De coronacrisis gaat in Nederland gepaard met meer investeringen in ICT-apparatuur. In de eerste drie kwartalen van 2020 werd er meer telecomapparatuur en vooral meer computers & randapparatuur verkocht aan bedrijven en overheden dan voor de coronacrisis. De investeringen in pc’s & randapparatuur kwamen gemiddeld in de eerste drie kwartalen van dit jaar zelfs 8% boven het precrisisniveau van het vierde kwartaal van 2019 uit. In telecomapparatuur werd gemiddeld 2,5% meer geïnvesteerd dan eind 2019. Marcel Klok, macro-econoom van ING Nederland: “Deze digitaliseringsslag in de investeringen is mogelijk te verklaren door de noodzaak om thuis werken beter mogelijk te maken tijdens de coronacrisis, zoals met de aanschaf van extra servers.”
De investeringen in software & databanken – de grootste categorie ICT-investeringen - daalden wel licht sinds de coronacrisis: zij lagen ten opzichte van het vierde kwartaal van 2019 0,7% lager in de eerste drie kwartalen van 2020. Weliswaar een (geringe) afname, maar bedrijven en overheden schroefden dit type investeringen minder terug dan de overige investeringen (-5,0% totaal), zoals met name in transportmiddelen (-39,9%).
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/939c3299-6de4-45d5-af9c-6d8ed0d083c1/ING_EBZ_computers-randapparatuur-html_tcm162-210009","original":"https://assets.ing.com/m/1657b4f969adf5ae/original/ING_EBZ_computers-randapparatuur-html_tcm162-210009.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Eerdere trend van stijgend ICT-aandeel in investeringen hervat"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"In 2020 zien we wat betreft de ICT-investeringen een hervatting van een eerdere trend. In eerdere jaren was er sprake van een digitaliseringstrend. In de periode 1996-2016 steeg het aandeel van ICT (computers & randapparatuur, telecomapparatuur en software & databanken) in de totale binnenlandse investeringen van 5% geleidelijk naar 20%. Die trend van een stijging van het aandeel ICT was in recente jaren gestopt. Vanaf 2017 daalde dit aandeel naar ruim 18%: de ICT-investeringen stegen nog wel, maar andere investeringen (vooral nieuwbouw en uitbreidingen van woningen) namen sterker toe.
In de eerste drie kwartalen van 2020 lag het totaal aan ICT-investeringen weer 0,9% hoger dan in het vierde kwartaal van 2019, waardoor het aandeel in de totale investeringen weer de 19% aantikte in 2020. Vooral het aandeel van software & databanken steeg, van 14,1% naar gemiddeld 14,8%, terwijl pc’s & randapparatuur toenam naar 3,4% en telecommunicatieapparatuur naar 0,8%.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6953b458-6c59-41e1-b092-cd5ecdac4b75/ING_EBZ_aandeel-ict-investeringen-html_tcm162-210008","original":"https://assets.ing.com/m/375d9c746ad886c8/original/ING_EBZ_aandeel-ict-investeringen-html_tcm162-210008.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Nederlandse stijging van investeringen in ICT-apparatuur internationaal vergeleken sterk"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Internationaal vergeleken (met negen andere Europese landen waarvoor statistieken worden bijgehouden) stegen de investeringen in ICT-apparatuur in Nederland relatief sterk. In Oostenrijk, Zweden en vooral in Ierland daalden dit type investeringen zelfs.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/2252ea28-d4c0-4fe0-a8eb-e5e527e52e94/ING_EBZ_ict-internationaal-vergeleken-html_tcm162-210010","original":"https://assets.ing.com/m/53f4ae507560d4af/original/ING_EBZ_ict-internationaal-vergeleken-html_tcm162-210010.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Consumenten kopen ook meer elektronica"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Niet alleen investeren bedrijven en overheden meer in ICT, ook Nederlandse consumenten lijken in reactie op de coronacrisis meer ICT-apparatuur te hebben aangeschaft. De flinke stijging in de consumptie van elektrische apparaten door huishoudens wijst daarop. De consumptie van elektronica lag in het eerste en tweede kwartaal van 2020 gemiddeld 7% hoger dan in het vierde kwartaal van 2019. Het aandeel elektrische apparaten in de totale consumptie van huishoudens steeg hierdoor van 3,2% in het laatste kwartaal van 2019 naar 3,7% in het eerste half jaar van 2020.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/d20bd294-a7b3-4004-8883-aca5d6ae2352/ING_EBZ_aandeel-elektronica-consumptie-html_tcm162-210007","original":"https://assets.ing.com/m/93abfdd77776d54/original/ING_EBZ_aandeel-elektronica-consumptie-html_tcm162-210007.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook in tweede helft van 2020 tot dusver meer consumentenelektronica verkocht"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Verkopen van elektronicawinkels en pinuitgaven bij dergelijke winkels suggereren dat de digitaliseringstrend in de consumptie in Nederland ook heeft doorgezet in de tweede helft van 2020. De verkopen lagen weliswaar minder hoog dan in maart-juni, maar ook in juli-oktober vielen ze hoger (2,6%) uit dan voor het niveau van voor de crisis (in februari). Daarnaast wijzen pindata van ING erop dat de uitgaven in elektronicawinkels in november weer flink toenamen en zo’n 9% hoger uitkwamen dan “normaal”.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/fe6688fb-eb45-470d-b6b0-e37f01322210/ING_EBZ_verkopen-elektronicawinkels-html_tcm162-210011","original":"https://assets.ing.com/m/429a212e30e8cba/original/ING_EBZ_verkopen-elektronicawinkels-html_tcm162-210011.png","extension":"png"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Effect op structurele productiviteitsimpuls van ICT-investeringen nu minder zeker dan normaal"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Marcel Klok: “Normaal gesproken leveren ICT-investeringen een substantiële positieve bijdrage aan de structurele productiviteitsontwikkeling van de Nederlandse economie (zie bijvoorbeeld Van Ark & Piatkowski, 2004). In dat licht zijn de hogere ICT-investeringen in de afgelopen kwartalen ondanks de crisis positief. Toch moeten we nu niet te snel concluderen dat dit ook het groeipotentieel van Nederland vergroot. Normaliter is bij ICT-investeringen vaak sprake van een uitbreiding of kwaliteitstoename, waarbij de productiecapaciteit toeneemt. In de coronacrisis is ook veel sprake van duplicatie. Denk aan de aanschaf van een laptop die simpelweg het werken thuis mogelijk maakt en soms slechts tijdelijk de desktopcomputer op kantoor vervangt.”
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"De tekst is afgesloten op 20 december 2020
"}},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Disclaimer Deze publicatie is opgesteld door de ‘Economic and Financial Analysis Division’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"ING Economisch Bureau"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie/nederland","text":"Meer over de Nederlandse economie"},{"url":"/zakelijk/economie","text":"Homepage"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Contactgegevens"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"contactCard","cardType":"contact","cardSize":"medium","title":"Marcel Klok","intro":"Macro-econoom Nederland","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/cc365774-e2d7-477d-816b-b5881b6389a0/ING_EBZ_marcel-klok_tcm162-142115","type":"image","width":437,"original":"https://assets.ing.com/m/15fc09be95bba054/original/ING_EBZ_marcel-klok_tcm162-142115.png","extension":"png"},"textLinks":[{"url":"https://www.linkedin.com/in/marcelklok/","text":"LinkedIn"},{"url":"https://twitter.com/klok_marcel","text":"Twitter"}],"email":"Marcel.Klok@ing.com"}]}]}}}