Begin dit jaar verschenen er krantenberichten over (middel)grote bedrijven die het verlies aan banen in ons land aankondigden. Voorbeelden zijn lampenfabrikant Signify (-500 banen), ijzergieterij VDL Castings (-140 banen) en fietsfabrikant Accell (-150 banen). Hoewel dit niet betekent dat iedereen voor zijn baan moet vrezen, is wel de vraag of dit een indicatie is dat de arbeidsmarkt iets minder krap wordt.
Voorbode gematigdere werkgelegenheidsontwikkeling in 2024
Om te zien wat we van de werkgelegenheid onder (middel)grote bedrijven kunnen verwachten, kijken we naar een database van Eurofound, waarin de aankondigingen van herstructurering van het personeelsbestand van (middel)grote bedrijven in kranten worden bijgehouden. Het betreft herstructureringen van minimaal 100 banen of minimaal 10% van het personeelsbestand van bedrijfslocaties van meer dan 250 medewerkers, waarbij ook de aangekondigde extra banen bij bedrijfsuitbreidingen en reshoring naar eigen land zijn opgenomen. Let wel, kleinere (maar op macroniveau frequentere) meer geleidelijke baancreatie en -afbouw blijven hiermee buiten beschouwing, terwijl bedrijven in een later stadium soms ook nog van sommige van de aangekondigde herstructureringen af kunnen zien.
Terwijl in 2023 het daadwerkelijke aantal werknemersbanen nog groeide met 116.000, liep het aangekondigde baanverlies op van per saldo een kleine 3.000 banen in 2022 naar ongeveer 13.500 banen in 2023, het hoogste aantal sinds 2011. Deze aankondigingen van herstructureringen uit 2023 zijn relevant voor de verwachting over de ontwikkelingen in 2024, omdat het vaak (en voornamelijk bij reorganisaties) even duurt totdat aankondigingen zich in daadwerkelijk verliezen aan arbeidsplekken vertalen. De verslechtering hiervan suggereert dus neerwaartse druk op de werkgelegenheidsontwikkeling voor dit jaar.
Locatiesluitingen en vooral faillissementen recent ook vaak reden voor aangekondigd baanverlies
Structureel zijn reorganisaties veruit de belangrijkste oorzaak waarom bedrijven baanverliezen aankondigen. Reorganisaties verklaren in 2002-2023 bijna driekwart van de te schrappen banen. Faillissementen (9%) of locatiesluitingen (8%) volgen als belangrijke oorzaken. Fusies en overnames (5%), offshoren in/uitbesteden naar het buitenland (4%) en uitbesteden in eigen land (1%) zijn minder vaak de aanleiding.
Ook in 2023 blijkt dat reorganisaties (met ruim de helft) de belangrijkste oorzaak van het aangekondigde banenverlies zijn. Wat echter vooral opvalt, is dat in 2023 het aandeel (en aantal) aangekondigde baanbeëindigingen als gevolg van bedrijfs- of locatiesluitingen (46%) een stuk hoger was dan gebruikelijk (17%): het ging hierbij om bijna 6.200 banen. Langjarig lijkt er enige samenhang tussen het aantal bedrijven met 50 of meer werknemers dat per saldo (oprichtingen minus beëindigingen) wordt beëindigd en het aantal aangekondigde geschrapte banen. Beide zijn in 2023 een stuk negatiever dan in 2022. Zo lijkt ook het verdwijnen van een aantal (middel)grote bedrijven (of hun locaties) nu dus wat meer banen te gaan kosten.
Vooral in industrie en detailhandel baanverliezen aangekondigd
In 2023 zijn vooral baanverliezen aangekondigd in de verwerkende industrie (58% van het totaal van dat jaar) en in de detailhandel (33%). Sinds het begin van de tijdreeks (in 2002) is de omvang van het aangekondigde baanverlies door de industrie in geen enkel jaar zo groot geweest als in 2023 (ruim 7.500, ofwel ongeveer 1% van het aantal werknemersbanen in de industrie). Dit komt waarschijnlijk door een combinatie van hoge energiekosten, overcapaciteit na de goederenhausse tijdens corona en algehele verslechtering van de wereldhandel in 2023.
Binnen de industrie was vooral sprake van aangekondigde baanverliezen als gevolg van zowel faillissementen (1.120 banen) als voornamelijk reorganisaties (6.550 banen), terwijl de aangekondigde verliezen in de detailhandel louter door faillissementen (4.360 banen) kwamen. In 2023 kwamen er in de industrie per saldo nog 14.000 werknemersbanen bij, maar gezien de aankondigingen lijkt er voor 2024 nu dus meer kans op een daling. Bovendien kwamen de eerste aankondigingen van baanverliezen uit 2024 ook vooral van de verwerkende industrie, waardoor er voorlopig sprake lijkt van een voortzetting van de ontwikkeling van 2023.
Industrie en detailhandel relatief pessimistisch over ontwikkeling van het personeelsbestand
Dit beeld van de bedrijfstakken wordt bevestigd in Conjunctuurenquête Nederland. Uit de laatste peiling onder niet-financiële bedrijven van begin dit jaar blijkt dat de industrie en detailhandel (naast met name de landbouw) tot de bedrijfstakken te behoren met de meest pessimistische verwachting over de ontwikkeling van het personeelsbestand in de komende maanden. Super dramatisch zijn de verwachtingen over het personeelsbestand nog niet, maar voor beide bedrijfstakken liggen ze wel onder hun historische gemiddelde
Grootbedrijf meest pessimistisch
Kijken we naar de omvang van bedrijven, dan blijkt (op basis van niet voor het seizoen gecorrigeerde data) dat het ondergemiddelde sentiment over de ontwikkeling van het personeelsbestand vooral bij bedrijven met 250 of meer personeelsleden (het “grootbedrijf”) te zitten. Dit signaal van het grootbedrijf betekent niet dat iedereen voor zijn baan moet vrezen. Maar het kan wel een indicatie zijn dat de arbeidsmarkt gedurende 2024 iets minder krap wordt. Van erg krap naar krap is onze verwachting.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Marcel Klok","intro":"Macro-econoom Nederland","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/b1edff06-a113-4c73-8b69-e6688996223c/Marcel-Klok-500x500px","type":"image","width":858,"altTextNL":"Marcel Klok","original":"https://assets.ing.com/m/597ea4c628b0b566/original/Marcel-Klok-500x500px.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/marcel-klok"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Winstmarges dalen nu lonen inhaalslag maken en extreme schaarste voorbij is","body":"11 april - Bedrijven verhogen hun verkoopprijzen nu minder terwijl de lonen juist sterk stijgen","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/0a862126-41f9-4725-88c9-2dec29034ed0/Duik-in-de-economie-krantenlezers","type":"image","width":4096,"original":"https://assets.ing.com/m/7f0f40baf0ad858a/original/Duik-in-de-economie-krantenlezers.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/winstmarges-dalen-nu-lonen-inhaalslag-maken-en-extreme-schaarste-voorbij-is"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Arbeidsmarktkrapte: de impact van vergrijzing, verduurzaming en deglobalisering","body":"16 november 2023 - Vergrijzing en verduurzaming zetten komende jaren extra druk op de Nederlandse arbeidsmarkt.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/1836c777-a127-494c-a44a-a0049f7b76fa/A-group-of-construction-workers-on-scaffolding-in-construction-site","type":"image","width":4163,"altTextEN":"\"\"","altTextNL":"\"\"","altTextFR":"\"\"","altTextDE":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/14384cfb0a9919f9/original/A-group-of-construction-workers-on-scaffolding-in-construction-site.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/aanhoudende-arbeidsmarktkrapte-staat-realisatie-maatschappelijke-ambities-in-de-weg"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Ramingen Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/19669982-6e87-48c7-80f4-7d314a8b215c/Interest-Percentage_Out_Outline","type":"image","width":32,"altTextNL":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/5093bfbde9405ba4/original/Interest-Percentage_Out_Outline.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/verwachtingen-voor-de-economie-in-cijfers"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}