Geopolitiek, rente en AI domineren de financiële markten
Al enige tijd worden de financiële markten in grote lijnen gedreven door drie thema’s: de ‘AI trade’, geopolitieke onzekerheid en een stijging van de rente. Hoewel AI-gerelateerde bedrijven hun winsten nog altijd hard zien groeien en vaak niet aan de vraag kunnen voldoen, zijn er ook zorgen over de hoge investeringen, financiering en veiligheid van AI. Die zorgen spelen regelmatig op, maar het enthousiasme rond AI houdt vooralsnog de overhand. De geopolitieke onzekerheid spitst zich vooral toe op het conflict tussen de VS en Iran, de Straat van Hormuz en de olieprijs. Die blijft hoog doordat vrede ver weg lijkt en leidt tot hogere inflatie, waardoor centrale banken de beleidsrente moeten verhogen. In combinatie met stijgende begrotingstekorten en een grote vraag naar kapitaal, zorgen de hogere inflatie(verwachtingen) ook voor oplopende rentes op de kapitaalmarkt.
Stijgende energieprijzen zorgen voor opwaartse inflatiedruk
Door het voortdurende conflict tussen de VS en Iran is de aanvoer van olie en gas uit de Golfregio nog altijd zeer beperkt. De prijs van een vat Brentolie was gedaald tot onder de $70 begin juli, maar berichten over afgebroken vredesonderhandelingen, afnemende olievoorraden en een aanval van de Houthi’s op de Saoedische oostwestpijpleiding stuwden de olieprijs vorige week nog op tot ruim $105. Europa heeft daarnaast te maken met een gasprijs die sinds het begin van het conflict met zo’n 130% is gestegen. Hierdoor is de inflatie opgelopen en zien zowel de Europese als Amerikaanse centrale bank zich genoodzaakt de beleidsrente te verhogen. Hoewel een aanbodgedreven prijsschok niet kan worden verholpen met een hogere rente, proberen de centrale banken zo te voorkomen dat hogere energieprijzen doorwerken in de economie en een breder inflatieproces in gang zetten.
Olieprijs en rente lopen sinds de zomer weer op
Rentes lopen op door inflatie en grote kapitaalbehoefte
Hoge energieprijzen en oplopende inflatie hebben geleid tot een stijging van de rentes op de kapitaalmarkt. De rentestijging heeft ook de kwetsbaarheid van overheidsfinanciën weer onder de aandacht gebracht. Overheden hebben veel geld nodig voor bijvoorbeeld defensie en de energietransitie. Die uitgaven financieren zij onder andere door meer schuld uit te geven. Door de grote uitgaven lopen echter ook de begrotingstekorten op en lukt het veel overheden niet om deze terug te dringen. Beleggers verlangen daarom een hogere vergoeding – lees: rente – voor het risico dat zij lopen met het uitlenen van hun geld. En doordat overheden meer rente over hun schulden moeten betalen, neemt de druk op hun begroting verder toe. Bovendien geven techbedrijven ook obligaties uit om hun AI-investeringen te financieren, zodat overheden met hen moeten concurreren op de obligatiemarkt. Ook dat zet de rentes onder druk.
Investeringen in AI dragen ook bij aan hogere rente
Kunstmatige intelligentie is een grote aanjager van de toenemende kapitaalbehoefte. Hyperscalers zoals Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta en Oracle investeren gezamenlijk honderden miljarden dollars per jaar in datacenters, halfgeleiders en andere AI-infrastructuur. Om datacenters te laten draaien is veel energie nodig, waarvoor energiecentrales en elektriciteitsnetten moeten worden gebouwd. De kasstromen van deze bedrijven alleen zijn niet voldoende om deze investeringen te financieren, dus zijn ze ook genoodzaakt om obligaties uit te geven. Deze grote investeringsvraag leidt ook tot hogere rentes.
Eventuele vertraging in AI-ontwikkeling zal investeringen niet afremmen
Dat enkele AI-kopstukken onlangs waarschuwden voor de veiligheidsrisico’s van AI en opperden om de ontwikkeling van nieuwe geavanceerde AI-modellen te vertragen, zorgde voor opschudding. Twijfels of de enorme investeringen in AI-infrastructuur uiteindelijk voldoende rendement opleveren, staken weer de kop op. Wij verwachten echter niet dat de investeringscyclus op korte termijn zal afzwakken, mocht de ontwikkeling van nieuwe modellen tijdelijk vertragen. Het grootste deel van de rekenkracht wordt gebruikt voor de toepassing van bestaande modellen en de adoptie hiervan vraagt nog steeds om meer capaciteit. Bovendien is de Amerikaanse regering geenszins van plan zijn technologische voorsprong op China op te geven. Beleggers lijken het hiermee eens te zijn: na de eerste schrik herstelden AI-gerelateerde aandelen snel. De tech-gedreven Nasdaq Composite-index steeg deze week naar een nieuwe recordstand.
Hogere rentes hoeven geen groot probleem te zijn
In veel landen zitten de rentes, vooral op obligaties met langere looptijden, in een stijgende trend, door een combinatie van inflatie, fragiele overheidsfinanciën en een toenemende vraag naar kapitaal. Tienjaarsrentes in de VS (rond 5%) en Duitsland (rond 3,5%) liggen op het hoogste niveau sinds respectievelijk 2007 en 2009. Dat lijkt hoog, maar is het historisch gezien niet. Bedenk dat we uit een zeer ongewone tijd komen, waarin geld zo goed als gratis was en rentes zelfs negatief waren.
Belangrijk is waarom de rente stijgt. Hogere rentes kunnen een probleem worden als ze het gevolg zijn van hardnekkige inflatie en uit de hand lopende overheidsfinanciën. Dat is deels het geval, al is de inflatie nog steeds onder controle en grijpen centrale banken duidelijk in. De hogere rentes zijn echter ook het gevolg van een sterke economie, een grote vraag naar kapitaal en forse investeringen in toekomstige groei. In dat geval kunnen ze prima samengaan met stijgende aandelenkoersen.
Ook stijgt de rente heel geleidelijk: de MOVE-index, die de volatiliteit op de Amerikaanse obligatiemarkt meet, staat rond het laagste niveau van de afgelopen vijf jaar. Er is dus geen sprake van een ongecontroleerde rentestijging die op paniek wijst.
"}},{"componentType":"sectionTitle","title":"Wat doet de economie?"},{"alignedImage":{"position":"bottom"},"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Centrale banken verhogen de beleidsrente
Zowel de Amerikaanse als de Europese centrale bank verhoogde onlangs de beleidsrente. Bij beide ging de verhoging gepaard met een stevige boodschap: de strijd tegen inflatie is nog niet gestreden. Beide staan voor hetzelfde dilemma: een aanbodschok als gevolg van sterk gestegen energieprijzen, die tot nu toe slechts beperkt doorwerkt in de rest van de economie. Tegelijkertijd ligt de inflatiegolf van 2022, en de destijds late reactie van de centrale banken, nog vers in het geheugen.
De oorlog in het Midden-Oosten heeft de energieprijzen niet alleen naar nieuwe hoogtepunten gestuwd, maar vergroot ook het risico dat de inflatiedruk zich breder door de economie verspreidt. Daarom verwachten we dat zowel de Fed als de ECB de rente in het vierde kwartaal nog één keer zal verhogen, om te voorkomen dat deze tweede-ronde-effecten daadwerkelijk optreden.
Economie is verrassend veerkrachtig
Ondanks de geopolitieke spanningen en sterk gestegen energieprijzen, is zowel de Amerikaanse als Europese economie opvallend veerkrachtig. Dit blijkt onder andere uit de inkoopmanagersindex, een belangrijke indicator voor het ondernemersvertrouwen. Die zit na een dip in het voorjaar in veel economieën in een stijgende lijn. De wereldwijde index steeg in augustus naar 53,5 punten, het hoogste niveau sinds mei 2024. Verder schat de GDPNow-indicator van de Atlanta Fed de economische groei in de VS in het derde kwartaal momenteel op bijna 5%. Ook de economic surprise-index is in zowel de VS als de eurozone al langere tijd positief: er zijn meer positieve dan negatieve verrassingen in de economische cijfers.
Hoge winstgroei compenseert negatieve gevolgen van hogere rente
Tegen de achtergrond van gestaag oplopende lange rentes en steeds duurder wordende energie, vinden we een neutrale weging van aandelen het best passend in de tactische assetallocatie van de ING-beleggingsstrategieën. De winstgroei van bedrijven en de economische groei blijven vooralsnog sterk genoeg om de negatieve gevolgen van een hogere rente te compenseren. De risicopremie op aandelen – het verschil tussen het winstrendement op aandelen en het effectieve rendement op veilig geachte staatsobligaties – is door de gestegen rente echter gedaald naar het laagste niveau in ruim twintig jaar. Dit maakt ons terughoudend om meer risico te nemen.
Hogere rentes betekenen niet alleen hogere financieringskosten, maar maken ook obligaties een aantrekkelijker alternatief en zetten de waardering van aandelen onder druk. Omdat de waarde van een aandeel in theorie wordt bepaald door de contante waarde van toekomstige winsten en kasstromen, leidt een hogere rente doorgaans tot lagere waarderingen. Vooral groeibedrijven – zoals tech - zijn hiervoor gevoelig, omdat een groot deel van hun verwachte winst verder in de toekomst ligt. De sterke winstgroei in de technologiesector compenseert dit nadeel echter. Ook vastgoed en andere sectoren met relatief veel schuld op de balans zijn kwetsbaar voor rentestijgingen.
Voorkeur voor opkomende markten, negatief op Europa
Wat aandelenregio’s betreft, handhaven we onze voorkeur voor opkomende markten. Het onderliggende winstbeeld is sterk, terwijl de waardering rond het laagste niveau van de afgelopen tien jaar ligt. Voor dit jaar wordt een winstgroei van ruim 70% verwacht, waarmee opkomende markten veruit de snelst groeiende grote aandelenregio zijn. Mede hierdoor is de MSCI Emerging Markets-index dit jaar al ruim 25% gestegen (total return in euro).
Wel is het zo dat zowel de winstgroei als de indexstijging voor een groot deel wordt gedreven door de chipproducenten TSMC, Samsung en SK Hynix. Zij hebben samen een gewicht van ongeveer 30% in de index, maar zijn dit jaar goed voor ruim 70% van de stijging van de index. Dit betekent dus een behoorlijk concentratierisico: als deze aandelen dalen, trekken ze de index mee omlaag. Maar omdat de vooruitzichten voor de chipsector sterk blijven, zien we dit vooralsnog niet als een groot probleem.
Ondanks de economische veerkracht en een stevige winstgroei dit jaar, hebben we een onderwogen positie in Europese aandelen. In vergelijking met de VS, Zuid-Korea en Taiwan, huisvest ons continent minder kansrijke techbedrijven. Bovendien is Europa economisch kwetsbaar voor hogere energieprijzen. De kans is groot dat deze inputkosten door het voortdurende conflict in het Midden-Oosten op een structureel hoger niveau zullen blijven liggen.
Overwogen positie in IT-aandelen blijft gehandhaafd
Van alle sectoren zijn de winstverwachtingen voor de technologiesector veruit het sterkst. Voor dit jaar wordt een winstgroei van meer dan 90% verwacht, voor volgend jaar ruim 40%. Ook hier zijn chipbedrijven voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor. Zij leveren immers de ‘picks & shovels’ aan de bedrijven die AI-modellen ontwikkelen en trainen en datacenters opereren. De resultaten van de meeste bedrijven maken duidelijk dat de vraag naar AI-infrastructuur onverminderd sterk blijft.
Doordat de winstverwachtingen veel harder zijn gestegen dan de koersen, is de waardering van de IT-sector bovendien aantrekkelijk. Wel loopt de volatiliteit af en toe op en verschuift de aandacht van beleggers soms naar achterblijvers, zoals softwarebedrijven. Al met al houden wij vast aan de overwogen positie van de IT-sector in de ING-beleggingsstrategieën.
Waardering IT-sector ligt rond het laagste niveau van dit decennium
Winstgroei wordt breed gedragen
Techaandelen spelen een prominente rol in de winst- en koersontwikkeling op de aandelenmarkten, maar dat betekent niet dat andere sectoren geen rol van betekenis spelen. De gemiddelde winstgroei van de bedrijven in de Amerikaanse S&P 500-index bedroeg in het tweede kwartaal maar liefst 50% op jaarbasis. Tien van de elf sectoren boekten meer winst, waarvan acht een winstgroei in de dubbele cijfers. Ook in Europa worden de winsten redelijk breed gedragen. De bedrijven in de Stoxx Europe 600-index boekten in het tweede kwartaal een fraaie winstgroei van 25% en slechts één sector – duurzame consumentengoederen – zag de winst dalen. Zes sectoren boekten een tweecijferige winstgroei.
Opwaartse druk op lange rentes houdt aan
De stijging van de rente heeft voor obligatiebeleggers twee gezichten. Aan de ene kant bieden nieuw uitgegeven obligaties weer aantrekkelijke aanvangsrendementen. Beleggers ontvangen eindelijk weer een behoorlijke vergoeding voor looptijd-, krediet- en inflatierisico’s. Tegelijkertijd zet de hogere rente de koersen van bestaande obligaties onder druk, omdat deze minder aantrekkelijk worden dan nieuw schuldpapier met een hogere coupon.
We verwachten dat de opwaartse druk op de lange rentes voorlopig aanhoudt, gedreven door structurele factoren zoals aanhoudende begrotingstekorten, een grote uitgifte van staats- en bedrijfsobligaties en afnemende steun van centrale banken. Daar is sinds enkele maanden energie-gedreven inflatierisico bijgekomen. Daartegenover staat dat korte rentes in bijvoorbeeld Duitsland en Nederland steeds aantrekkelijker worden. De rente op tweejarige Duitse staatsobligaties ligt rond 3,2%, het hoogste niveau sinds 2008. Vergeleken met tienjarige obligaties bieden tweejarige leningen aanzienlijk meer rendement per eenheid renterisico. Daarmee leveren ze een aantrekkelijk lopend rendement (rente-inkomsten, oftewel ‘carry’) op, terwijl het renterisico relatief beperkt is.
High yield en EMD bieden aantrekkelijk lopend rendement
Bij bedrijfsobligaties zijn de spreads (risico-opslagen) relatief laag, maar blijft de carry aantrekkelijk. We geven de voorkeur aan high yield boven investment grade, vanwege de kortere duratie (looptijd) en het hogere inkomenspotentieel. Een aanzienlijk deel van de high-yieldmarkt biedt nog altijd een aantrekkelijke carry bij een beheersbaar kredietrisico, mits obligaties zorgvuldig worden geselecteerd. Ook obligaties uit opkomende markten (EMD) blijven aantrekkelijk, vooral daar waar de carry hoog is en de binnenlandse economische fundamenten solide zijn.
Omdat de ruimte voor een verdere daling van de spreads of koerswinsten op obligaties beperkt lijkt, richten we ons op obligaties met een aantrekkelijke carry, selectieve posities in bedrijfsobligaties en (staats)obligaties met een korte looptijd. We zien geen aanleiding om het renterisico via langlopende staatsobligaties te vergroten. Al met al betekent dit dat we onderwogen zijn in staatsobligaties en investment-grade bedrijfsobligaties en overwogen in high-yieldobligaties en EMD.
"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Lees ook"},"textLinks":[{"text":"Maandbericht beleggen (pdf)","url":"https://assets.ing.com/asset/61a68ed5-c519-4a24-87fb-ae14eccc7950/ING-Maandbericht-beleggen.pdf"},{"text":"Update Beleggingsvisie 2026","url":"/particulier/beleggen/beursnieuws-en-actualiteit/beleggingsvisie-2026-home"},{"text":"De beurs vandaag","url":"/particulier/beleggen/beursnieuws-en-actualiteit/dagbericht-beleggen"},{"text":"Getal van de week","url":"/particulier/beleggen/beursnieuws-en-actualiteit/getal-van-de-week-totaaloverzicht"}]},{"componentType":"sectionTitle","title":"Goed om te weten"},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"Beleggen brengt risico’s en kosten met zich mee. Je kan jouw inleg of een deel hiervan verliezen. Lees meer over de risico's van beleggen.
Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., en slechts bedoeld ter informatie. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om ervoor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in deze publicatie heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in deze publicatie kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431, en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V.