Persoonlijke inflatie
Op dit moment bedraagt de inflatie 2,8%, zo blijkt uit de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Toch gaat er onder die gemiddelde prijsstijging nog een wereld van verschillen schuil. Elk huishouden is uniek en besteedt zijn inkomen aan een verschillende mix van goederen en diensten. Zo ervaren huishoudens onderling eigenlijk allemaal een andere gemiddelde prijsstijging gebaseerd op hun eigen mand aan goederen en diensten. Met andere woorden: afhankelijk van hun bestedingspatroon ervaren huishoudens een eigen persoonlijke inflatie.
In dit artikel proberen we een indicatie te geven van welke inflatie een consument ervaart die relatief duurzame keuzes maakt ten opzichte van een consument die juist een minder duurzaam consumptiepatroon heeft. Prijsstijgingen zijn immers belangrijk voor consumenten. Dat is de afgelopen tijd maar eens te meer gebleken.
Duurzame consumptie versus niet duurzame
Om inzicht te krijgen hoe de inflatie van een consument met relatief duurzame keuzes en zijn minder duurzame tegenhanger zich de laatste jaren heeft ontwikkeld, hebben we voor drie bestedingscategorieën twee verschillende consumptiemandjes samengesteld. Die twee verschillende mandjes creëren we door in de prijsstatistieken van het CBS de gewichten van een aantal goederen en diensten dusdanig aan te passen dat de mandjes model staan voor twee keuzes: een duurzame keuze en een minder duurzame keuze. Belangrijk daarbij is om ons te realiseren dat als we een goed of dienst uit het mandje halen (bijvoorbeeld vlees), we daar ook weer iets extra voor terug stoppen (bijvoorbeeld fruit en groenten). Zo zorgen we er ook voor dat we mandjes creëren die redelijk gelijkwaardige behoefte blijven voorzien (in dit voorbeeld eten).
Van deze twee consumptiemandjes berekenen we de inflatieontwikkeling. We vergelijken ze om te kijken of er verschillen zijn. Dat doen we over de periode van de afgelopen vijf jaar (voor meer details over de gehanteerde methodiek, zie onderaan dit artikel).
Aangezien voor een groot deel van het consumptiemandje geldt dat er geen duidelijk onderscheid in duurzame of niet duurzame keuzes gemaakt kan worden, zoomen we bij het maken van onze modelmandjes in op drie bestedingscategorieën waarin duurzame keuzes wel vrij duidelijk tot uiting kunnen komen: voeding, vervoer en energie, in totaal beslaan die drie ruim een kwart van het uitgavenmandje van consumenten.
Duurzame mandje: minder voedingsinflatie
Uit de berekeningen blijkt dat de voedingsinflatie voor een duurzaam consumptiemandje, waarin geen vlees en vis zit en in plaats daarvan extra groente en fruit, is de afgelopen jaren minder hard opgelopen dan gemiddeld. Het verschil is nog wat groter als we vergelijken met de inflatie van een consument die bovengemiddeld veel vlees eet en juist wat minder groente en fruit. Het verschil in voedingsinflatie tussen het duurzame en niet duurzame mandje bedraagt ongeveer 5%-punt – dat is een verschil van gemiddeld zo’n 1% voedselinflatie per jaar. De prijsontwikkeling van vlees drukt hier zijn stempel. Met een inflatie van maar liefst 41% over een periode van 5 jaar steeg vlees bovengemiddeld hard in prijs, terwijl groente en fruit (respectievelijk +25% en +22%) een veel minder grote prijsstijging noteerden.
Bescheiden verschil in energie-inflatie
Kijken we naar de energie-inflatie over de afgelopen vijf jaar dan zien we slechts kleine verschillen tussen de inflatie van het mandje met duurzame energieconsumptie mandje (extra elektriciteit + zonder gas) en het mandje met minder duurzame energieconsumptie (extra gas + elektra). Al met al zien we dat de inflatie gedurende 5 jaar van het duurzamere mandje (zonder gas, en met veel elektra) uiteindelijk slechts 2% lager ligt dan de inflatie van een minder duurzaam mandje (met extra gas, en elektriciteit). Dit ondanks dat elektriciteit de afgelopen 5 jaar wel minder hard in prijs is gestegen dan gas. Belangrijke verklaring hiervoor is dat ons niet-duurzame consumptiemandje ook elektriciteit bevat, omdat vrijwel elk huishoudens duurzaam of niet-duurzaam ook deels elektriciteit verbruikt. Dat zorgt ervoor dat de inflatieverschillen tussen de mandjes niet zo uitgesproken zijn.
Verschil in inflatieverloop duurzaam en niet duurzaam vervoersmandje
In de derde bestedingscategorie ‘vervoer’ zien we wel weer wat grotere verschillen tussen ons duurzame en minder duurzame consumptiemandje. Wat allereerst opvalt, is dat het inflatieverloop van het duurzame mandje heel anders is. Reden daarvoor is dat de vervoersmandjes op relatief veel items van elkaar verschillen. Zo drukt vliegen bijvoorbeeld een belangrijke stempel op de vervoersinflatie van een niet duurzaam consumptiepakket. Dit terwijl we in het inflatieverloop van een duurzaam consumptiemandje juist de jaarlijkse tariefverhogingen in het OV duidelijk kunnen terugzien. Al met al is het duurzame mandje in de categorie vervoer 5%-punt minder in prijs gestegen dan zijn niet-duurzame tegenhanger.
Wat scheelt het in de portemonnee?
Inflatieverschillen an sich vertellen ons nog niets over de verschillen in euro’s. Om een grove indicatie te krijgen wat de inflatieverschillen van onze mandjes zouden kunnen betekenen in de portemonnee hebben we – ter illustratie – de gevonden prijsstijgingen losgelaten op het meest recente budgetonderzoek van het CBS. Daarin vinden we wat een gemiddelde consument in euro’s uitgeeft (in 2020) aan verschillende categorieën goederen en diensten. Passen we vervolgens de verschillen in persoonlijke inflatie toe voor de drie uitgavencategorieën voeding, energie en vervoer dan geeft dat ons een indicatie van wat de berekende verschillen in prijsontwikkeling zouden schelen in euro’s. In totaal valt de keuze voor het duurzame mandje inmiddels ruim 400 euro op jaarbasis goedkoper uit dan het niet duurzame mandje. Een krappe 200 euro voor de categorieën voeding en vervoer en enkele tientjes voor energie.
Belangrijk bij de interpretatie van deze verschillen is wel dat zowel het duurzame als het niet duurzame mandje begint op een gelijk niveau in euro’s. De verschillen laten alleen zien hoeveel extra/minder een consument kwijt is als hij vanaf dat startpunt de keuze zou maken tussen het duurzamere of het niet-duurzame consumptiemandje. De verschillen zijn dus terug te voeren op de verschillen in inflatie van de items in de mandjes en hun relatieve gewichten.
In werkelijkheid zijn er natuurlijk nog veel meer mogelijkheden om verschil te maken. Beginniveaus kunnen verschillen, simpelweg omdat bijvoorbeeld duurzame consumenten sommige behoeften niet volledig hebben vervangen. Daarnaast kunnen consumenten hun gedrag aanpassen of andere duurzame maatregelen treffen. In het geval van energie kunnen ze bijvoorbeeld hun gebruik proberen terug te schroeven door de thermostaat lager te zetten, hun huis te isoleren of zonnepanelen te plaatsen. Uiteindelijk zien ze die aanpassingen ook terug in hun portemonnee.
Duurzame en minder duurzame consumptiemandjes
Periode
Indicatie in euro
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Consument blijft nog voorzichtig","body":"12 september - De Nederlandse consument blijft nog even terughoudend, ondanks dat de onzekerheid over de eigen financiële situatie voor de derde maand op rij daalt en de inflatieverwachtingen iets minder hoog zijn.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/71b73665-fb67-43c5-bd3b-a0daa3d97348/LinkedIn-image-Woman-putting-a-debit-card-in-a-payment-terminal-in-the-supermarket","type":"image","width":1200,"original":"https://assets.ing.com/m/776b365348b0f7bd/original/LinkedIn-image-Woman-putting-a-debit-card-in-a-payment-terminal-in-the-supermarket.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/consument-blijft-nog-voorzichtig"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Wat doet onze koopkracht in 2026?","body":"16 september - krijgen we meer of minder waar voor ons geld volgend jaar?","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/c91df3bf-d2ce-4c49-a970-a92a48f5e596/Close-up-of-hand-holding-red-wallet","type":"image","width":6240,"original":"https://assets.ing.com/m/2e9b4019c0cd8c8e/original/Close-up-of-hand-holding-red-wallet.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/koopkracht"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Economische inzichten vanuit transactiedata","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/13c81b38-635a-4ca5-8b19-2ed8681edf5f/Cards-Card_Outline","type":"image","width":32,"altTextNL":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/73330d37fbcfca9f/original/Cards-Card_Outline.svg","extension":"svg"},"link":{}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}