U las het vast vorig weekend al: de economie blijkt vooral in 2021 veel sterker gegroeid dan we eerder wisten. Ook het eerste kwartaal van dit jaar deed de economie het minder slecht dan we eerder dachten. Al met al was onze economie ongeveer 1,7% groter in het eerste kwartaal dan we wisten. Dat is in normale tijden de jaargroei van de economie, dus echt een fiks verschil.
De inflatie is sinds het sterk oplopen van de energieprijzen te hoog ingeschat (het CBS had alleen data over nieuwe, variabele energiecontracten, terwijl veel mensen bij hun aanbieder bleven met vaste contracten). Het CBS schat in dat het verschil van januari tot en met oktober 2022 een inflatiecijfer opleverde dat 2,2 tot 7 procentpunt te hoog lag. In november en december 2022 was er bijna geen verschil tussen de twee methodes. Saillant is dat de oude methode dit jaar juist op een lagere inflatie zou kunnen uitkomen, vooral nu de energieprijzen door de lagere gasprijs onder druk staan. Juist in juni verandert de methode, wat mogelijk voorkomt dat we enige maanden met deflatie zouden zien in Nederland.
De statistische herzieningen zijn goed te verklaren. Immers: de veranderingen in de economie waren groot en ongebruikelijk, en dus gaven de gebruikelijke bronnen het CBS niet het juiste beeld of waren zij, zoals in de coronaperiode, soms helemaal niet beschikbaar. Naarmate de tijd vordert komt er meer informatie beschikbaar en dus wordt het beeld scherper. Maar intussen is de economische ontwikkeling dus onderschat en de inflatie tijdelijk overschat. Dat heeft mogelijk ook invloed gehad op overheidsbeleid en de economie.
Ten eerste maakte de overheid beleid op basis van de beschikbare cijfers. Het lijkt waarschijnlijk dat zowel de steun vanwege corona als voor de hoge energieprijzen lager was uitgevallen als bekend was geweest wat de groei en inflatie echt waren. De overheid heeft extra schuld gemaakt om eerst bedrijven en toen huishoudens te ondersteunen. Daarmee is ook de economie extra aangejaagd. Dat resulteerde weer in een extra sterk groeiende economie, dus in extra vraag, wat ook de inflatie weer wat versterkt zal hebben.
Ook de loononderhandelingen zijn mogelijk beïnvloed: vooral door de gemeten inflatie, die waarschijnlijk is meegenomen in de onderhandelingen, maar voor een deel ook door de steunpakketten die eraan bijdroegen dat de arbeidsmarkt krap bleef. De onderhandelingen resulteren de laatste maanden in nieuwe cao’s in contractloonstijgingen van gemiddeld rond de 8%. Op dit moment heeft de koopkracht dus baat van de statistiek: als de inflatie en economische groei volgens de nieuwe cijfers en methoden waren gemeten, was de koopkracht mogelijk negatiever uitgevallen. Vooruitkijkend verdwijnt een deel van dit voordeel, ten eerste omdat bedrijven deze lonen doorrekenen in hun prijzen, maar ook omdat de woninghuren in Nederland afhangen van de loonstijgingen. Dit speelt vooral in 2024.
Ook in bijvoorbeeld de huren van bedrijfspanden die bijvoorbeeld winkels of horeca huisvesten zit vaak de clausule dat de huur stijgt met de inflatie. En ook hier zal deze prijsstijging vaak worden doorberekend aan de consument, ook al omdat die door de steunpakketten nog bereid is om de hogere prijzen te betalen.
Bij het maken van loonafspraken horen volgens de economische theorie verwachtingen een hoofdrol te spelen – in dit geval de verwachte inflatie (in plaats van de gerealiseerde inflatie) en de verwachte krapte op de arbeidsmarkt. De onderhandelingsrealiteit is echter soms platter. In de praktijk kunnen daar gerealiseerde statistieken echter ook een grote rol spelen.
Statistiek is een poging om de werkelijkheid te beschrijven, maar bepaalt die werkelijkheid ook. In Nederland gebeurt dit vooralsnog door de economie en de koopkracht extra te stutten en, op termijn, door de inflatie langer hoog te houden.
"},"alignedImage":{"position":"bottom"}},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Marieke Blom","intro":"Hoofdeconoom ING Research","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7d73dfbf-b768-4cdd-a487-a422276528d5/Marieke-Blom_790x438px-2","type":"image","width":148,"original":"https://assets.ing.com/m/775ac78248d2d324/original/Marieke-Blom_790x438px-2.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/marieke-blom"}}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Welvaartsverlies door duurdere invoer na het uitbreken van de oorlog grotendeels goedgemaakt","body":"22 juni - Door de oorlog in Oekraïne stegen prijzen, vooral van gas. Dit kostte Nederland als netto-importeur van gas miljarden materiële welvaart. Dit ruilvoetverlies is recent grotendeels goed gemaakt, omdat onze uitvoerprijzen relatief harder stegen dan de invoerprijzen.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6505a806-3a8d-4363-b55f-ec13a2aa94ae/Duik-in-de-economie-Haven","type":"image","width":1034,"original":"https://assets.ing.com/m/4d6851fc7f33d00/original/Duik-in-de-economie-Haven.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/welvaartsverlies-door-duurdere-invoer-na-het-uitbreken-van-de-oorlog-grotendeels-goedgemaakt"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Dutch Economy Chart Book","body":"5 juni – Nieuwe editie met ruim 40 visuals over de Nederlandse economie, inclusief de laatste ramingen.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/970b715f-b57a-4fd0-a18a-e378bc04f137/Voorkant-Dutch-economy-Chart-book-boot-klein","type":"image","width":3304,"original":"https://assets.ing.com/m/7090a490d97ecb65/original/Voorkant-Dutch-economy-Chart-book-boot-klein.png","extension":"png"},"link":{"url":"https://assets.ing.com/m/292a774561720666/original/Dutch-Economy-Chart-Book-June-2023.pdf"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Economische inzichten vanuit transactiedata","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/13c81b38-635a-4ca5-8b19-2ed8681edf5f/Cards-Card_Outline","type":"image","width":32,"altTextNL":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/73330d37fbcfca9f/original/Cards-Card_Outline.svg","extension":"svg"},"link":{}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}