Industrie als geheel pas in 2025 hersteld van vorige energiecrisis
Door de recente stijging van energie- en brandstofprijzen zijn de ogen opnieuw gericht op de industrie. Veel van de meest energie‑intensieve bedrijfstakken bevinden zich immers in deze sector en dat maakt de industrie opnieuw kwetsbaar voor dalende productie en concurrentiekracht.
De Nederlandse industrie heeft lang last gehad van de vorige energiecrisis, maar was vorig jaar eindelijk hersteld van de gekrompen output. Wij schatten dat de toegevoegde waarde in 2025 zo’n 0,5% hoger was dan voor de dip van de afgelopen jaren. Ook was het sentiment onder industriële ondernemers begin dit jaar een stuk positiever dan op het dieptepunt van de afgelopen jaren in 2023.
Grote verschillen binnen de industrie
Achter de ontwikkeling van de totale industrie gaan grote verschillen schuil. De meeste energie-intensieve takken zijn namelijk nog altijd niet hersteld van de energiecrisis [1]. Zo ligt de toegevoegde waarde van de chemie (exclusief farma), de bouwmaterialenindustrie en de basismetaal in 2025 naar onze schatting respectievelijk 25%, 15% en 14% onder het niveau van 2021, het laatste jaar voor de Oekraïne-oorlog [2].
Sommige bedrijven en productielocaties hebben de tijdelijke pieken in energie‑ en brandstofprijzen simpelweg niet overleefd. Voor het belangrijkste deel komt dit echter door het afschalen van productie vanwege een afgenomen vraag en het uitfaseren van delen van energie-intensieve fabrieken door grote fabrikanten.
Bovendien worstelen veel bedrijven die nog wel overeind gebleven zijn vanwege relatief hoge kosten nog steeds met de structureel zwakke concurrentiepositie ten opzichte van andere landen. Zo heeft China een grote productiecapaciteit voor verscheidene industrieën ontwikkeld in de afgelopen jaren en is de Chinese export in industrieën als de chemie sterk gegroeid. Daarnaast ziet een deel van hen nog te weinig vraag in de wereldmarkt voor volledig herstel van de toegevoegde waarde.
Teruggang in Nederland veelal groter dan in andere landen
De situatie van de Nederlandse industrie is niet uniek. De energie-intensieve industrie in andere Europese landen is ook getroffen door de hoge energieprijzen en de verlaagde afzet die volgde uit het doorbelasten hiervan in hogere afzetprijzen. Maar als we de daling van de Nederlandse industriële productie ten opzichte van 2021 voor een aantal subtakken vergelijken met een aantal andere grote eurozone-economieën, dan valt op dat de teruggang in Nederland vaak relatief groot was. Alleen de Duitse energie-intensieve industrietakken ondergingen vaak een grotere productieteruggang dan hun Nederlandse evenknieën.
Kwetsbaarheid via afhankelijkheid van energie-intensieve industrie afgenomen
Opgeteld leveren de energie-intensieve bedrijfstakken 3,6% van de Nederlandse toegevoegde waarde in 2025, maar liefst 19% minder dan voorheen. In 2021 was dat nog 4,4%. Dit is een verlies van 0,8% van de economie. Hoe vervelend dat verlies ook was voor de betrokken bedrijven en werknemers, momenteel zorgt dit voor een nieuw uitgangspunt voorafgaand aan de nieuwe golf van hoge energieprijzen: onze economie heeft nu minder toegevoegde waarde te verliezen. Het deel dat gevoelig is voor hoge energieprijzen is nu kleiner dan voorheen. Daarbij hoort wel de nuance dat een deel van de energie-intensieve industrie nog een extra klap mogelijk lastig kan verwerken, gezien de nog lage bezettingsgraden en geërodeerde financiële buffers.
De kwetsbaarheid van de Nederlandse economie voor hoge energieprijzen via de energie-intensieve industrie is dus afgenomen. Dit komt vooral door het afgenomen belang van chemie. Deze industrietak is teruggevallen van de derde naar de vijfde grootste industrietak van Nederland. Farma en zelfs de metaalproductenindustrie zijn hierdoor inmiddels de chemie qua omvang (gemeten in toegevoegde waarde) voorbijgestreefd.
"}},{"alignedImage":{"position":"bottom","altTextNL":"Grafiek: Energie-intensieve industrie nu minder belangrijk voor de economie en overige industrie juist belangrijker","extension":"svg","original":"https://assets.ing.com/asset/a57d5f6d-a31a-4aa9-99ec-27b215ec4485/ING_EBZ-duik-2026-14-energie-intensieve-industrie-aandeel-intensief-tijdreeks.svg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/a57d5f6d-a31a-4aa9-99ec-27b215ec4485/ING_EBZ-duik-2026-14-energie-intensieve-industrie-aandeel-intensief-tijdreeks"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Minder energie-intensieve industrietakken belangrijker
De meeste industrietakken die minder energie-intensief zijn, hebben het de afgelopen jaren veel beter gedaan dan de energie-intensieve industrietakken. De niet-energie-intensieve bedrijfstakken hebben hun aandeel in de economie vergroot van 7,7% in 2021 naar 8,2% in 2025 en zijn voor de toegevoegde waarde in Nederland daarmee nu meer dan twee keer zo belangrijk als de energie-intensieve industrie. Dit illustreert dat de Nederlandse industrie onderliggend flink veranderd is in de afgelopen jaren en dus minder afhankelijk van energie-intensieve sectoren.
Dat is vooral te danken aan de farmaceutische industrie en met name de machine-industrie, waarin de chipmachinebouw een sleutelrol vervult. De machine-industrie is inmiddels goed voor 2,8% van onze economie. Daarmee is zij qua toegevoegde waarde belangrijker dan onder meer de horeca, de uitzendbranche en cultuur, recreatie & overige dienstverlening. Dit brengt ook kwetsbaarheden met zich mee, zoals geopolitieke spanningen die de afgelopen jaren hebben geleid tot Amerikaanse handelsbeperkingen op de Nederlandse uitvoer van geavanceerde chipmachines naar China. Tegelijkertijd betekent dit dat bij een hernieuwde energiecrisis een kleiner deel van de industriële waardecreatie – en daarmee van de economie als geheel – direct geraakt wordt. De economische terugval bij een nieuwe energieprijsschok kan daardoor mogelijk beperkter uitvallen dan in 2022–2023. Los van binnenlandse of Europese geopolitieke en duurzaamheidsoverwegingen impliceert dit bovendien dat de druk op de overheid om het bedrijfsleven te ondersteunen bij hoge energieprijzen waarschijnlijk geringer is dan voorheen.
Voetnoten:
1. We beschouwen de volgende zeven industrietakken als energie-intensief: aardolie en cokesovenproducten, basismetaal, bouwmaterialen, chemie exclusief farma, kunststof- en rubberproducten, papier en voeding.
2. Waar cijfers ontbraken is de toegevoegde waarde van 2024 opgehoogd met de groei van de industriële productie in 2025. Er is dus een gelijkblijvende verhouding tussen de toegevoegde waarde en productie verondersteld tussen 2024 en 2025.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"},"title":"Disclaimer"}],"componentType":"accordion"}]},"hasMacro":false,"id":"641a22ab-c396-45b1-972e-c1e100ec19de","localeString":"nl-NL","mainHeaderZone":{"authorInfo":{"authorName":"Marcel Klok","image":{"altTextNL":"Marcel Klok","extension":"jpg","original":"https://assets.ing.com/m/597ea4c628b0b566/original/Marcel-Klok-500x500px.jpg","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/b1edff06-a113-4c73-8b69-e6688996223c/Marcel-Klok-500x500px","type":"image","width":858},"jobTitle":"Macro-econoom Nederland"},"backLink":{"textLink":{"text":"De Nederlandse economie","url":"/zakelijk/economie/nederland"}},"componentType":"editorialHeader","coreHeader":{"body":"De Nederlandse economie kan een nieuwe stijging van energieprijzen beter opvangen dan tijdens de crisis van 2022–2023. Door het inkrimpen van energie-intensieve industrieën en de groei van minder energiegevoelige sectoren is de economische teruggang bij een nieuwe prijsschok naar verwachting kleiner. Vooral de chemie, bouwmaterialenindustrie en basismetaal blijven momenteel fors onder pre‑crisisniveau, terwijl de machine-industrie en farmasector juist aan gewicht hebben gewonnen.","title":"Nederlandse economie beter bestand tegen nieuwe energieprijsschok"},"date":"2026-04-02","readingTime":5},"publishDate":"2026-04-02T10:26:42.336+02:00"}}