Na een spectaculair herstel vanuit de coronacrisis, is de economie nu aan het kantelen. Wij verwachten al een tijdje dat de Europese economie dit jaar in recessie zal raken en de vraag is of daar nu al tekenen van zijn, zo’n drie maanden voor het einde van 2022. Het blijft lastig om het begin van een recessie snel aan te geven, veel data worden pas vertraagd gepubliceerd. Toch is het – niet in de laatste plaats voor de ECB die renteverhogingen aan het doorvoeren is – belangrijk om een goed beeld te hebben van de actuele stand van zaken.
Kijkende naar de PMI – de inkoopmanagersindex – voor de eurozone, dan zien we dat die laatste drie maanden telkens een score onder de 50 noteerde. Dit correspondeert volgens de makers van de enquête met krimp in activiteit in het bedrijfsleven. In september vond de sterkste daling van het kwartaal plaats, met krimp in zowel de maakindustrie als in de dienstensector. De maakindustrie heeft last van de hoge energieprijzen, die onder meer een productiestop bij sommige bedrijven veroorzaken. Maar ook nieuwe orders dalen momenteel, omdat de vraag naar producten snel minder wordt. De dienstensector kampt met een terugval in vraag nu het heropeningseffect na lockdowns aan het verdwijnen is.
Tot de zomer waren de cijfers nog sterk omdat de economie profiteerde van een inhaaleffect na de afgelopen winter met deels nog coronabeperkingen. Zeker in Nederland, maar ook in de rest van Europa herstelde de economie goed. Deze zomer is de vraag in hoeverre de zuidelijke landen geprofiteerd hebben van het toerisme. De ECB gaf bij de laatste renteverhoging aan dat het toerisme in het derde kwartaal nog sterk aan de groei bijgedragen heeft, maar er gaan ook geluiden op dat de impact van het toerisme vooral in het tweede kwartaal sterk was. Zo blijft het dus gissen welke effecten – de heropening of de koopkrachtcrisis – de grootste impact op de economische groei in het derde kwartaal heeft gehad.
Toch zijn er al langer tekenen van zwakte zichtbaar. Misschien geven mensen weer meer uit aan diensten zoals hotels en restaurants, maar goederenconsumptie staat onder druk. Zo dalen de Europese detailhandelsverkopen al sinds november vorig jaar. Wel betalen mensen meer dan ooit in winkels, maar het volume aan producten is dus lager. Een perfecte illustratie van de impact van inflatie op de consumptie. Mensen geven wel meer uit, maar krijgen er minder producten voor terug. Dat heeft uiteindelijk een negatieve impact op economische groei. Maar tegenover de torenhoge inflatie staan de aangekondigde compensatiemaatregelen die in sommige landen – waaronder Nederland – een flink verzachtend effect kunnen hebben.
Al met al is op dit moment lastig om met zekerheid te zeggen dat de economie al aan het krimpen is. Wij verwachten een milde krimp voor de eurozone economie in het derde kwartaal. Krimp of niet: de richting is in ieder geval wel duidelijk. De effecten van heropening worden minder en de impact van de hoge energiekosten worden zichtbaarder. Kortom, de economie is snel aan het vertragen en stevent af op een aantal kwartalen krimp. Voor de ECB zal dat nog niet genoeg bewijs zijn om een renteverhoging af te blazen. De boodschap van de ECB-bestuurders in de afgelopen weken is immers dat ook een milde recessie niet genoeg zal zijn om inflatie succesvol te doen dalen en dat we daarom meer renteverhogingen in de komende meetings mogen verwachten. Later deze maand is het volgende rentebesluit en daar zou de ECB de rente zomaar nog eens met 0,75% kunnen verhogen.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Meer weten?"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Kennis over de economie
Volg ons op Twitter
Disclaimer Deze publicatie is opgesteld door de ‘Economic and Financial Analysis Division’ van ING Bank N.V. (‘‘ING’’) en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerdreef 106, 1102 CT te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
Analist: Bert Colijn
"}}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Kennis over de economie"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/economie","text":"Onze economie"},{"url":"/zakelijk/sector/all-sectors","text":"Jouw sector"}]}]}}}