Volatiele Nederlandse goederenexport blijft achter bij wereldhandel
Ongeveer een derde van de Nederlandse economie is direct of indirect afhankelijk van de vraag uit het buitenland. Maar sinds de tweede helft van 2023 wisselen in de export krimp en groei elkaar elk kwartaal af. Terwijl de dienstenuitvoer gestaag blijft toenemen, gaat de goederenexport met horten en stoten. De correctie op de goederenhausse gedurende de coronaperiode, de Europese energiecrisis en de bijbehorende correctie van voorraadniveaus hebben tot een terugval van de vraag geleid. De Nederlandse goederenuitvoer blijft de afgelopen kwartalen achter bij de ontwikkeling van de totale goederenhandel in de wereld.
Prijsconcurrentiepositie buiten Europa verder verslechterd volgens exporteurs
Ook de hogere koers van de euro en hoge inflatie in ons land speelden de afgelopen anderhalf jaar onze exportsector parten. Het is dan niet verrassend dat het Nederlandse bedrijfsleven in enquêtes aangaf negatiever te zijn geworden over de concurrentiepositie buiten de EU. Dit blijkt uit indicatoren waarin ING Research de uitkomsten van peilingen van het CBS, EIB, KvK, MKB-Nederland en VNO-NCW in diverse bedrijfstakken heeft gewogen naar hun exportaandeel van Nederland.
Deze daling in het bedrijvensentiment over onze exportpositie in de rest van de wereld blijkt in oktober verder te zijn doorgezet. Het pessimisme daarover nam volgens de nieuwste enquête uitgevoerd in oktober vooral toe in de vervoer- en opslagsector en in de industrie. Vooral de industrie is zelden zo negatief over de concurrentiepositie in het buitenland geweest. Mogelijk blijven de hogere energiekosten in Europa vergeleken met elders in de wereld wegen op het sentiment van Nederlandse bedrijven.
Ook binnen Europa achteruitgang volgens exporteurs
Maar daar bleef het niet bij. Waar het eerder leek dat de concurrentiepositie binnen de EU volgens Nederlandse bedrijven juist aan de beterende hand leek, kelderde dat beeld nu in de laatste meting weer flink. Vooral de landbouw en industrie werden negatiever en het is ook hier de industrie die historisch gezien erg pessimistisch is. Sinds het begin van de meting in 2012 was het Nederlandse bedrijfsleven alleen in juli 2020, tijdens de coronacrisis, zo pessimistisch over de concurrentiepositie in het buitenland (zowel in de EU als daarbuiten) als nu.
De recente daling binnen de EU heeft waarschijnlijk deels te maken met de opleving van de loon(kosten)stijgingen. In het derde kwartaal van dit jaar piekten de cao-loonstijgingen in ons land gemiddeld op 6,9% jaar-op-jaar, terwijl voor de eurozone volgens de meest recente cijfers sprake was van “slechts” een plus van zo’n 3,5%.
Buitenlandse omzet blijft volgens exporteurs achter bij de verwachting
Nederlandse exporteurs verwachtten de afgelopen tijd vrij stabiel een historisch gemiddelde exportomzetontwikkeling. Die verwachting bleek recent vrij consequent te optimistisch. Dit kan komen door overoptimisme over verkoopprijzen en/of exportvolumes.
De afgelopen kwartalen is in ieder geval gebleken dat de prijzen van de Nederlandse goederenexport meermaals gedaald zijn. Dat leken bedrijven niet te hebben zien aankomen; immers lag de algehele verkoopprijsverwachting van het totale Nederlandse bedrijfsleven (cijfers over alleen exporten of exporteurs zijn helaas niet beschikbaar) de afgelopen kwartalen steeds op of boven historische gemiddelden.
Orderpositie ook tegengevallen en nog niet echt gunstig
Kijken we naar de verwachtingen over exportvolumes, dan zien we dat het Nederlandse bedrijfsleven de afgelopen tijd telkens exportorderontvangsten verwachtte die net iets lager lagen dan historisch gemiddeld. Ook die verwachting lijkt in de afgelopen drie kwartalen steeds niet helemaal te zijn waargemaakt: het oordeel over de exportorderpositie bleek steeds negatiever dan de orderverwachting. Zo lijkt zowel de hoeveelheid exporten als ook de prijs die het Nederlandse bedrijfsleven daarvoor kreeg de afgelopen kwartalen te zijn achtergebleven bij de verwachtingen.
Kijken we naar het laatste oordeel over de buitenlandse orderpositie van oktober 2024, dan zien we dat dit ondanks de recente lichte toename niet om over naar huis te schrijven is. Het oordeel ligt weliswaar niet in de buurt van het crisisniveau van de coronatijd, toch is er sprake van een redelijk pessimistisch beeld over de exportorderpositie.
Gematigde en onzekere verwachtingen
Terwijl de consument koopkrachtstijging geniet en ook weer meer uitgeeft, zien we al met al dat Nederlandse exporteurs weinig optimistischer zijn geworden over de exportverwachtingen. Dit terwijl ze in het derde kwartaal waarschijnlijk weer krimp in de buitenlandse afzet hebben ervaren. Het exportbeeld is er voor Nederlandse bedrijven met de herverkiezing van Donald Trump als president van de VS, met name in latere jaren als daadwerkelijke handelstariefverhogingen zijn ingevoerd, niet echt beter op geworden. Dit niettegenstaande de mogelijk positieve effecten op kortere termijn van anticipatie op handelsbarrières en een mogelijk compenserende impuls van de recent goedkoper geworden euro. Daarnaast kan een mogelijke verbreding van de zwakte in de Duitse economie de Nederlandse export meer raken en houdt de in transitie zijnde Chinese economie de vraag vanuit Azië op een lager pitje dan we jarenlang gewend waren.
Zo ontstaat een beeld van zeer gematigde en ook onzekere exportverwachtingen*, niet in de laatste plaats vanwege de onvoorspelbaarheid van het handelsbeleid in de Verenigde Staten. Reden voor ons om in de ramingsronde van november de raming voor de economische groei in Nederland voor 2025 en 2026 neerwaarts bij te stellen.
*ING Research raamt voor de totale export nu een krimp van -0,6% voor 2024, en afgezwakte exportgroei van 1,8% voor 2025 en 1,6% voor 2026.
"}},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Marcel Klok","intro":"Macro-econoom Nederland","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/b1edff06-a113-4c73-8b69-e6688996223c/Marcel-Klok-500x500px","type":"image","width":858,"altTextNL":"Marcel Klok","original":"https://assets.ing.com/m/597ea4c628b0b566/original/Marcel-Klok-500x500px.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/marcel-klok"}}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Inschatting economische groei in 3e kwartaal redelijk positief: 0,3% tot 0,5%","body":"11 november - De Nederlandse economie is op basis van de laatste maandcijfers weer redelijk gegroeid in het derde kwartaal. Toch blijft het economisch beeld over de komende tijd hier wat pover vanwege de nog kwakkelende wereldeconomie.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/45472de4-233a-456d-bcc6-26a8c228bc26/Duik-in-de-economie-Stad","type":"image","width":4011,"original":"https://assets.ing.com/m/7a0ef073a9e9fba5/original/Duik-in-de-economie-Stad.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/eerste-inschatting-van-economische-groei-in-derde-kwartaal-redelijk-positief-03-tot-05"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Consumenten vinden de weg omhoog en geven weer meer uit","body":"23 oktober - Consumenten vinden de weg omhoog. In ING data is te zien dat de waarde van de consumententransacties in Nederland het derde kwartaal is toegenomen met 1,4% .","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/00c55002-8fff-4ee7-9552-ea35b06e4009/Paying-with-credit-card-online","type":"image","width":1920,"original":"https://assets.ing.com/m/5aee31982ba23389/original/Paying-with-credit-card-online.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/consumenten-vinden-de-weg-omhoog-en-geven-weer-meer-uit"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Ramingen Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/19669982-6e87-48c7-80f4-7d314a8b215c/Interest-Percentage_Out_Outline","type":"image","width":32,"altTextNL":"\"\"","original":"https://assets.ing.com/m/5093bfbde9405ba4/original/Interest-Percentage_Out_Outline.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/verwachtingen-voor-de-economie-in-cijfers"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}