{"type":"document","data":{"id":"e7e025c2-9ae7-4f5c-b744-fe8e34308baa","localeString":"nl-NL","publishDate":"2026-04-03T11:10:47.243+02:00","contentType":"onecms:editorialPage","hasMacro":false,"flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"robotInstruction":{"noIndex":false,"noFollow":false},"description":"Infrabouw groeit 3% in 2025. €34,5 mrd renovatie-opgave, stikstofuitdagingen en digitalisering veranderen werk en kansen in de sector."},"mainHeaderZone":{"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"title":"Building & Construction - Infrabouw","subtitle":"Wat houdt de infrabouw bezig?","body":"“Het is lange tijd een vanzelfsprekendheid geweest om alle bebouwde locaties in Nederland bereikbaar te houden met ook voldoende elektriciteit en water. Maar zo vanzelfsprekend is dat inmiddels niet meer. Het bouwen van nog veel meer nieuwe woningen bijvoorbeeld heeft gevolgen voor die bereikbaarheid. Ook zijn veel bruggen, viaducten en wegen aan (groot) onderhoud toe en is een zwaarder elektriciteitsnetwerk nodig voor de energietransitie. Klimaatveranderingen zorgen daarnaast voor een andere kijk op waterbeheersing. Zonder een vitale infrasector gaan we deze opgaven niet realiseren.”\r\n\r\nHieronder lees je meer over hoe de sector werkt en wat er zich afspeelt."},"backLink":{"textLink":{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction","text":"Building & Construction"}},"date":"2026-02-20","readingTime":6,"authorInfo":{"authorName":"Jan van der Doelen","jobTitle":"Sector Banker Building & Construction","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/e93a53d8-0c66-4402-94a2-a995c3da75c5/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d772660dd5d60923/original/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking.jpg","extension":"jpg"}}},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p></p>"},"alignedImage":{"position":"top","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c4d94753-fa2a-4d9f-a547-a4dcc5238eaa/Facts-figures-Infrabouw","altTextNL":"Facts figures Infrabouw","original":"https://assets.ing.com/m/62432f8410292adc/original/Facts-figures-Infrabouw.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Verdieping in de sector"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span>De infrabouw heeft in Nederland een omvang van  ca. 18 mrd.. Alleen RWS als opdrachtgever maakt hiervan al bijna 15% uit. Andere belangrijke opdrachtgevers zijn: Gemeenten (ca. 30%); Provincies en waterschappen (ca. 10%); Nutsbedrijven (ca. 20%); zee- en luchthavens (ca. 10%). Rest zijn private opdrachtgevers.</span></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Op basis van recente gegevens uit 2025 is de infrabouw in Nederland onderverdeeld in <strong>verschillende subsectoren</strong>, elk met hun eigen productieomvang en uitdagingen. Hier is een overzicht van de belangrijkste subsectoren en hun kenmerken:</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Wegenbouw:</span></span></strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span> Lengte netwerk: ca. 141.000 km aan wegen in beheer door Rijk, provincies en gemeenten. Activiteiten: aanleg, onderhoud en vervanging van snelwegen, provinciale wegen en stedelijke infrastructuur.</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Spoorbouw:</span></span></strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span> Lengte netwerk: ca. 7.000 km spoor, beheerd door ProRail. Focus: uitbreiding van knelpunten, onderhoud van bestaande lijnen, en elektrificatie. Belangrijke projecten: Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS), vernieuwing van stations en spoorbruggen.</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Waterbouw (vaarwegen, sluizen, dijken)</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Vaarwegen:</span></span></strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span> ca. 5.700 km. Objecten: duizenden sluizen, stuwen, gemalen en keringen.</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Projecten: versterking van dijken (zoals het Hoogwaterbeschermingsprogramma), renovatie van sluizen en aanleg van klimaatadaptieve waterwerken.</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Bruggen en viaducten:</span></span></strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span> Aantal bruggen: Rijkswaterstaat beheert ca. 4.500 bruggen en viaducten. </span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Tunnels:</span></span></strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span> Voorbeelden: Schipholtunnel (A4), Maastunnel, Benelux- en Noord/Zuidlijn.</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Focus: renovatie, veiligheidssystemen, en klimaatbestendigheid. Uitdagingen: veel tunnels stammen uit de jaren ’60-’70 en naderen einde levensduur.</span></span></span></span></span></p><p><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Financiële omvang:</span></span></strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span> De totale vervangings- en renovatieopgave voor infrastructuur in Nederland wordt geschat op €34,5 miljard voor 2024–2038.</span></span></span></span></span></p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Externe factoren"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Op 29 mei 2019 oordeelde de Raad van State dat het Programma Aanpak Stikstof  (PAS) onvoldoende is om de natuur in Nederland te beschermen. Dit riep veel onzekerheid op en op basis van de adviezen van de commissie Remkes werd er gewerkt aan aangepaste wetgeving. Hoe zat het ook al weer? De Eerste Kamer is akkoord gegaan met een wetsvoorstel van voormalig minister Schouten. Met de bedoeling om minder stikstof in de natuur terecht te laten komen maar ook om meer te kunnen bouwen. Er komt tot 2030 drie miljard euro beschikbaar voor natuurherstel en -versterking en ongeveer twee miljard euro voor (bron-) maatregelen. Voor woningbouw betekende dit dat er verreweg de meeste gevallen kon worden doorgebouwd. Inmiddels heeft de Raad van State een nieuwe uitspraak gedaan op het gebied van stikstof uitstoot. De eerder gedoogde interne saldering blijkt niet legaal. Ook voor woningbouw zijn er zorgen op continuïteit van projecten.</p><p>Veel infrastructurele projecten ondervinden nog steeds veel vertraging door de stikstofproblematiek en hoge kosten. Het vorige kabinet heeft besloten dat 17 nieuwe infraprojecten, zoals de vernieuwing en verbreding van knooppunt Hoevelaken, tijdelijk in de ijskast komen waarbij uitstel geen afstel is. Inmiddels wordt bekeken of de projecten weer vlot getrokken kunnen worden. Projecten waarvan de aanleg al is begonnen worden wel afgemaakt zoals het Zuidasdok in Amsterdam en de renovatie van een deel van de A27. Het budget voor onderhoud van (spoor)wegen gaat de komende jaren wel omhoog. Voor infrabouwers levert dit een ander soort (vaak wat kleinere) werkzaamheden op. Daarbij kunnen onderhoudsprojecten vaak sneller tot uitvoering komen doordat vergunningstrajecten relatief eenvoudiger zijn waardoor deze sneller werk opleveren voor infrabedrijven. Voor woningbouw <span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span>heeft het <span>huidige, inmiddels demissionaire,</span> kabinet 2,5 miljard euro vrijgemaakt voor de benodigde infrastructuur.</span></span></span></p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Marktupdate"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span>In 2024 viel het volume in deze deelsector even iets terug (-0,4%) maar in 2025 kon de sector fors groeien met 7%, voornamelijk door de energietransitie en waterwerken. ING Research verwacht ook weer groei in 2026 (1%). </span></span></span></p><p><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Begin 2024 stond de vertrouwensindicator van infrabouwers rond neutraal maar sindsdien stijgt het ondernemersvertrouwen weer. Met een score van +22 in juni werd het hoogste niveau in de afgelopen vijf jaar bereikt. </span></span></span></span></span></p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c1ff5da9-0874-4bc3-a898-f81d938663af/Fig-4-Vooruitzicht-algemeen-bouw-dec-2025-tabel","original":"https://assets.ing.com/m/3a3135f1862a4a7b/original/Fig-4-Vooruitzicht-algemeen-bouw-dec-2025-tabel.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Trending topics in de infrabouw"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<ul><li><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>De demografische samenstelling verandert</span></span></strong></span></span></span><br /><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>De Nederlandse bevolking is in de afgelopen jaren sterk gegroeid. In zes van de zeven scenario’s uitgewerkt in een rapport van NIDI en CBS in juni 2020 gaat die groei tot 2050 door.  De bevolking blijft groeien, voornamelijk door migratie en een stijgende levensduur. Op dit moment staat de teller op ruim 18 miljoen inwoners. Het scenario met de sterkste groei gaat uit van 21,8 miljoen inwoners in 2050. In de – minder waarschijnlijke – krimpvariant zijn het er 17,1 miljoen. Dit heeft gevolgen voor de behoefte aan woningen. De vraag zal niet alleen stijgen maar verandert ook, omdat de samenstelling van de bevolking wijzigt.</span></span></span></span></span><br /> </li><li><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>De arbeidsproductiviteit neemt toe door technologie</span></span></strong></span></span></span><br /><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Bouwbedrijven maken steeds meer gebruik van nieuwe (digitale) technologie bij bouwontwerp en productie. Hierdoor worden de steeds complexere processen beter beheersbaar en is het mogelijk om een gestandaardiseerd product op maat te bieden. De bouwplaats wordt assemblageplaats en er wordt meer en meer onder geconditioneerde omstandigheden gefabriceerd. De productiviteit kan hierdoor toenemen. De toenemende vraag in combinatie met de toenemende arbeidsschaarste noopt hier toe.</span></span></span></span></span><br /> </li><li><strong>De aard van het werk in de bouwsector verandert</strong><br />De arbeidsmarkt in de bouw verandert. De behoefte aan vakmensen, technisch personeel maar ook bijvoorbeeld IT-personeel groeit. De samenstelling van en de verhouding tussen deze vakgroepen wijzigt. De effecten van robotisering, AI, data hebben ook in de bouwsector gevolgen op de aard van het werk. Dit leidt tot een toenemende behoefte aan andere skills en competenties van medewerkers.</li></ul>"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/trends-en-ontwikkelingen-bouw","text":"Overige trends in Building & Construction"}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Duurzaamheidstrends in de infrabouw"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<ul><li><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span>Circulaire economie</span></span></strong></span></span></span><br /><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\"><span><span>In een circulaire economie worden materialen, producten en onderdelen opnieuw gebruikt. In zo&apos;n kringloopeconomie is alles erop gericht om schade aan het milieu te voorkomen of te herstellen. Dat gebeurt vooral door te zoeken naar mogelijkheden voor hergebruik. Van laagwaardig naar hoogwaardig hergebruik. Ook wordt gekeken naar het opnieuw inzetten van materialen op duurzame manieren. Bij circulair bouwen staat de herbruikbaarheid van bouwmaterialen en het (dus) reduceren van (bouw)afval centraal. Nog meer circulair is het als een gebouw als geheel door renovatie of transformatie een nieuw leven krijgt.</span></span></span></span></span></span><br /> </li><li><span><span><span><strong><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">Duurzame mobiliteit in de bouwsector</span></strong></span></span></span><br /><span><span><span><span lang=\"NL\" dir=\"ltr\">Om CO2- en stikstofuitstoot te reduceren, hetgeen voor de continuïteit van bouw- en infraprojecten erg belangrijk is, is het nodig vervoersbewegingen ook in de bouwsector verregaand te elektrificeren. Maar ook is dit van belang om te gaan voldoen aan de eisen voor een zero-emissie bouwplaats in 2030.</span></span></span></span></li></ul>"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/duurzaamheidstrends-bouw","text":"Overige duurzaamheidstrends in Building & Construction"}]},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p></p>"},"alignedImage":{"position":"top","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/aa8f0941-13cc-4c3e-bbb1-53ade5d36f8a/SWOT-Infrabouw","altTextEN":"SWOT Infra construction","altTextNL":"SWOT Infrabouw","original":"https://assets.ing.com/m/ce67ff9023d94fc/original/SWOT-Infrabouw.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Bronvermelding","richBody":{"value":"<p>ING Sector Banking betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is.</p><p>Voor deze publicatie is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:</p><p>CBS</p><p>EIB</p><p>ING Research</p>"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer informatie?"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/overzichtspagina-facts--figures","text":"Meer Sector Facts & Figures Building & Construction"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction","text":"Sectorpagina Building & Construction"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/outlook-bouw","text":"Actueel vooruitzicht Bouw"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/vooruitzicht-woningbouw","text":"Actueel vooruitzicht Woningbouw"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/outlook-installatiebranche","text":"Actueel vooruitzicht Installatiebranche"},{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/outlook-infrasector","text":"Actueel vooruitzicht Infrasector"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"<p>Deze publicatie is opgesteld door de ‘ING Sector Banking’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten.</p>"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Jan van der Doelen","intro":"Sector Banker Building & Construction","body":"Jan van der Doelen","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/e93a53d8-0c66-4402-94a2-a995c3da75c5/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking","type":"image","width":4023,"original":"https://assets.ing.com/m/d772660dd5d60923/original/Jan-van-der-Doelen-ING-Sector-Banking.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/sector/building-and-construction/jan-van-der-doelen"}}]}]},"legalZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"ING & Duurzaamheid","richBody":{"value":"<p>De samenleving is in transitie naar een economie met weinig CO2-uitstoot. Dat geldt zowel voor onze klanten als voor ING. We financieren veel duurzame activiteiten, maar we financieren er nog altijd meer die dat niet zijn. Bekijk de vooruitgang die we boeken op <a href=\"https://www.ing.com/Sustainability/Climate-action/Our-climate-approach.htm\">ing.com/climate</a>.</p>"}}]}}}