Van de handelsoorlog tot torenhoge containerkosten, van een geblokkeerd Suezkanaal tot oorlog en sancties: zorgen over de geglobaliseerde waardeketen zijn nu al een aantal jaar top-of-mind. Zeker sinds het begin van de waardeketenproblemen die tijdens de pandemie de kop op staken is dit een prangend vraagstuk. Sinds september vorig jaar is de wereldhandel met meer dan 2,5% gedaald, hetgeen de indruk kan geven dat deglobalisering is begonnen. Toch valt dat nog wel mee. Als gangbare maatstaf voor globalisering wordt naar de wereldwijde handelsintensiteit gekeken, dat is de relatie tussen wereldhandel en industriële productie. Die is weliswaar gedaald maar nog steeds vergelijkbaar met het niveau voor de pandemie.
Toch zien we een hoop veranderen in de wereldhandel. Een veelgehoord antwoord op de wereldhandelsproblemen van de afgelopen jaren is niet per se het terugbrengen van productie naar landen met hoge arbeidskosten zoals Nederland, maar eerder een uitbreiding van productielocaties zodat verstoringen in land X opgevangen kunnen worden door productie in land Y of een verplaatsing van productie naar een land waar minder problemen verwacht mee worden, het zogeheten ‘friendshoring’.
Als we kijken naar waar de importen van geavanceerde economieën vandaan komen, dan valt op dat de concentratie afneemt in de afgelopen jaren (lees meer hierover in dit uitgebreidere stuk). Er wordt dus meer uit verschillende landen geïmporteerd dan voor de pandemie. Deze trend is in 2016 al ingezet en komt vooral door de Verenigde Staten. Daar zien we een sterke afname van importconcentratie en dat is sterk gerelateerd aan de verminderde importen uit China. Dit komt niet alleen door de langer durende lockdowns in China, maar is vooral een structurele trend waarbij andere landen in Azië wat van het Amerikaanse marktaandeel aan het winnen zijn ten koste van China. Denk daarbij aan landen als Vietnam, India, Zuid-Korea en Taiwan.
"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/4445c82a-1c5d-4295-a924-75e85bfc65e9/Deglobalisation-Bynder","original":"https://assets.ing.com/m/6d0359f426c0c5db/original/Deglobalisation-Bynder.svg","extension":"svg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Voor Europa is dat anders. Voor de EU als geheel neemt de importconcentratie in de extra-EU handel nog niet echt af, al is dat ook moeilijk te zien door de recente verstoringen gerelateerd aan de pandemie. In ieder geval is er geen duidelijk structureel dalende trend in handel met China. Daarmee lijkt het dat vooral de handelsoorlog tussen de VS en China een gamechanger is gebleken en dat Europese bedrijven vooralsnog geen acute aanleiding gezien hebben om de handel met China te verminderen. Ook lijkt dat laatste het geval in Nederland. Hier daalde de importconcentratie wat sinds de pandemie, maar is deze vrij stabiel vergeleken bij de pre-pandemie periode, terwijl ook het aandeel van China in de invoer niet substantieel afneemt. Dat kan ook worden verklaard door de doorvoer die in de cijfers meegenomen is. Maar ook gaf eind vorig jaar in een ING-enquête onder 148 topmanagers de helft van nog aan dat ze dit jaar graag activiteiten in China willen uitbreiden.
Zo zien we dus nog weinig deglobalisering, maar begint met name vanuit de VS wel diversificatie van handel op te treden. Onze verwachting is dat dit ook in de rest van de wereld meer zou kunnen gaan spelen, nu geopolitieke zorgen van blijvende aard lijken te zijn en risico’s op problemen in de wereldwijde leveringsketen nog vers in het geheugen liggen. Toch is het niet zo dat een volledige loskoppeling van bijvoorbeeld China realistisch is. Voor de energietransitie zijn Europa en de VS bijvoorbeeld zeer afhankelijk van Chinese input, denk bijvoorbeeld aan het maken van batterijen waar China een cruciale rol in speelt. Daarnaast is het veranderen van waardeketens een tijdrovend proces en daardoor gaan de veranderingen in de wereldhandel een stuk trager dan het nieuws soms doet vermoeden.
"}},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Bert Colijn","intro":"Hoofdeconoom Nederland","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/326b50a1-38c0-4635-9185-075f6cd8560e/Bert-Colijn","type":"image","width":630,"original":"https://assets.ing.com/m/313adf3dc016cf96/original/Bert-Colijn.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/bert-colijn"}}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}