Huishoudens consumeerden in 2017 gemiddeld nog altijd een kleine 6% minder dan vóór de crisis.1 Weliswaar spendeerden zij in euro’s in 2017 3% meer dan in 2008, maar door prijsstijgingen van in totaal 9%, kregen ze daarvoor minder goederen en diensten terug. Zelfs als we de aantrekkende consumptie van dit en vorig jaar meerekenen, komt een gemiddeld huishouden ook nu nog beneden het consumptieniveau van voor de crisis uit.
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c9758c8b-0bfb-4eb6-bd6e-a73b902fff51/ING_EBZ_De-laatste-9-jaar-kopen-we-per-saldo-minder_tcm162-168971","original":"https://assets.ing.com/m/85cd12df66360be/original/ING_EBZ_De-laatste-9-jaar-kopen-we-per-saldo-minder_tcm162-168971.png","extension":"png"}},{"componentType":"paragraph","title":"Groter deel consumptie besteed aan basisbehoeften","richBody":{"value":"Een groter deel van hun consumptie besteedden huishoudens bovendien aan de basisbehoeften (wonen, voeding, zorg en energie): 41% in 2017 ten opzichte van 36% in 2008. Vooral het aandeel van wonen en onderhoud steeg, van 19,5% in 2008 naar 23,7% in 2017. Ook aan zorg ging een groter deel op: 3,8% in 2017 (3,1% in 2008), door vergrijzing en hogere eigen bijdragen. Tot slot gaven huishoudens een groter deel uit aan voedsel en alcoholvrije drank (10,8% in 2017, in 2008 nog 10,1%), doordat de prijzen van voedsel harder stegen dan gemiddeld. Energie en water drukten in 2017 minder zwaar op het consumptiebudget dan in 2008. Huishoudens zijn in die periode gemiddeld minder energie gaan gebruiken, zoals door energiezuiniger nieuwbouw.
"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":""},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/4d02bed5-e10e-4ca4-846f-6a3d593c0102/ING_EBZ_Een-groter-deel-van-onze-consumptie-gaat-op-aan-basisbehoeften_tcm162-168970","original":"https://assets.ing.com/m/63e427d7da347889/original/ING_EBZ_Een-groter-deel-van-onze-consumptie-gaat-op-aan-basisbehoeften_tcm162-168970.png","extension":"png"}},{"componentType":"paragraph","title":"Oorzaken: meer huishoudens, meer collectief, meer sparen","richBody":{"value":"Dat de consumptie per huishouden daalde terwijl het BBP inmiddels 6,5% groter was, komt ten eerste doordat er meer huishoudens zijn (+7,5%). Een tweede oorzaak was dat huishoudens meebetaalden aan consumptie die via de overheid (+7,1%) loopt, zoals zorg- en onderwijsuitgaven. Tot slot spaarden huishoudens meer, zoals via pensioenen, en leenden ze minder, zoals via hypotheken. De lagere consumptie bij een hoger BBP kwam dus door het nastreven van andere, maatschappelijke doelen, zoals meer zorg en onderwijs en het opbouwen van financiële buffers.
"}},{"componentType":"paragraph","title":"Wachten op volledig herstel","richBody":{"value":"“De ruimte voor leuke dingen is dus nog altijd beperkt en die trekt de komende jaren maar geleidelijk aan”, aldus Marcel Klok van het ING Economisch Bureau. “Dit helpt verklaren dat mensen vinden dat ze nog niet echt profiteren van de economische groei. De groei leverde wel ruimte op voor zorg en de opbouw van buffers”.
"}},{"componentType":"cta","textLink":{"url":"https://assets.ing.com/m/1f546c8507077877/original/ING_EBZ_consumptie_nog_altijd_lager_dan_voor_de_crisis.pdf","text":"Lees de publicatie (pdf)"}},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de ‘Economic and Financial Analysis Division’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/. De tekst is afgesloten op 10 april 2019. Analist: Marcel Klok, Marcel.Klok@ing.com
"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Misschien ook interessant?"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Outlook 2019 Nederlandse economie"},{"url":"/zakelijk/economie/nederland/verwachtingen-voor-de-economie-in-cijfers","text":"Ramingscijfers voor de Nederlandse economie"},{"url":"https://assets.ing.com/m/292a774561720666/original/Dutch-Economy-Chart-Book-June-2023.pdf","text":"Dutch Economy Chartbook"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"contactCard","cardType":"contact","cardSize":"medium","title":"Marcel Klok","intro":"Macro-econoom Nederland","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/cc365774-e2d7-477d-816b-b5881b6389a0/ING_EBZ_marcel-klok_tcm162-142115","type":"image","width":437,"original":"https://assets.ing.com/m/15fc09be95bba054/original/ING_EBZ_marcel-klok_tcm162-142115.png","extension":"png"},"textLinks":[{"url":"https://www.linkedin.com/in/marcelklok/","text":"LinkedIn"},{"url":"https://twitter.com/klok_marcel","text":"Twitter"}],"email":"Marcel.Klok@ing.com"}]}]}}}