Een paar maanden geleden leken alle economen het eens te zijn: de Europese economie kon zich opmaken voor een winterrecessie. De extreem warme winter heeft enorm geholpen om economische krimp in het vierde kwartaal te vermijden. De eurozone economie groeide met 0,1% en daarmee zijn de meest zorgwekkende scenario’s vermeden. Dit heeft her en der voor een kleine jubelstemming gezorgd omdat de verwachtingen voor de economie te negatief bleken. En het moet gezegd: de Europese economie is ontzettend veerkrachtig gebleken gegeven de tegenwind die de energiecrisis gegeven heeft.
Als je de cijfers wat meer in detail bekijkt, dan ziet het er echter meteen een stuk minder florissant uit. De details uit Frankrijk, Duitsland en Spanje zijn tekenend: daar geven de statistieken aan dat de consumptie van huishoudens gekrompen is in het vierde kwartaal. De importen zijn sterk gedaald – waarschijnlijk in belangrijke mate door de lagere vraag naar energie – en importen hebben een negatieve impact op het BBP. Als dat een belangrijke reden voor de groei is, dan geeft dat te denken. Ook heeft Ierland – waar grote multinationals met veel intellectueel eigendom in hun boekhouding de cijfers sterk beïnvloeden – een grote positieve impact op het cijfer gehad. Zo lijkt de kleine groei in het vierde kwartaal een pyrrusoverwinning te zijn: de groei maskeert een hoop zorg en een stagnerende economie.
Duitsland liet in tegenstelling tot de eurozone als geheel wel krimp zien in het vierde kwartaal en het venijn zat wat dat betreft in de staart. Zeer slechte detailhandelscijfers over december en krimp in de industrie gaven aan dat de Duitse economie snel verslechterde aan het eind van het jaar. Binnen de industrie liet de energie-intensieve sector een grote krimp zien. Daarnaast deden de sectoren die de afgelopen tijd sterk profiteerden van een inhaaleffect na de pandemie en problemen in de wereldwijde leveringsketens – denk bijvoorbeeld aan de autosector - het in december juist slechter. Dit baart zorgen over productie in de komende maanden, als we inderdaad zien dat dit effect af begint te vlakken terwijl de energie-intensieve sectoren het nog zwaar hebben.
De vraag is nu hoe het verder gaat. De gasvoorraden zijn beter gevuld dan in eerdere jaren, hetgeen de energiecrisis milder maakt dan verwacht. Maar toch blijft de energieprijs flink hoger dan voor de energiecrisis. Hoeveel pijn dat oplevert voor de industrie en in welke mate de consument door de hoge prijzen minder zal kopen moet in de komende maanden blijken. Daarnaast blijft de ECB de rente verhogen. Zoals verwacht werd de rente vorige week met nog eens 0,5%-punt verhoogd en werd min of meer beloofd dat dit ook in maart weer gedaan zal worden. In de tussentijd beginnen de eerdere renteverhogingen meer impact te hebben op de economie. Zo dalen de leningen aan bedrijven en huishoudens inmiddels, hetgeen uiteraard een afkoelende impact op investeringen en de huizenmarkt heeft. De grootste impact hiervan gaan we in de loop van dit jaar merken omdat renteverhogingen vertraagd de economie beïnvloeden.
Waar de krimp in het vierde kwartaal door de economie net voorkomen is, blijven zorgen over het presteren van de Europese economie in 2023 reëel dankzij de aanhoudende energiezorgen, hoge inflatie en impact van stijgende rente. Waar recessie spannend klinkt en voor uren discussie onder economen kan zorgen, is de economische realiteit veel saaier: we lijken in een aanmoddereconomie beland te zijn. Dit is een scenario waarin de ergste schokken vermeden zijn, maar de vooruitzichten niet bepaald rooskleurig zijn en de nullijn in zicht blijft.
Deze publicatie is opgesteld door de 'Economic and Financial Analysis Division' van ING Bank N.V. ("ING") en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies in welke vorm dan ook. ING betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. De informatie in deze publicatie geeft de persoonlijke mening weer van de Analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de Analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaarden enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Niets in deze publicatie mag worden gereproduceerd, verspreid of gepubliceerd door wie dan ook voor welke reden dan ook zonder de voorafgaande uitdrukkelijke toestemming van de ING. Alle rechten zijn voorbehouden. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, houdt kantoor aan Bijlmerplein 888, 1102 MG te Amsterdam, Nederland en is onder nummer 33031431 ingeschreven in het handelsregister van de kamer van koophandel. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. Voor nadere informatie omtrent ING policy zie https://research.ing.com/.
"}}]}]},"complementaryZone":{"flexComponents":[{"componentType":"sectionTitle","title":"Blijf op de hoogte"},{"componentType":"cards","cards":[{"componentType":"serviceCard","cardType":"service","cardSize":"small","title":"Onze publicaties in je mailbox","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/ed278600-502d-4eab-b44c-b995dfb5f253/Icon-Envelope","type":"image","width":237,"original":"https://assets.ing.com/m/27711bd2f94a8e23/original/Icon-Envelope.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://ingthink.slgnt.eu/optiext/optiextension.dll?ID=PbkPn7YpYhvjrFjvTUD8S3Vav52QmkvGQm7qSxkvuviMQZuzyw35feMmO6cH6bUlOBp%2BNWCyQFeoieEKV4"}},{"componentType":"productCard","cardType":"product","cardSize":"small","title":"Volg ons op X","image":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/53b8855d-2f0c-4e52-8575-ca5457329002/Logo-X","type":"image","width":786,"original":"https://assets.ing.com/m/5d6498c19f531619/original/Logo-X.svg","extension":"svg"},"link":{"url":"https://twitter.com/ingnl_economie"}}]}]}}}