Jarenlang hebben centraal bankiers makkelijke keuzes kunnen maken. Terwijl inflatie onder het streefniveau lag, was ook economische groei nog onder het potentieel. Zo hoefden centraal bankiers geen keuze te maken tussen het stabiliseren van inflatie en de economie. Olivier Blanchard, oud-hoofdeconoom van het IMF, heeft dit het “goddelijke toeval” genoemd. Inmiddels zijn we op het punt aangekomen waarop dit goddelijke toeval niet meer opgaat. Vanuit het ECB-bestuur klinken nu signalen dat de economische consequenties van een hogere rente voor lief moeten worden genomen om de inflatie onder controle te krijgen.
Dat de inflatie te hoog is, is helder. In de eurozone kwam deze in augustus op 9,1% uit, het hoogste niveau sinds 1982. De vraag is nu hoe snel de ECB de rente gaat laten stijgen om de inflatie af te remmen. Het verhogen van de rente remt de economie af, door sparen aantrekkelijker te maken en investeren af te schrikken. Dat zorgt ervoor dat de economie afkoelt waardoor bedrijven hun prijzen minder snel verhogen omdat er minder vraag naar hun producten of diensten is.
Nu hebben we met een bijzondere situatie te maken, omdat de economie in de eurozone niet oververhit lijkt te zijn. Ook al is het herstel na corona snel gegaan, de economie is nog kleiner dan het potentieel volgens de Europese Commissie en ook zijn de bestedingen van huishoudens nog meer dan 3% minder dan voor de pandemie begon. De detailhandelsverkopen zijn zelfs alweer sinds november aan het dalen en reële lonen zijn in decennia niet zo hard onderuitgegaan, juist door de hoge inflatie en door de tegenvallende loongroei. Dit alles ondanks de enorme steun van de ECB en overheden tijdens de pandemie.
De ECB verhoogt de rente dus vooral omdat de inflatie hoog is door externe factoren die een reeks aanbodschokken hebben veroorzaakt. Nu kan de ECB de gascrisis niet oplossen, de droogte beëindigen of meer containers laten varen, maar vergeet niet dat de ECB als primaire doel heeft om inflatie op middellange termijn rond de 2% te houden. De zorg is nu dat de hoge inflatie van nu ook op middellange termijn hoog zal houden. Nu zijn de meeste inflatieverwachtingen voor de middellange termijn helemaal niet veel hoger dan 2%. Maar omdat inflatieverwachtingen er vaak naast zitten, willen een aantal ECB-bestuurders het zekere voor het onzekere nemen en de rente verhogen tot de inflatie onder controle komt.
De vraag is hoe hard de ECB daarvoor moet remmen als de economie van zichzelf al sterk aan het afkoelen is. Andere ECB-bestuurders willen juist de impact op de economie van hun renteverhogingen in acht nemen om geen onnodige schade aan te richten. Als de economie te snel afkoelt, dan kan dat een recessie veroorzaken of verergeren met alle consequenties van dien. Ook verkleint een recessie de kans op een inflatoire spiraal. Als de economie de komende tijd snel afkoelt, lijkt een deel van het ECB-bestuur dus bezwaar te gaan maken tegen verdere renteverhogingen. Ondertussen nemen de tekenen van een aanstaande recessie snel toe, hetgeen dus tot flink debat binnen het ECB-bestuur zal leiden bij de aanstaande rentevergadering in Frankfurt.
Volgende week zal de ECB de rente verhogen, in ieder geval met 0,5% maar de bestuurders die snel de rente op willen trekken zullen voor 0,75% pleiten. De vraag is vooral ook wat er daarna gebeurt. Als de economie inderdaad snel afkoelt en in recessie raakt, dan wordt het per ECB-vergadering lastiger voor de ECB om te rente te blijven verhogen. Van goddelijk toeval zijn centraal bankiers dus in een duivels dilemma terecht gekomen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Meer weten?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Kennis over de economie
Volg ons op Twitter
Disclaimer Deze publicatie is opgesteld door de ‘Economic and Financial Analysis Division’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
Analist: Bert Colijn
"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]}}}