De wisselkoers van de dollar is de verrassing van het jaar: de munt zakte weg van 1,03 dollar per euro naar 1,18 dollar per euro. De euro werd relatief zo’n 14 procent meer waard. Het is de langste ‘winning streak’ van de euro in twintig jaar. De grote vraag is nu of de dollar beneden de 1.20 zakt. Wij denken van niet, maar als er een heel onevenwichtige Amerikaanse begroting komt, de handelsoorlog opnieuw escaleert of als de onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale bank in het geding komt, kan dit alsnog gebeuren.
Voor nu gaan we bekijken wat die zwakke dollar voor Nederland betekent. Een sterke euro lijkt een positieve ontwikkeling en voor consumenten klopt dat ook. Spullen die we in het buitenland kopen worden namelijk goedkoper. Nederland importeerde in 2022 voor zo’n 5 miljard euro aan goederen en zo’n 11 miljard euro aan diensten uit de VS voor binnenlandse consumptie. Daarnaast importeren we ook uit andere landen, zoals China en het Midden-Oosten, waarbij we afrekenen in dollars. Dat betreft een groter bedrag, vooral olie en gas – daarvan importeren we jaarlijks zo’n 20 miljard euro (CBS). Alles bij elkaar hebben we het dus over tientallen miljarden aan dollar importen. Als de dollar gedurende lange tijd rond deze waarde blijft, kan dat ons dus miljarden euro’s aan kosten schelen. We ervaren het voordeel aan de benzinepomp of als we software kopen van Amerikaanse bedrijven. We moeten wel even geduld hebben voordat we kunnen profiteren hiervan, want prijzen passen zich vanwege langlopende contracten en het afdekken van valutabewegingen slechts geleidelijk aan ten opzichte van wisselkoersen.
Helaas houdt het dan al op met de winnaars en komen we bij de verliezers. Ten eerste Europese bedrijven. Ze hebben last van de dure euro als ze exporteren naar de VS. In 2022 verdienden we ongeveer 23 miljard euro met exporten naar de VS. Een vuistregel is dat de exportdaling meestal wat kleiner is dan de wisselkoersverandering, dus wellicht staat zo’n 5 tot 10 procent van de exporten naar de VS onder druk, dus tot ongeveer 2 miljard euro. Daarnaast kunnen bedrijven voor hun afzet in Europa last krijgen van concurrentie van goedkopere Amerikaanse concurrenten.
Er is nóg een nadeel voor Nederlandse bedrijven, voor zover ze winst of omzet maken in dollars, zoals in de Verenigde Staten. Dat betreft vooral grote internationale bedrijven, zoals ASML, Ahold, Randstad of Philips. Hun winsten in dollars –in veel gevallen de helft van de winst – worden in euro’s minder waard. Voor Amerikaanse bedrijven geldt het omgekeerde. Hun totale winst in dollars stijgt, door de winst die ze maken op plekken waar niet met de dollar wordt afgerekend. Veel Amerikaanse techbedrijven, zoals IBM, Microsoft en Apple verdienen zo rond de helft van hun winst in Europa. Aangezien de wisselkoers zo’n 14 procent is verandert, is het effect op de winsten een procent of zeven. Het is één van de redenen dat de Amerikaanse beurzen er behoorlijk goed voorstaan.
Terug naar het Nederlandse perspectief: wij beleggen op onze beurt in die Amerikaanse bedrijven. Nederlandse huishoudens bezitten voor ongeveer 65 miljard euro aan aandelen in bedrijven en een deel daarvan zit – rechtstreeks of via internationale fondsen - in Amerikaanse bedrijven. Bij elkaar gaat het om enkele tientallen miljarden. Om nog veel meer geld gaat het voor onze pensioenfondsen, maar liefst voor 293 miljard euro hebben we via die fondsen belegd in Amerikaanse aandelen. En de fondsen hadden ook nog andere beleggingen in dollars, in totaal zo’n 550 miljard euro. Het effect van de dalende dollar komt sinds begin dit jaar dus op een waardeverlies van zo’n 70 miljard euro. Voor een deel worden de verliezen gecompenseerd door gestegen aandelenkoersen en pensioenfondsen dekken ook een klein deel van het wisselkoersrisico af via derivaten. Maar de negatieve vermogensimpact bedraagt dus tientallen miljarden.
Kunnen we hier nog iets mee? Een belangrijke afhankelijkheid van Nederland ten opzichte van de Verenigde Staten is al het geld dat we er beleggen. Er zouden veel meer Europese beursgenoteerde bedrijven moeten zijn om ons pensioengeld in te investeren, dan zouden we minder wisselkoersrisico lopen. Helaas gaat dat niet zo makkelijk: hoewel de economie van de eurozone zo’n 40% procent kleiner is dan die van de VS, is de totale marktwaarde van Europese beursgenoteerde bedrijven ongeveer 90% lager dan die in de VS. Dat komt deels door de hoge winstgevendheid en bijbehorende populariteit van beleggen in Amerikaanse bedrijven, maar het komt ook doordat bedrijven in Europa minder vaak voor een beursnotering kiezen.
Al zouden ze willen, onze pensioenfondsen hebben weinig mogelijkheden als ze in Europa willen beleggen. En dus zijn wisselkoersrisico’s onderdeel van beleggen. Om dat te verminderen is het hoog tijd dat Europa het aantrekkelijker maakt voor bedrijven om hier voor een beursnotering te kiezen. De Europese Commissie heeft hier al voorstellen voor gedaan. Die zwakke dollar zal voorlopig nog wel even blijven, maar op die manier kunnen we er naartoe werken dat er in Europa wel wat te beleggen valt.
"},"alignedImage":{"position":"bottom"}},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Marieke Blom","intro":"Hoofdeconoom ING Research","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/7d73dfbf-b768-4cdd-a487-a422276528d5/Marieke-Blom_790x438px-2","type":"image","width":148,"original":"https://assets.ing.com/m/775ac78248d2d324/original/Marieke-Blom_790x438px-2.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/marieke-blom"}}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]}}}