Waarde van transacties flink omhoog
De waarde van transacties door consumenten (pinbetalingen, geldopnames en iDEAL-betalingen) ligt in het eerste kwartaal van dit jaar duidelijk boven het niveau van een kwartaal ervoor: een groei van 5,2%. Dit lijkt erop te duiden dat de ‘vrije’ uitgaven van consumenten aan goederen en diensten (consumptie exclusief vaste lasten) flink zijn gestegen. Maar laten we niet meteen te optimistisch worden, want er valt wel wat af te dingen op deze stevige toename.
Vakantie-effect gevolgd door afvlakkende groei
De stijging van de transactiewaarde in het eerste kwartaal komt namelijk voor een belangrijk deel door een flinke toename in januari. Die lijkt voor een belangrijk deel te verklaren door een “vakantie-effect” (de tweede week van de kerstvakantie viel namelijk volledig in 2023). Hierdoor zijn allerlei vrijetijdgerelateerde uitgaven (horeca, recreatie & cultuur) die normaliter in december vallen, doorgeschoven naar januari. Meer vrije tijd betekent ook meer tijd om geld uit te geven. Dit zorgt ervoor dat de kwartaalgroei opwaarts is vertekend. De maanden februari en maart lieten juist een veel bescheidener groei van gemiddeld 0,5% maand-op-maand zien. Een vergelijkbaar beeld (een rebound in januari gevolgd door een terugval) zien we ook in de detailhandelscijfers van het CBS.
Vooral offline zorgt voor afvlakking
Onderliggend zien we dat de online-uitgaven van consumenten de afgelopen maanden wel gestaag zijn blijven groeien, maar ‘offline’ (pin + geldopnames) zien we in de loop van het kwartaal een duidelijke afzwakking. Dit is zichtbaar in de pinomzet bij diensten (denk aan horeca, recreatie & cultuur), bij supermarkten & voedingsspeciaalzaken (‘food’) en in de non-foodretail. Binnen deze laatste categorie liep vooral de pinomzet terug bij winkels in recreatieartikelen en in spullen voor ‘in en rondom het huis’. Al met al plaatsen deze meest recente ontwikkelingen de “sterke” januaricijfers in een gematigder perspectief. Dat blijkt des te meer als we de recente prijsontwikkelingen van goederen en diensten ook meenemen.
Hogere prijzen in de winkelstraat
CBS-prijsindices helpen ons een beeld te vormen wat de eerder genoemde transactiewaarden ongeveer betekenen in volumetermen. De prijzen van voedingsmiddelen lagen in januari en februari gemiddeld bijna 4% hoger dan in het vierde kwartaal. Dit betekent dat er van de omzetgroei in de foodretail in volumetermen eigenlijk heel weinig overbleef. In de non-foodretail resteert gecorrigeerd voor een prijsstijging van 1% nog een redelijke plus. In de dienstencategorie liepen de prijsstijgingen uiteen van gemiddeld 1,7% bij kappers- en beautysalons tot ruim 3% voor accommodaties. Deze prijsstijgingen verklaren al gauw de helft van de bijbehorende plussen in de pinomzet bij diensten.
Vrije consumptie blijft overeind
Transactiecijfers gebruiken we graag als indicatie voor hoe de vrije consumptie zich ontwikkelt. Zouden we puur afgaan op de cijfermatige kwartaal-op-kwartaal ontwikkeling van de transactiewaarden dan ontstaat vanwege een opwaarts vertekend januaricijfer al snel een erg optimistisch beeld. De recente ontwikkelingen in februari en maart en de hoge inflatie helpen ons het kwartaalcijfer op waarde te schatten: geen heel uitbundige groei van de vrije consumptie, maar ook geen drama. Eigenlijk zijn in de huidige economische context – hoge inflatie en laag consumentenvertrouwen - de uitgaven nog best aardig overeind gebleven. Kennelijk bieden de inkomenssteun vanuit de overheid en aantrekkende loongroei nog redelijk wat tegenwicht.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Daarom toch economische groei in 2023","body":"16 maart - Dit jaar is er meer tegenwind voor de Nederlandse economie dan in 2022, zoals de hogere rente. Toch zijn er genoeg redenen om voorlopig nog gematigd optimistisch te zijn over de economische groei in 2023.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/45472de4-233a-456d-bcc6-26a8c228bc26/Duik-in-de-economie-Stad","type":"image","width":4011,"original":"https://assets.ing.com/m/7a0ef073a9e9fba5/original/Duik-in-de-economie-Stad.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/daarom-toch-economische-groei-in-2023"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Outlook Nederland 2025: groei van achter de dijken","body":"5 december 2024 - De Nederlandse economie groeit in 2025 naar verwachting op het gematigde tempo van 1,3%, vooral dankzij de binnenlandse vraag.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/747f062e-2035-4ffe-85da-640f51b21d49/Card-Outlook-2025-Groei-van-achter-de-dijken","type":"image","width":1024,"original":"https://assets.ing.com/m/19cf2e0d2b9496ad/original/Card-Outlook-2025-Groei-van-achter-de-dijken.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/outlook-nederlandse-economie"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Economische inzichten vanuit transactiedata","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/13c81b38-635a-4ca5-8b19-2ed8681edf5f/Cards-Card_Outline","type":"image","width":32,"altTextNL":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/73330d37fbcfca9f/original/Cards-Card_Outline.svg","extension":"svg"},"link":{}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}