Kennis wordt meer onderscheidend, de rol van de installatiesector in de keten wordt belangrijker omdat de techniekcomponent toeneemt (tot soms wel meer dan 50% van de bouwsom). Er is meer aandacht bij opdrachtgevers voor ‘life cycle’ denken, duurzaamheid en circulariteit. Techniek in een gebouw gaat onder meer over energiereductie en gemak ten behoeve van de bewoner en/of gebruiker. Bij groot onderhoud is de “installatiequote” hoger dan bij nieuwbouw en onderhoud. Bij deze projecten worden installaties veel vaker vervangen dan de bouwkundige structuur. Daarbij wordt vooral veel elektrotechniek vervangen en komt de W- en S-installateur* op respectievelijk de tweede en derde plaats.
* W-installateurs houden zich voornamelijk bezig met de aanleg en het onderhoud van apparaten en leidingen voor centrale verwarming, ventilatie, koeling en klimaatregeling van gebouwen. S-installateurs zijn voornamelijk loodgieters. Het aanleggen en onderhouden van water- en gasleidingen, sanitaire installaties en sprinkler- en brandblusinstallaties behoort tot hun werkzaamheden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De installatiesector is een belangrijk onderdeel in de bouw en houdt zich bezig met het installeren, aanleggen en onderhouden van technische installaties in gebouwen en infrastructuur. Zowel op het gebied van nieuwe gebouwen als bestaande gebouwen is de sector actief. Denk daarbij aan het implementeren van nieuwe techniek in gebouwen om de duurzame prestaties inzichtelijk te krijgen en/of te verbeteren. Maar ook op het gebied van het welbevinden van mensen in die gebouwen.
De sector is afhankelijk van de investeringsbereidheid van opdrachtgevers. Die kan worden beperkt door economische omstandigheden, renteontwikkeling, en beschikbaarheid van financiering. Ook zijn er momenteel andere uitdagingen zoals de netcongestie, de (gedeeltelijke) afschaffing van de salderingsregeling voor zonnepanelen en de beschikbaarheid van voldoende arbeidskrachten.
De toenemende overbelasting van het elektriciteitsnet, ofwel netcongestie blijft een probleem. Netbeheerders hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in het uitbreiden en versterken van het net. De overheid is van plan een lening van 25 miljard euro toe te kennen om dit probleem (deels) te verhelpen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Vooral installateurs die actief zijn in de woningbouw zijn positief over de ontwikkeling van hun orderpositie. Maar in 2025 waren zij voor het eerst in twee jaar weer wat minder optimistisch over de toekomstige stroom opdrachten.
Installateurs in de renovatie- en onderhoudsmarkt blijven wel positief. Dit geldt voor zowel installateurs die leveren aan de woningbouwrenovatie als aan renovatie in de utiliteitsbouw. Alleen installateurs die afhankelijk zijn van de nieuwbouw in de utiliteitsbouw en infrasector waren in 2025 licht negatief gestemd over hun orderportefeuilles.
In het 2025 bleef de productie in de installatiebranche juist op peil in vergelijking met 2024. Begin 2025 was er een korte opleving door de plaatsing van (hybride) warmtepompen. Dit kwam door de afbouw van de subsidie eind 2024. Wie eind 2024 een offerte tekende, kon in 2025 nog gebruik maken van de hoge subsidie. Dit zorgde voor extra werk voor installatiebedrijven in de eerste maanden van 2025. Daarna daalde de animo voor nieuwe warmtepompen. Dat ook voor de zonnepanelen.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c1ff5da9-0874-4bc3-a898-f81d938663af/Fig-4-Vooruitzicht-algemeen-bouw-dec-2025-tabel","original":"https://assets.ing.com/m/3a3135f1862a4a7b/original/Fig-4-Vooruitzicht-algemeen-bouw-dec-2025-tabel.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics in de installatie(techniek)"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.
Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:
CBS
EIB
ING Research
"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer informatie?"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/overzichtspagina-facts--figures","text":"Meer Sector Facts & Figures Building & Construction"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction","text":"Sectorpagina Building & Construction"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/outlook-bouw","text":"Actueel vooruitzicht Woningbouw"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/vooruitzicht-woningbouw","text":"Actueel vooruitzicht Infrabouw"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/outlook-installatiebranche","text":"Actueel vooruitzicht Installatiebranche"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/outlook-infrasector","text":"Actueel vooruitzicht Infrasector"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de ‘ING Sector Banking’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Jan van der Doelen","intro":"Sector Banker Building & Construction","body":"Jan van der Doelen","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/e93a53d8-0c66-4402-94a2-a995c3da75c5/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d772660dd5d60923/original/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/jan-van-der-doelen"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op ing.com/climate.
"}}]}}}