DNB heeft sinds 2015, samen met de andere centrale banken in het “Eurosysteem”, grote hoeveelheden staatsobligaties opgekocht, om aldus de rente omlaag te duwen. Deze staatsobligaties staan nu op de balans van DNB, en brengen slechts hele lage rente-inkomsten binnen. Soms zelfs geen, gezien de negatieve marktrentes in de voorbije jaren. De afgelopen maanden heeft het Eurosysteem de monetaire beleidsrente in een paar stappen flink verhoogd om de inflatie te bestrijden, en het einde is nog niet in zicht. Dit komt er onder andere op neer dat DNB op de tegoeden die commerciële banken bij de centrale bank aanhouden, inmiddels weer rente betaalt. Tegelijkertijd krijgt DNB nog steeds nauwelijks rente binnen op de staatsobligaties die zij in portefeuille heeft. De rentebetalingen die DNB niet uit rente-inkomsten kan betalen, moeten dus “uit eigen zak” worden betaald. DNB teert in op haar buffers.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Waren centrale banken daar niet op voorbereid?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Maar zag het Eurosysteem deze verliezen niet aankomen? En had men zich hier niet beter op kunnen voorbereiden? Wel, toen in 2015 werd begonnen met het op grote schaal opkopen van staatsobligaties, hebben DNB en andere centrale banken direct gesignaleerd dat deze aankopen tot toekomstige verliezen zouden kunnen leiden, wanneer de rente zou gaan stijgen. DNB heeft daartoe sinds 2015 geld opzijgezet in de vorm van een voorzieningenbuffer. Alleen had men niet gedacht dat dit jaar de renteteugels, vanwege de sterk opgelopen inflatie, zo plotseling en zo hard zouden moeten worden aangetrokken. Dit betekent dat de rente-tegenvaller groter uitvalt dan eerder gedacht, en dat volgens de huidige verwachtingen de voorzieningen tekortschieten. Achteraf gezien had DNB een nog groter deel van de winst in de afgelopen jaren niet aan de overheid moeten uitkeren, maar opzij moeten zetten. Maar achteraf is het altijd gemakkelijk praten. Bovendien was zelfs dat mogelijk niet genoeg geweest.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Waarom schrapt DNB de rentebetalingen niet gewoon?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Is het probleem niet eenvoudig opgelost als DNB stopt met rente betalen op de tegoeden van commerciële banken? Nee, want deze rentebetalingen vormen een essentieel onderdeel van het monetair beleid. Het Eurosysteem wil dat de rentes in de hele economie gaan stijgen. Door banken een hogere rente te vergoeden op hun tegoeden — en hen ook een hogere rente in rekening te brengen als zij geld lenen van de centrale bank — zullen de hogere rentes zich vertalen in hogere marktrentes. Bij hypotheekrentes is dit proces al enige tijd aan de gang, omdat deze sterker reageren op kapitaalmarktrentes dan op de monetaire beleidsrentes. Langzaamaan zullen ook rentes op spaarrekeningen gaan reageren op de monetaire beleidsrentes. Het opschorten van de rentebetalingen door DNB klinkt dus als een eenvoudige oplossing, maar zou in de praktijk de kern van het ingezette monetaire beleid ondergraven. Overigens bekijkt het Eurosysteem op dit moment wel hoe de rentekosten samenhangend met specifieke monetaire beleidsinstrumenten (de TLTRO’s, voor ingewijden), beperkt kunnen worden. Maar waarschijnlijk gaat dit de verwachte verliezen slechts mondjesmaat verkleinen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Een centrale bank met negatief eigen vermogen lijkt minder geloofwaardig"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Het interen op de buffers door DNB is dus een moeilijk te vermijden gevolg van het de afgelopen jaren gevoerde monetaire beleid. Bij normale bedrijven en banken wordt in het geval van negatieve buffers een faillissementsprocedure in gang gezet. Maar de centrale bank is natuurlijk geen normaal bedrijf. Negatief eigen vermogen staat de dagelijkse operaties niet in de weg. Een commerciële bank kan, bij (vermoede) financiële problemen, geconfronteerd worden met een “bank run”: mensen gaan massaal naar de geldautomaat, of vluchten naar andere banken. Maar bij de centrale bank bestaat dat gevaar niet. Wie met een eurobiljet naar het loket van DNB gaat, kan dat niet inwisselen voor goud of dollars.
Is er dan helemaal niets aan de hand? Dat ook weer niet. De centrale banken van het Eurosysteem vinden dat een situatie van negatief eigen vermogen niet te lang moet duren. Het kan, in hun ogen, namelijk wel de geloofwaardigheid van de centrale bank op financiële markten in de weg staan. En die geloofwaardigheid is nodig om effectief monetair beleid te voeren. Verlies van geloofwaardigheid zou bijvoorbeeld kunnen leiden tot koersdaling van de euro en verder oplopen van de inflatie.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Niet iedereen vindt het een probleem"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Dat klinkt aannemelijk, maar niet iedereen gelooft dat een langere periode van negatief eigen vermogen een probleem is voor de geloofwaardigheid. De Tsjechische centrale bank bijvoorbeeld is het daar niet mee eens. En met reden: de Tsjechen hebben jarenlang met negatief eigen vermogen gewerkt, en daar naar eigen zeggen nooit last van gehad. Ook elders in de wereld zijn voorbeelden te vinden van centrale banken die langere tijd met negatief eigen vermogen gedraaid hebben.
Kortom: er wordt niet eenduidig gedacht over de effecten van negatief eigen vermogen bij centrale banken, en hoe lang zo’n situatie zou mogen duren. Toch valt niet uit te sluiten dat DNB, en andere centrale banken in de Eurozone, in de komende jaren een beroep doen op de overheid om het negatieve eigen vermogen aan te zuiveren. Gezien het gebrek aan consensus, ligt het voor de hand dat de overheid niet zomaar zal tekenen bij het kruisje. De onderhandelingen tussen DNB en overheid konden wel eens lang en interessant worden.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Meer weten?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Kennis over de economie
Volg ons op Twitter
Disclaimer Deze publicatie is opgesteld door de ‘Economic and Financial Analysis Division’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
Analist: Teunis Brosens
"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]}}}