Volgens het CBS waren de prijzen voor consumenten in maart 4.4% hoger dan een jaar geleden. Vooral de energiekosten dalen recent rap. Hierbij spelen overigens grote meetproblemen, zodat de werkelijk ervaren inflatie nu wellicht juist dichtbij de piek ligt (als we energie buiten beschouwing laten was de inflatie met 8,1% immers juist hoog). We verwachten dat gasprijzen lager blijven en dit jaar gemiddeld zo rond de 51 euro/Mwh liggen. Het CPB ging in maart bijvoorbeeld nog uit van 59 euro/Mwh en dit kan de inflatie ook in de rest van het jaar wat drukken.
Tegelijk zijn de lonen flink aan het stijgen: de cao-lonen per uur lagen in het eerste kwartaal 5% hoger dan een jaar geleden. De cao-loonstijging dit jaar komt waarschijnlijk hoger uit dan de 5,2% voor bedrijven die het CPB in maart nog verwachtte, want de in het eerste kwartaal afgesloten cao-akkoorden komen uit op een jaarlijkse stijging van bijna 8% volgens het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (het AWVN komt uit op 6,7%). We verwachten op basis hiervan dat de cao-loonstijging voor dit hele jaar rond 5,5% uitkomt.
De totale loonstijging zal door de krappe arbeidsmarkt hoger liggen, werknemers maken immers ook promotie naar een beter betaalde baan of krijgen een periodiek erbij. Zo lagen de totale lonen per uur in het vierde kwartaal van 2022 7% hoger dan een jaar eerder, terwijl de cao-lonen toen 3,8% hoger lagen. Dit verschil werd opwaarts vertekend door bijvoorbeeld het einde van de NOW steun, maar het geeft wel aan dat de totale brutobeloning per gewerkt uur sterker stijgt dan de contractloonstijging. Voor dit jaar verwachten we een toename van de totale beloning per uur tussen 6 en 7 procent, een raming met een flinke onzekerheidsmarge.
Dit heeft een aantal economische gevolgen. Zo stut dit de koopkracht en dus de vraag van consumenten. De ontwikkelingen zijn gunstig voor de schatkist: er komt dit jaar meer belasting door binnen en de noodzaak om volgend jaar door te gaan met het compenseren van hoge energieprijzen neemt af, zowel door de lagere gasprijzen als door de sterkere loonstijging.
De hogere lonen zullen er wel voor zorgen dat de prijzen gedurende een langere periode sterker blijven stijgen, dus geven juist opwaartse druk op de inflatie. De loonkosten zullen bedrijven waar mogelijk immers doorrekenen aan hun afnemers. Dat verlengt ook een periode met een relatief grote economische onzekerheid en bijvoorbeeld de kans op een verder stijgende rente. Toch zullen de hogere lonen per uur zich niet volledig vertalen in hogere prijzen. Ten eerste zullen bij veel bedrijven ook de marges onder druk gezet worden. Het effect van de hogere lonen op de prijzen wordt dus deels gedempt door lagere winsten.
Er is nog een andere demper, namelijk als bedrijven efficiënter gaan produceren. Een eerste, vaak tijdelijke reden daarvoor kan zijn, dat de productie aantrekt en de werknemers dit kunnen opvangen in een gelijk aantal uren. Deze productiviteitsstijging als dempende factor zagen we bijvoorbeeld in het vierde kwartaal. Terwijl de lonen per uur toenamen met 7% in dat kwartaal, namen de kosten per eenheid product met 4,2% toe ten opzichte van het jaar ervoor. Dat kwam waarschijnlijk grotendeels omdat er weer ‘normaal’ geproduceerd werd – in het vierde kwartaal van 2021 was er immers nog een lockdown, zodat bijvoorbeeld in de horeca het personeel weinig productief was. Ook gedurende 2023 zal een herstellende vraag deels voorkomen dat hogere lonen zich volledig vertalen in hogere prijzen.
Meer structureel kunnen bedrijven ook efficiënter produceren. Ze kunnen bijvoorbeeld meer technologie inzetten, of dat nu zelfscankassa’s, robots, machines of AI en software zijn. Dit sluit ook goed aan op de huidige krapte op de arbeidsmarkt, een gebrek aan personeel is nog altijd de belangrijkste belemmering voor bedrijven om meer te produceren. Ook in de toekomst houdt de vergrijzing naar verwachting de krapte op de arbeidsmarkt groot. De huidige omstandigheden zijn voor Nederlandse bedrijven dus een goede aanleiding zijn om flink te investeren in arbeidsbesparende technologie. Een andere optie voor bedrijven is om een deel van het werk te verplaatsen naar het buitenland. De toegenomen efficiëntie en hogere lonen leiden daarom soms tot ontslagen, maar zijn voor het grootste deel van de werkenden gunstig.
Al met al zien we, ondanks de loonstijgingen, nog geen echte loonprijsspiraal. De hogere lonen zullen zich niet volledig vertalen in hogere inflatie en bovendien bieden de dalende gasprijzen tegenwicht. Wel zullen de hogere lonen op termijn een rem zetten op de groei van de werkgelegenheid. Dat zal niet helemaal zonder slag of stoot verlopen, maar past wel goed bij de structurele krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt.
"}},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Marieke Blom","intro":"Hoofdeconoom ING Research","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7d73dfbf-b768-4cdd-a487-a422276528d5/Marieke-Blom_790x438px-2","type":"image","width":148,"original":"https://assets.ing.com/m/775ac78248d2d324/original/Marieke-Blom_790x438px-2.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/marieke-blom"}}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Daarom toch economische groei in 2023","body":"16 maart - Dit jaar is er meer tegenwind voor de Nederlandse economie dan in 2022, zoals de hogere rente. Toch zijn er genoeg redenen om voorlopig nog gematigd optimistisch te zijn over de economische groei in 2023.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/45472de4-233a-456d-bcc6-26a8c228bc26/Duik-in-de-economie-Stad","type":"image","width":4011,"original":"https://assets.ing.com/m/7a0ef073a9e9fba5/original/Duik-in-de-economie-Stad.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/daarom-toch-economische-groei-in-2023"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Vrije uitgaven blijven overeind in het eerste kwartaal","body":"7 april - Transactiedata geven ons inzicht in hoe de ‘vrije’ consumentenuitgaven zich hebben ontwikkeld in het eerste kwartaal. Op het eerste gezicht lijkt die ontwikkeling sterk. Nader bekeken is het beeld minder uitbundig.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/66177ead-60c2-4660-9852-c839ade59439/Duik-in-de-economie-Pinnen","type":"image","width":5760,"original":"https://assets.ing.com/m/2b30a43968799939/original/Duik-in-de-economie-Pinnen.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/vrije-uitgaven-blijven-overeind-in-het-eerste-kwartaal"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Economische inzichten vanuit transactiedata","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/13c81b38-635a-4ca5-8b19-2ed8681edf5f/Cards-Card_Outline","type":"image","width":32,"altTextNL":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/73330d37fbcfca9f/original/Cards-Card_Outline.svg","extension":"svg"},"link":{}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}