In dit stuk kijken we naar de belangrijkste factoren die de Nederlandse economie kunnen beïnvloeden.
Hogere prijzen in energiemarkt met veel onzekerheid, maar herhaling van Ruslandscenario niet waarschijnlijk
De meest directe impact van het conflict op de Nederlandse economie komt via de markt voor gas en olie. Het aanbod daarvan wordt beperkt door aanvallen op energie-infrastructuur en de grote beperkingen voor de scheepvaart bij de Straat van Hormuz. Er is echter nog steeds meer aanbod dan vraag en de kans dat Nederland zonder gas en olie komt te zitten is dus zeer klein. Wel stijgt de prijs hierdoor, zowel van brandstoffen als het vervoer daarvan.
Op het moment van schrijven is de olieprijs gestegen naar boven de US$80 per vat en schommelt de gasprijs rond de €50 per megawattuur. De omvang en ook de duur van de prijsstijging zijn echter zeer onzeker en zijn afhankelijk van het verloop van het conflict. Voorlopig veronderstellen we vooral voor de komende maanden dat de olie- en gasprijzen gematigd hoger zijn dan voorheen voorzien, maar voor 2027 gaan we hier niet meer vanuit..
Maar ook als het conflict groot wordt en verstoringen voor de energiemarkt lang aanhouden, ligt het niet direct voor de hand om uit te gaan van even hoge prijsstijgingen als we tijdens de energiecrisis hebben gezien. Zo zijn er zijn nu meer alternatieven voor gas en trekken Europese landen gezamenlijk op bij het aankopen van gas en is de verwachting dat er dit jaar veel extra aanbod op de markt kan komen. Maar in zo’n langer durend scenario kan de impact op prijzen wel langduriger zijn. Zo waarschuwt de hoofdeconoom van de ECB, Phillip Lane, voor een nieuwe inflatiepiek in zo’n scenario.
Daarnaast zorgen de verstoringen ook voor bredere impact op transport van goederen. Met meer containerschepen die de Rode Zee mijden bijvoorbeeld. Dat zorgt voor vertraagde levertijden en druk op containerprijzen. Ook hier is het zeer relevant hoe lang dit aanhoudt, maar ook een mogelijke impact op goederenprijzen is aanwezig in een langer durend scenario.
Hogere brandstof- en energierekening betekenen meer inflatie voor consument
Doorgaans worden hogere olieprijzen aan de pomp snel doorberekend in benzine- en dieselprijzen die consumenten betalen, terwijl bij gasprijzen, en ook de elektra die daardoor duurder wordt, dat vaak wat geleidelijker gaat. Maar we zie ook nu al veel energieleveranciers die de afgelopen dagen hun voorwaarden voor nieuwe energiecontracten snel hebben aangepast. Dat betekent dat de impact voor consumenten sneller merkbaar is.
Op basis van deze ontwikkelingen verwachten we voor 2026 nu 2,5% inflatie en zo raakt de 2% inflatie waar Nederland eindelijk weer naartoe op weg was weer verder uit zicht. Maar het is nog steeds minder dan de 3,3% van 2025, dus bij een conflict van een aantal weken is geen grote inflatieschok te verwachten. Maar in februari bleek de diensteninflatie ook al hardnekkig hoog te zijn gebleven en verkoopprijsverwachtingen van Nederlandse bedrijven zijn nog steeds hoger dan normaal. Dat geeft aan dat waakzaamheid over inflatie zeker belangrijk is in de komende maanden.
Koopkracht iets meer onder druk
Zorgen over koopkracht groeien door de oorlog in het Midden-Oosten. En de hogere inflatie zal koopkrachtgroei wat drukken. Maar voor dit jaar werd juist een sterke stijging van de koopkracht voorspeld. Veel verschillende soorten huishoudens gaan er volgens CPB-ramingen flink (aanvankelijk zo’n 1,3% in doorsnee) op vooruit dit jaar, een beetje door overheidsbeleid en voornamelijk door de flinke loonstijgingen die de prijsstijgingen blijven overtreffen. Voor een grote groep gepensioneerden geldt ook dat de overstap op het nieuwe pensioenstelsel gunstig uitpakt voor de pensioenuitkering. Dat betekent dat bij een relatief kort conflict, de kans op een voortzetting van koopkrachtgroei dit jaar zeer groot is.
Risico voor het consumentenvertrouwen
Wel kan het vertrouwen een nieuwe knauw krijgen door het conflict. De spaarquote, het deel van het inkomen dat niet wordt besteed aan consumptie, is nog steeds historisch hoog. Dat komt waarschijnlijk in zeker mate door geopolitieke onrust en het hoge prijspeil. Beide kunnen door het conflict beïnvloed worden, wat een dempende impact op de consumentenbestedingen zou kunnen hebben. Vooralsnog verwachten wij echter dat de consumptie van huishoudens, mede door de nog steeds verwachte koopkrachtstijging, dit jaar zal groeien met 1,5%.
Voor het bedrijfsleven remmen onzekerheid en hogere kosten de groei
Hogere energieprijzen zijn ook ongunstig voor het Nederlandse bedrijfsleven. Dit is namelijk al een zwak punt van onze economie. De energie-intensieve industrie heeft sinds de oorlog in Oekraïne flink aan productie ingeleverd en een herstel komt verder onder druk te staan door de huidige ontwikkelingen. Daarnaast helpt onzekerheid over de economie in den brede niet. Dit kan leiden tot uitstel van investeringen bijvoorbeeld.
Al met al meer risico’s voor economische groei en inflatie
De oorlog in het Midden-Oosten komt op een moment dat de economie redelijk weerbaar tegen alle geopolitieke ontwikkelingen leek. De verstoringen op de energiemarkt kunnen echter snel negatieve impact op de economie met zich meebrengen. Zowel via hogere kosten voor bedrijven en consumenten, als via zwakker vertrouwen dat impact op de uitgaven en investeringen heeft. Maar bij een scenario van een paar weken ernstige verstoring lijkt de totale impact op de economie mee te vallen. De zorgen zitten hem vooral in het risico op een langere verstoring.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Arbeidsmarktkansen voor werklozen iets verslechterd, maar werkenden hebben nog weinig te vrezen","body":"15 januari - De arbeidsmarkt koelt iets af, waardoor werklozen en inactieven iets meer moeite hebben om werk te vinden, terwijl werkenden hun sterke posities nog behouden.”","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/45472de4-233a-456d-bcc6-26a8c228bc26/Duik-in-de-economie-Stad","type":"image","width":4011,"original":"https://assets.ing.com/m/7a0ef073a9e9fba5/original/Duik-in-de-economie-Stad.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/arbeidsmarktkansen-voor-werklozen-iets-verslechterd-maar-werkenden-hebben-nog-weinig-te-vrezen"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Nederlandse export groeit ondanks handelsstress en sterke euro","body":"11 december - Ondanks een dure euro, hogere invoerheffingen en geopolitieke spanningen wist de Nederlandse goederenexport in 2025 toch te groeien. De prestaties waren enigszins verrassend.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c7e4ab02-9bc1-477b-8a97-2f1666516050/Duik-in-de-economie-Schip","type":"image","width":1080,"original":"https://assets.ing.com/m/6c7e9cdfbef89ee2/original/Duik-in-de-economie-Schip.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/nederlandse-export-groeit-ondanks-handelsstress-en-sterke-euro"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Ramingen Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/19669982-6e87-48c7-80f4-7d314a8b215c/Interest-Percentage_Out_Outline","type":"image","width":32,"altTextNL":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/5093bfbde9405ba4/original/Interest-Percentage_Out_Outline.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/verwachtingen-voor-de-economie-in-cijfers"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}