Een korte samenvatting van DeepSeek
Om niet in herhaling te vallen met wat er al over gezegd is, de korte versie over de introductie van het Chinese AI-model DeepSeek: hoewel het model nog uitgebreid onderzocht en getest wordt, lijken nieuwe AI-modellen goedkoper en sneller te maken dan we dachten. Dit komt ten eerste doordat er minder tijd nodig is voor het trainen van de modellen en ten tweede doordat er minder geavanceerde chips voor nodig zijn. Tot slot is het model ‘open source’, zodat er op voortgebouwd kan worden. Daarmee kan DeepSeek als een snelle sprong voorwaarts gezien worden, die tot veler verrassing uit China komt. Dit kan impact hebben op de groei en winstgevendheid van met name Amerikaanse bedrijven in de chipproductie en op de bouwers van de modellen, terwijl zij eerder werden gezien als de gedoodverfde winnaars. Daar ging het de afgelopen dagen veel over. Maar de economische en geopolitieke impact zijn veel belangrijker.
Het goede economische nieuws
Tot dusverre werd Europa gezien als kandidaat voor de bezemwagen op gebied van AI en de VS als de meest kansrijke winnaar. Daarbij gaat het om het ontwikkelen van de technologie en om het toepassen ervan. Voor de ontwikkeling en de grootschalige inzet van AI-modellen zijn er vier dingen nodig: data, veel chips en energie voor datacenters met enorme rekenkracht en tot slot de modellen zelf. Vooral dat laatste zag niemand Europa doen, terwijl de modellen en rekenkracht de VS op voorsprong zetten. Nu duidelijk is dat modellen snel kunnen voortbouwen op eerder ontwikkelde “open source” modellen, opent dit voor Europa de optie toch zelf modellen te gaan maken.
Maar belangrijker is de inzet van de modellen. Die modellen worden naar verwachting goedkoper, als de toetredingsdrempels lager blijken dan gedacht. Het grootste deel van de impact van deze technologie op de economie komt niet van het ontwikkelen, maar van het inzetten van AI.
Er zijn grofweg drie typen inzet van AI. De eerste is die van versneller van bedrijfsprocessen. Programmeren wordt makkelijker, de klantenservice kan met minder mensen, een filmpje maken kan snel, net als het schrijven van een tekst. Dat heeft natuurlijk invloed op de economie, maar lijkt op wat eerdere technologieën, zoals ICT, deden.
De tweede toepassing – en dit is waar AI een revolutie kan zijn – is de rol van AI als leraar of mentor en in het inzetten van AI voor onderzoek en ontwikkeling. De ‘leraar’ gaat om het inzetten van AI als manier om nieuwe kennis en vaardigheden eigen te maken. Dat kan in het onderwijs: denk aan directe feedback op het maken van een oefentoets of het omzetten van een leerboek in een podcast of visualisaties, voor leerlingen met dyslexie. Wie al aan het werk is, heeft minder parate kennis en ervaring nodig. Denk aan de beginnende jurist die dankzij AI alle jurisprudentie al kent of een onderhoudsmonteur met jaren kennis in de digitale achterzak. Dit kan grote hoeveelheden mensen veel ‘slimmer’ maken.
De laatste toepassing en andere revolutie brengt AI als onderzoeksinstrument. Zo legde Nobelprijswinnaar Demis Hassabis – nu de baas van Google’s Deepmind – vorige week op het World Economic Forum in Davos uit dat hij met AI-onderzoek deed waar anders zo’n miljard (!) promovendusjaren voor nodig waren geweest. Hij bracht eiwitstructuren in kaart en verwacht dat dit jaar de eerste medicijnen in de apotheek liggen die hierop voortbouwen. Niet alleen op gezondheid, ook voor bijvoorbeeld nieuwe materialen en energie kunnen veel grotere sprongen gemaakt worden dan in het verleden.
Deze twee revolutionaire toepassingen staan nog in de kinderschoenen, maar AI is als een stoommachine voor ons denken en leren – iets wat de kern vormt van een heel groot deel van onze economie en ons werk. Dat het toepassen van AI mogelijk veel goedkoper wordt, kan in de toekomst een positieve aanbodsschok opleveren: we kunnen plotseling veel meer dan we dachten. En juist voor Europa, waar arbeid schaars is en er veel zorgen zijn over ons groeipotentieel, is dit goed nieuws.
Het geopolitieke nieuws
Geopolitiek bestaat het beeld dat óf de VS óf China de technologierace zal winnen. Dat stoelt op de fysieke grenzen aan het produceren van de enorme hoeveelheden hoogwaardige chips, die nodig zijn om modellen te ontwikkelen en gebruiken. Het is praktisch onmogelijk, zo is de veronderstelling, om genoeg chips te maken om dit in beide landen grootschalig te doen.
Verschillende technologieleiders verschillen van mening over het moment waarop AI menselijke intelligentie evenaart. Maar Dario Amodei, de CEO van Anthropic, verwacht dat dit moment snel komt, althans, in het land dat er voldoende chips en modellen voor heeft. Hij gaf vorige week in Davos aan, dat wie dat als eerste bereikt, zo’n vliegwiel heeft, dat het niet meer in te halen is. De redenatie: met ‘een land vol genieën in een datacenter’ kun je dan immers AI en ‘andere technologie’ nog slimmer maken.
De (impliciete) oproep van de Amerikaanse AI-bazen in Davos was daarom: als koploper VS wil voorkomen dat China de dominante wereldmacht wordt, moet het voorkomen dat westerse chips China bereiken. Dat kan het doen door exportrestricties op chips veel strikter te maken. Nou is het maar de vraag of de regering Trump hier happig op zou zijn. China op die manier de pas afsnijden zal op zichzelf al heel ingrijpend zijn, ook voor de vele Amerikaanse bedrijven die er produceren. Het zal bovendien tot pijnlijke tegenmaatregelen leiden. Maar de denkrichting impliceert een enorme handelsoorlog en een totale ontkoppeling, wat ook Europese bedrijven flink zou raken.
DeepSeek roept – nog meer – de vraag op of er echt maar één winnaar kan zijn. De schaalvoordelen lijken minder groot en een breder palet aan chips kan worden gebruikt. Dat maakt het invoeren van exportrestricties op chips nog lastiger en bovendien minder effectief. Het kan dus het risico verlagen dat de Verenigde Staten die kant op gaan. Voor Europa betekent dit een kleinere kans op een zeer pijnlijk scenario.
We moeten, zoals iedereen, nog wachten tot DeepSeek helemaal op zijn merites is beoordeeld. Maar in een tijd waar zorgen over Europese groei zich op lijken te stapelen, is dit een welkome afwisseling.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"medium","title":"Wat Trump’s wensen voor de Nederlandse economie kunnen betekenen","body":"16 januari - Druk voor meer defensie-uitgaven betekent een grote uitdaging en kan aan inflatie bijdragen, terwijl hogere invoertarieven, afhankelijk van scope en omvang, de Nederlandse export drukken.","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6505a806-3a8d-4363-b55f-ec13a2aa94ae/Duik-in-de-economie-Haven","type":"image","width":1034,"original":"https://assets.ing.com/m/4d6851fc7f33d00/original/Duik-in-de-economie-Haven.png","extension":"png"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland/wat-trumps-wensen-voor-de-nederlandse-economie-kunnen-betekenen"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Meer over de Nederlandse economie","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/f166203c-2322-4c95-a19b-f4d5d5d609fd/Map-Netherlands-icon","type":"image","width":312,"original":"https://assets.ing.com/m/644f5fb91126c7f1/original/Map-Netherlands-icon.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/nederland"}}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}