{"type":"document","data":{"id":"d11b0f7c-b15b-4018-818b-0667005f6606","localeString":"nl-NL","publishDate":"2025-08-19T16:20:10.230+02:00","contentType":"onecms:editorialPage","hasMacro":false,"flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"robotInstruction":{"noIndex":false,"noFollow":false},"description":"ING-econoom Marten van Garderen: Teken aan de wand: vrije bestedingen onder druk"},"mainHeaderZone":{"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"title":"Teken aan de wand: vrije bestedingen onder druk","subtitle":"De consumptie staat onder druk. Dat kunnen we opmaken uit een analyse van transactiedata van ING.","body":"Uiteindelijk laten de torenhoge inflatie en de onzekere economische vooruitzichten de consument dus niet onberoerd. Nog een teken aan de wand dat een recessie op de loer ligt."},"backLink":{"textLink":{"url":"/zakelijk/economie/nederland","text":"De Nederlandse economie"}},"date":"2022-11-29","readingTime":3},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Minder derde kwartaal"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Om relatief snel een indicatie te krijgen hoe de uitgaven van consumenten zich recent hebben ontwikkeld, nemen we periodiek onze transactiedata onder de loep. Die geven ons namelijk een eerste indicatie hoe de vrije bestedingen van consumenten (pin + cash + online) zich ‘nu’ ontwikkelen. En wat blijkt? De afgelopen drie maanden (in het derde kwartaal) ligt de totale waarde van de transacties duidelijk (1,5%) onder die van een kwartaal eerder. Spraken we enkele maanden geleden nog over een <a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/kennis-over-de-economie/onze-economie/duik-in-de-economie/eerste-signaal-zwakkere-consumptie-zichtbaar.html\">eerste signaal</a>, inmiddels lijkt het er nu meer op dat consumenten het wat rustiger aan hebben gedaan. Zeker als we ons realiseren dat de transactiecijfers (nominale) waarde-cijfers zijn in tijden van hoge inflatie. Dit betekent dat de verkopen uitgedrukt in volumes nog sterker zijn afgenomen.</p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/eae774d6-9d71-40d6-a16f-be5ba0eadc9f/img_EBZ_fig1-totaal","original":"https://assets.ing.com/m/46011d26e85b37ed/original/img_EBZ_fig1-totaal.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Daling vooral bij niet-noodzakelijke aankopen"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Verder inzoomend op de cijfers zien we vooral een stevige daling bij de non-food winkels, zowel in de winkelstraat als op internet. Zo valt er – in vergelijking met een kwartaal eerder – een duidelijke min bij offline elektronicazaken (-4,4%) te noteren. Daarnaast noteren ook kledingzaken (-2,6%) en woonwinkels (-2,5%) een daling. Aan de dienstenkant hebben consumenten vooral in de categorieën recreatie &amp; cultuur en restaurants &amp; bars minder besteed. Al met al, lijkt het er dus op dat consumenten vooral minder hebben uitgegeven aan niet-noodzakelijke zaken. Het type uitgave waarop veelal als eerste wordt bezuinigd als het economisch minder gaat. Op plekken waar juist meer noodzakelijke producten worden verkocht – zoals bij de supermarkt, de drogist en de apotheek – is in het derde kwartaal nog wel meer uitgegeven.</p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/1afd932d-9ee8-416b-8f03-cbbda394e0c1/img_EBZ_fig2-categorieen","original":"https://assets.ing.com/m/e3a15d4cfa5b810/original/img_EBZ_fig2-categorieen.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Consumptie onder druk"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>Mede gezien de recente ontwikkelingen in de transactiedata, verwacht ING Research dat de consumptie gedurende de tweede helft van dit jaar duidelijk zwakker zal zijn dan in de eerste helft. Inmiddels hebben ook de inhaaleffecten, die de consumptie tijdelijk nog konden stutten, ingeboet aan kracht. En ondanks het forse koopkrachtpakket in 2022, waar zeer recent zelfs nog een <a href=\"https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/10/04/nadere-uitwerking-tijdelijk-prijsplafond-energie\">schepje bovenop</a> werd gedaan door consumenten in november en december 190 euro extra tegemoet te komen, zullen verder oplopende betalingen aan energie de overige bestedingen verder onder druk zetten. Zo lijkt dit – naast de recente dalingen van de industriële productie, goederenexport en investeringen – een extra teken aan de wand.</p>"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Meer weten?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p><a href=\"https://www.ing.nl/zakelijk/kennis-over-de-economie/index.html\">Kennis over de economie</a><br /><a href=\"https://twitter.com/INGnl_economie\">Volg ons op Twitter</a></p>"}},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"<p>Disclaimer Deze publicatie is opgesteld door de ‘Economic and Financial Analysis Division’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.</p><p>Analist: Marten van Garderen</p>"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]}}}