Utilitaire gebouwen zijn onderverdeeld in verschillende functies, zoals:
Wat betreft de commerciële gebouwen hangt de investeringsbereidheid af van het vertrouwen dat ondernemers of beleggers hebben in de toekomst van hun onderneming of belegging. Verandering in economisch klimaat zorgt voor verandering in vertrouwen. De gevolgen voor de utiliteitsbouw blijken dan altijd na verloop van tijd. Investeringen hebben een flinke doorlooptijd. Ook de overheid is een belangrijke opdrachtgever (scholen, ziekenhuizen etc.). Met anticyclisch beleid kan de overheid in tijden van laagconjunctuur stimuleren. Door de nu wat hogere rente en toegenomen (geopolitieke) onzekerheid, is de groei van de productie ook in 2026 en 2027 minimaal. In sommige sectoren zal waarschijnlijk een verminderde investeringsbereidheid merkbaar zijn. Vooral in de nieuwbouw. Verduurzaming van bestaand vastgoed zal nog wel doorzetten. Dat moet ook het geval zijn om te voldoen aan de ambities die we in Nederland hebben:
"}},{"alignedImage":{"position":"bottom"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De volgende, niet individueel beïnvloedbare, factoren zijn van invloed op de utiliteitsbouw:
Minder investeringen in bedrijfsgebouwen
Investeringen in bedrijfsgebouwen staan onder druk en dalen al sinds 2023. Ook in het eerste en tweede kwartaal van 2026 namen deze investeringen verder af. Daardoor liggen bedrijfsinvesteringen in gebouwen inmiddels 20% lager dan in dezelfde periode in 2022. De redenen hiervoor zijn divers zoals geopolitieke en economische onzekerheid, een hogere rente, hogere bouwkosten en netcongestie waardoor bedrijven niet kunnen uitbreiden omdat ze geen (zwaardere) netaansluiting kunnen krijgen.
Krimp bij nieuwbouw, groei bij onderhoud
Uit data van het aantal afgegeven bouwvergunningen voor bedrijfsgebouwen blijkt dat de krimp zich vooral voordoet bij nieuwbouw. Onderhoud zorgt zelfs voor enig tegenwicht. De waarde van het aantal afgegeven vergunningen voor onderhoud nam de afgelopen jaren toe door een toename in het aantal verduurzamingsmaatregelen. Bij nieuwbouw lijkt het dieptepunt halverwege 2025 wel bereikt.
De bouwsector is conjunctuurgevoelig. Bij een laagconjunctuur kunnen bouwbedrijven vaak nog doorwerken aan bestaande al eerder aangenomen opdrachten, waardoor de productie pas in een later stadium onder druk komt te staan. Als de economie weer aantrekt komt in de bouw het herstel pas later op gang. Voordat bedrijven weer gaan investeren in nieuwe bedrijfsruimten, moeten zij eerst een tekort aan productiecapaciteit hebben. Daarna duurt het enige tijd voordat de vergunningen e.d. zijn geregeld voor de uiteindelijke bouw. Vaak zien we dat de marges in een krimpende markt wat hoger zijn dan in een stijgende markt. Dit heeft o.a. te maken met de ontwikkeling van de materiaalprijzen ten opzichte van vaak een vaste afzetprijs (aanneemsom).
Duurzame initiatieven lijken te versnellen nu duurzaamheid als thema verder aan sympathie, belang en urgentie heeft gewonnen. Ook voor de bouwsector heeft dit grote impact.
ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
Deze publicatie is opgesteld door ING Sector Banking van ING Bank N.V. (ING) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding noch een uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook om welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"806962d5-4812-42eb-bcf1-8c26b412c96c","legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"},"title":"ING & Duurzaamheid"}]},"localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Jan van der Doelen","image":{"extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/d772660dd5d60923/original/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking.jpg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/e93a53d8-0c66-4402-94a2-a995c3da75c5/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking","type":"image","width":4023},"jobTitle":"Sector Banker Building & Construction"},"backLink":{"textLink":{"text":"Building & Construction","url":"/zakelijk/sector/building-and-construction"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"“Utiliteitsbouw is een belangrijke component van de bouwsector. Het gaat hier om bijna alle gebouwen in Nederland waar niet gewoond of gerecreëerd wordt. Dat zijn er ruim 1,2 miljoen. Deze gebouwen zijn vaak groot van omvang. De komende jaren staan in het teken van het verder verduurzamen van deze complexe gebouwen. Gelukkig hebben we gezien dat dit bij de kantoren al goed lukt.” \r\n\r\nHieronder lees je meer over hoe de sector werkt en wat er zich afspeelt.","subtitle":"Wat houdt de utiliteitsbouw bezig?","title":"Building & Construction - Utiliteitsbouw"},"date":"2026-08-14","readingTime":5},"publishDate":"2026-08-14T13:32:03.665+02:00"}}