De jaren 2010 werden gekenmerkt door blijvende nervositeit onder beleggers over de houdbaarheid van Europese staatsschulden. Dit decennium begon totaal anders, alles kon. De Europese begrotingsregels werden opgeschort in 2020 om coronasteun mogelijk te maken wat ruim gebeurde. Ondanks die hogere staatsschulden werden beleggers nog niet nerveus, ook niet toen de ECB midden 2022 een historische renteverhoging van de ECB startte. Het verschil op de rente tussen Zuid Europese en Duitse overheidsobligaties daalde zelfs: een ongekend teken van vertrouwen dat zelfs bij structureel hogere rentes er geen extra risico op een faillissement zou zijn. De hoge inflatie – die staatsschulden hielp te dalen, het coronaherstelfonds met veel Zuid Europese investeringen gefinancierd door de EU, en de ECB als achtervang droegen bij aan dit rotsvaste vertrouwen van de belegger.
Ineens is dat sentiment gedraaid. De aanstaande Franse verkiezingen zorgen voor nervositeit. Obligatiebeleggers maken zich vooral druk om de houdbaarheid van de staatsschuld, die dit jaar naar verwachting uitkomt op 112% van het Franse BBP, zeker in combinatie met een begrotingstekort wat onder huidig beleid rond de 5% blijft in 2024 en ’25. Dit resulteert in de grootste verschillen op de 10-jaars rente van Franse en Duitse obligaties sinds 2017. De zorg heerst of de overheidsfinanciën wel onder controle komen, want RN van Marine Le Pen en het linkse blok doen het allebei veel beter dan Macrons Renaissance partij in de peilingen. Zowel RN als links heeft weinig op met bezuinigen.
En het begrotingstekort verlagen is wel de bedoeling, anders komt Frankrijk in botsing met de Europese Commissie. Frankrijk is namelijk net als zes andere landen door de Commissie voorgesteld om op het strafbankje te komen in verband met de hoge begrotingstekorten. Eind september moet er een plan ingediend worden om de tekorten naar beneden te brengen. Voormalig president van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker zei vroeger eens “because it is France” toen hem gevraagd werd waarom hij niet ingreep toen de Fransen zich niet aan begrotingsafspraken hielden, maar nu er net nieuwe Europese begrotingsregels aangenomen zijn door alle lidstaten lijkt het erop dat de Commissie sneller geneigd is om haar tanden te laten zien.
Het gaat natuurlijk niet alleen om Frankrijk, want ook Italië, België en nog vier landen moeten aan de bak om de schuldgraden te verlagen. Het zijn veel landen waaraan de Commissie duidelijk maakt dat de tijd van ongebreidelde overheidsuitgaven nu voorbij moet zijn, nadat ze in 2020 de begrotingsregels in de ijskast gezet hadden vanwege de pandemie. En financiële markten doen ook een duit in het zakje, want naast de Franse rente loopt ook de rente in andere landen op, al is de beweging buiten Frankrijk wel een stuk minder extreem.
Hoe dan ook worden overheden momenteel voor lastige keuzes gesteld. Overheidsuitgaven stijgen door de hogere rentelasten, de Commissie vereist ombuigingsmaatregelen, maar tegelijkertijd worden overheden ook gevraagd meer te investeren. Denk hierbij aan investeringen in defensie, energieonafhankelijkheid en klimaatmitigatie- en adaptie. De nieuwe begrotingsregels geven hier wel wat ruimte voor, maar uiteindelijk draagt het gewoon bij aan de begrotingstekorten en schuldgraden. Zo moeten dubbeltjes in de Europese hoofdsteden in de komende tijd weer worden omgedraaid.
"},"alignedImage":{"position":"bottom"}},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Bert Colijn","intro":"Hoofdeconoom Nederland","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/326b50a1-38c0-4635-9185-075f6cd8560e/Bert-Colijn","type":"image","width":630,"original":"https://assets.ing.com/m/313adf3dc016cf96/original/Bert-Colijn.jpg","extension":"jpg"},"link":{"url":"/zakelijk/economie/over-ing-research/auteur/bert-colijn"}}]},{"componentType":"accordion","accordionList":[{"title":"Disclaimer","richBody":{"value":"Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Ook interessant"},{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}