht herstel, gesteund door de toename van het aantal bouwvergunningen. Daardoor zal de totale bouwproductie dit jaar naar verwachting stabiliseren en in 2027 weer licht groeien.
Hogere materiaalkosten
De financiële haalbaarheid van nieuwbouwprojecten blijft een punt van zorg. Veel bouwmaterialen zijn erg energie-intensief om te produceren waardoor kostprijzen hiervan stegen bij het uitbreken van de Iran-oorlog. Gas is een belangrijke energiebron voor de fabricage van cement, beton en bakstenen. Ook meer aannemers moesten daardoor hun verkoopprijzen verhogen om deze hogere kostprijzen door te berekenen. Lage waterstanden kunnen het transport van grondstoffen belemmeren waardoor de transportkosten stijgen. In juli waren er wel weer minder bouwbedrijven die prijsverhogingen wilden doorvoeren maar zolang er onzekerheid is over de Straat van Hormuz en er lage waterstanden in de rivieren zijn blijven de prijzen van deze bouwmaterialen relatief hoog.
Van de verschillende deelsectoren droeg vooral de infrasector de afgelopen jaren bij aan de groei. Dit kwam vooral door hogere investeringen in waterprojecten en de energietransitie, al is deze sterke groei in 2026 afgevlakt. De volumes in de B&U sector (woningbouw en bedrijfsgebouwen) en de gespecialiseerde bouw (o.a. de installatiebranche) bleven achter. Hieronder gaan we nader in op de ontwikkelingen per deelsector.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Woningbouw"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/7c7702ca-a686-4ce3-bf01-51d326b51bfa/Fig-5-bouwvergunningen-woningbouw.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7c7702ca-a686-4ce3-bf01-51d326b51bfa/Fig-5-bouwvergunningen-woningbouw"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Afgifte bouwvergunningen bereikt hoogste punt in meer dan 10 jaar
In mei zijn er 10.628 bouwvergunningen afgegeven voor nieuwbouwwoningen. Dat is het hoogste aantal sinds de start van de huidige meetmethode in 2015. Ook in de eerste maanden van 2026 nam het aantal vergunningen al toe. Dat is positief nieuws voor de woningbouw, maar heeft nog niet direct tot meer opgeleverde woningen geleid. Vaak duurt het ruim twee jaar voordat een vergunning resulteert in een afgeronde nieuwbouwwoning. Bovendien moeten vergunde koopwoningen nog worden verkocht en die verkopen namen in de eerste helft van 2026 juist met 7% af.
Minder interesse in nieuwbouw
De nieuwbouw van koopwoningen heeft er last van dat er minder interesse is in nieuwbouwwoningen bij woningzoekers. In de eerste maanden van dit jaar namen zoekopdrachten in Google naar “nieuwbouw” af en ook het aantal verkopen daalde. Dit komt door verschillende oorzaken. Zo neemt het aanbod van te koop staande bestaande woningen toe doordat zowel meer eigenaar-bewoners hun woning te koop zetten als de verkoop van huurwoningen door beleggers. Bij een groter aanbod van bestaande woningen kiezen woningzoekers dan sneller voor een bestaande woning dan voor nieuwbouw.
Minder nieuwbouw dan aantal afgegeven vergunningen
Lang niet alle bouwvergunningen resulteren tot de bouw van woningen. Naast dat woningen niet verkocht worden en daardoor niet gebouwd, worden projecten soms herontwikkeld of er zijn wijzigingen van de bouwplannen waardoor ze een nieuwe vergunning nodig hebben. Het aantal bouwstarts ligt daardoor jaarlijks 10.000 tot 15.000 lager dan het aantal afgegeven vergunningen. Het jaarlijks aantal afgegeven vergunningen gaat richting de 95.000 maar dat betekent dus niet dat er direct ook 95.000 woningen gebouwd gaan worden ook omdat het vaak ruim twee jaar duurt voordat een woning afgebouwd is nadat de vergunning is verleend.
74.000 nieuwbouwwoningen in 2027
Het uiteindelijke aantal opleveringen verloopt ook veel stabieler dan de afgifte van de vergunningen doordat de bouwcapaciteit van bouwbedrijven beperkt is en zij opdrachten wat meer spreiden over de tijd om pieken en dalen in de werkzaamheden zoveel mogelijke te beperken. In de eerste vier maanden van 2026 werden er ook nog 7% minder nieuwbouwwoningen gerealiseerd dan in dezelfde periode vorig jaar. Deze afname moet in de loop van 2026 eerst nog worden goedgemaakt. We verwachten daarom maar een lichte stijging naar circa 71.000 gereedgemelde woningen in 2026 en een verdere stijging naar 74.000 in 2027. Dat laatste is gelijk aan het hoogste aantal gereedmeldingen in vijftien jaar, bereikt in 2022.
Meer huur en minder koop
De toename van de vergunningverlening is vooral te danken aan meer vergunningen voor huurwoningen. Dit komt doordat vooral corporaties meer investeringen doen door onder andere de afschaffing van de verhuurderheffing, waardoor zij meer investeringsruimte hebben. Ook de nationale prestatieafspraken die sturen op een hogere productie van sociale huurwoningen kunnen een positieve invloed hebben. Hierdoor is het aandeel huur van nieuwbouwvergunningen toegenomen van ongeveer 36% in 2020 naar 46% in 2025. Door hogere kosten bij corporaties staat dit momenteel wel onder druk.
Belemmeringen: stikstof, netcongestie en benodigde infrastructuur
Naast hoge bouwkosten blijven ook andere knelpunten de woningbouw remmen. Zo is de provincie Utrecht vanaf juli de eerste provincie met een aansluitstop voor nieuwe en zwaardere elektriciteitsaansluitingen in delen van de provincie, waardoor netcongestie direct invloed heeft op nieuwe bouwplannen. Daarnaast blijft stikstof een belangrijke beperking, vooral voor projecten nabij Natura 2000-gebieden. Nieuw voorgesteld overheidsbeleid moet hiervoor uitkomst gaan bieden.
Regiewet van kracht
Per 1 juli is de Regiewet voor de woningbouw ingegaan. De wet versterkt de regierol van Rijk en provincies, waardoor dwingender kan worden gestuurd op aantallen, locaties en doelgroepen Het doel is kortere procedures en om de doorlooptijd van projecten te verkorten. De eis dat twee derde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn geldt nu op het niveau van circa 35 woningbouwregio’s in plaats van per gemeente. Dit moet beter recht doen aan regionale verschillen. Het kan ook leiden tot onderhandelingen tussen gemeenten, wat juist weer vertraging kan veroorzaken. Per saldo kan de wet de bouwproductie ondersteunen, al blijft de impact ook afhankelijk van locaties, capaciteit en marktontwikkelingen.
Minder investeringen in bedrijfsgebouwen
Investeringen in bedrijfsgebouwen staan onder druk en dalen al sinds 2023. Ook in het eerste en tweede kwartaal van 2026 namen deze investeringen verder af. Daardoor liggen bedrijfsinvesteringen in gebouwen inmiddels 20% lager dan in dezelfde periode in 2022. De redenen hiervoor zijn divers zoals geopolitieke en economische onzekerheid, een hogere rente, hogere bouwkosten en netcongestie waardoor bedrijven niet kunnen uitbreiden omdat ze geen (zwaardere) netaansluiting kunnen krijgen.
Krimp bij nieuwbouw, groei bij onderhoud
Uit data van het aantal afgegeven bouwvergunningen voor bedrijfsgebouwen blijkt dat de krimp zich vooral voordoet bij nieuwbouw. Onderhoud zorgt voor enig tegenwicht. De waarde van het aantal afgegeven vergunningen voor onderhoud nam de afgelopen jaren toe door een toename in het aantal verduurzamingsmaatregelen. Bij nieuwbouw lijkt het dieptepunt halverwege 2025 bereikt.
Flinke krimp hallen en loodsen, licht groei kantoren
Als we kijken naar de verschillende segmenten dan heeft de krimp zich vooral voorgedaan in de nieuwbouw van hallen en loodsen. De vergunningverlening in dit segment daalde met circa 50% in 2025. Onder andere weerstand tegen grote distributiecentra in gemeenten, de afgevlakte e-commerce piek en netcongestie waardoor bedrijven geen elektriciteitsaansluiting kunnen krijgen en dus ook niet kunnen bouwen zijn verantwoordelijk voor de daling. Daarnaast bereikte de afgifte voor vergunningen voor hallen en loodsen in 2024 ook een enorme piek, waarna de vergunningverlening nu weer naar het meer historisch gemiddelde niveau is terugvallen.
Nieuwe opdrachten komen ook van defensie waarbij de Nederlandse krijgsmacht 11.000 gebouwen op meer dan 300 locaties wil gaan aanpakken met zowel nieuwbouw als renovatie. Logistieke centra zijn de afgelopen jaren ook veel op risico gebouwd waar nu nog een huurder voor gevonden moet worden. Dat zorgt ervoor dat nieuwe projecten vaker in de ijskast blijven staan. Vermeldenswaardig is ook nog de lichte groei in de kantorenmarkt. Hier lijkt de bodem, na enkele jaren van krimp, bereikt.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Bouwmaterialenindustrie"},{"alignedImage":{"position":"bottom","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/70651fb9-d175-4c5d-8dbf-040f4b0b0619/Fig-8-verschil-hout-en-bouwmaterialenindustrie.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/70651fb9-d175-4c5d-8dbf-040f4b0b0619/Fig-8-verschil-hout-en-bouwmaterialenindustrie"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Meer hout, minder beton
Sinds 2022 is het productievolume van de bouwmaterialenindustrie van onder andere beton, cement en bakstenen met ruim 20% gedaald. Enerzijds komt dit door de tegenvallende productievolumes in de woningbouw en bij bedrijfsgebouwen (B&U sector). Volumes in de bouwmaterialenindustrie zijn echter harder gedaald. Vooral als we het vergelijken met de houtindustrie, die ook voornamelijk aan de bouw levert. Ook daar is de afgelopen jaren een volumedaling geweest maar lang niet zo groot als bij cement, beton en bakstenen. Een onderliggende reden voor de sterkere daling van de bouwmaterialenindustrie zou de toename van de steeds populairder wordende houtbouw kunnen zijn. Sinds 2022 is de woningbouw in hout bijna verdubbeld van 2.435 naar 4.481in 2025 (bron: Buildsight). Doordat er meer hout wordt gebruikt in constructies, neemt de vraag naar beton en bakstenen af. Daarnaast kan een hogere import van bouwmaterialen de lokale volumes ook gedrukt hebben.
Sentiment verbetert
Het optimisme over de orderboeken bij installateurs is in de eerste helft van 2026 verder toegenomen, al lag dit in het tweede kwartaal wel iets lager dan in het eerste. Vooral in het tweede kwartaal was er een flinke toename te zien van orders voor renovatieopdrachten uit de infrasector.
Hogere omzet installateurs
In het eerste kwartaal was er een stijging van de omzetten van installateurs van 5,9%, de hoogste groei sinds eind 2023. De toename was voor het eerst sinds 2023 hoger dan in de B&U sector (=woningbouw en bedrijfsgebouwen) en werd voor een groot gedeelte waarschijnlijk ook veroorzaakt door hogere prijzen.
Meer interesse voor thuisbatterij
Ongeveer drie miljoen woningen hebben inmiddels zonnepanelen, waardoor het grootste groeipotentieel in deze markt is benut. De warmtepomp wint aan belangstelling, vooral sinds de gasprijs steeg na het uitbreken van de oorlog met Iran. Ook de thuisbatterij wordt aantrekkelijker en heeft meer interesse wat blijkt uit internet zoekopdrachten. Consumenten kunnen met een thuisbatterij eigen zonnestroom opslaan of goedkope opgeslagen stroom gebruiken tijdens dure piekuren. Vanaf 2027, wanneer de salderingsregeling wordt afgeschaft, neemt dit voordeel verder toe.
Orderpositie neemt verder toe
De orderboeken in de infrasector raken steeds beter gevuld, vooral door extra opdrachten in de grond- en waterbouw. Daar steeg de ordervoorraad in mei naar 12,7 maanden werk. Maar ook de orderpositie van aannemers in de wegenbouw maakte een sprongetje van 8,2 begin 2026 naar 9,2 maanden in mei.
Groei in grond- en waterbouw
De groei van de orderboeken in de grond- en waterbouw komt vooral door investeringen van gemeenten en waterschappen in waterkwaliteit, klimaatadaptatie en drinkwatervoorziening. De Europese Kaderrichtlijn Water leidt tot projecten zoals betere riolering, natuurvriendelijke oevers en sterkere waterkeringen. Ook de groeiende bevolking en vaker voorkomende droge periodes zorgen voor extra vraag.
Uitbreiding stroomnet
Miljardeninvesteringen in uitbreiding van het stroomnet stimuleren groei. Ze zijn nodig voor de energietransitie: meer zon- en windenergie, verdere elektrificatie en extra laadinfrastructuur.
Voorrang voor onderhoud
Vanwege begrensde budgetten heeft het kabinet besloten voorrang te geven aan onderhoud in plaats van nieuwbouw. De recente sluiting voor vrachtwagens van de Merwedebrug vanwege achterstallig onderhoud laat ook zien dat dit broodnodig nodig is. Onderhoudsplannen worden momenteel doorgelicht welke als eerste gerealiseerd zullen worden. Keuzes zullen vooral gemaakt worden voor projecten met het hoogste maatschappelijke rendement.
Stikstof en arbeidstekorten
Naast beperkte overheidsbudgetten zijn er verschillende andere zaken die nog hogere groei van de infrasector in de weg staan. Zo is er nog steeds het stikstofdossier dat in de bouw veel projecten treft al heeft het Kabinet plannen om Nederland van het “stikstofslot” af te halen. Ook arbeidstekorten beperken daarnaast de capaciteit van veel infrabouwers. In juli gaf bijna een derde van hen aan dat zij niet alle werkzaamheden konden uitvoeren door een tekort aan personeel.
Hogere prijzen
De hoge bouwkosten zorgen er, bij onder andere gemeenten, voor dat met hetzelfde budget minder opdrachten gedaan kunnen worden. Door de hogere olieprijzen was vooral de prijs van asfalt flink gestegen in april. De olieprijzen zijn sindsdien zeer volatiel van meer dan USD 110 naar bijna USD 70 eind juni naar weer ruim USD 80 begin augustus. Prijzen van asfalt zullen daardoor ook erg bewegelijk zijn al werkt dit met enige vertraging door.
Verder groei in infrasector verwacht
Alles afwegend blijven de vooruitzichten voor de infrasector positief. Sinds 2020 laat de productie in de infrasector aanhoudend hoge groeicijfers zien met in 2025 zelfs een groei van 10,5%. Ook voor 2026 en 2027 zijn de vooruitzichten positief. We verwachten echter wel dat de volumetoename afneemt naar 3% in 2026 en 1% in 2027. De productieniveaus liggendaardoor ruim 40% boven het niveau van vijf jaar geleden.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"7068cd75-af79-457a-abe5-429e35f0f53e","localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Maurice van Sante","image":{"altTextNL":"Maurice van Sante","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/483d9839ba7ba429/original/Maurice-van-Sante-500x500px.jpg","publishedAt":"2023-09-14T12:16:45Z","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6c5f4630-37de-4e08-96fb-dd18311b47c4/Maurice-van-Sante-500x500px","type":"image","updatedAt":"2023-09-14T12:16:55Z","width":858},"jobTitle":"Econoom Bouw"},"backLink":{"textLink":{"text":"Building & Construction","url":"/zakelijk/sector/building-and-construction"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"subtitle":"Vooruitzicht bouw","title":"Bouwsector zoekt weer groei tussen hoge bouwkosten en capaciteitsgrenzen"},"date":"2026-08-04","readingTime":10},"publishDate":"2026-09-02T15:12:58.363+02:00"}}