{"type":"document","data":{"id":"37babd5a-2283-4c9e-9677-b8cd9840107a","localeString":"nl-NL","publishDate":"2026-04-01T10:51:27.888+02:00","contentType":"onecms:productPage","hasMacro":false,"flexPageMetadata":{"afmBanner":false,"robotInstruction":{"noIndex":false,"noFollow":false},"description":"Ook wellness verduurzaamt. Met hulp van ING Groenbank. Het saunacomplex Thermen Berendonck wint warmte terug en verbruikt weinig energie."},"mainHeaderZone":{"componentType":"productHeader","coreHeader":{"body":"Ergens klemt het, dacht wellness-ondernemer Fabian Dolman. Als bezoeker van een saunacomplex leg je jezelf in de watten. Kom je even helemaal tot rust. Van warm naar koud en weer terug. Zo simpel kan het leven soms zijn. Maar terwijl je zelf fris en fruitig uit de stoomwolken herrijst, is al dat gebadder een belasting voor het milieu. “Ik dacht, dat moet anders. We gaan de saunawereld helemaal op zijn kop zetten.”","headerImage":{"transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/6667814a-409f-4c44-886e-aeb6c0df68e4/01-Sauna-zonnepanelen_tcm162-171160","type":"image","width":621,"original":"https://assets.ing.com/m/6ab6cabf967c7b87/original/01-Sauna-zonnepanelen_tcm162-171160.jpg","extension":"jpg"},"title":"Duizend-en-een-nacht sauna hergebruikt..","subtitle":"..warme lucht"},"backLink":{"textLink":{"url":"/de-ing/achtergronden","text":"Nieuws & Achtergronden"}}},"flexZone":{"flexComponents":[{"componentType":"paragraph","title":"Het resultaat is Thermen Berendonck. Landelijk gelegen in Wijchen, vlakbij Nijmegen.","richBody":{"value":"<p>Het is het meest innovatieve en duurzame wellnesscomplex van Nederland. “En misschien wel de meest duurzame van Europa”, aldus de trotse eigenaar. De architect is op pad gestuurd met het thema Duizend-en-een-nacht. En met dat thema is flink uitgepakt. Zo is een complete hal van de Taj Mahal nagebouwd en zijn reusachtige deuren uit India naar Wijchen verplaatst. Op het scorebord: een complex van 10.000 vierkante meter op een terrein dat in totaal acht voetbalvelden groot is.</p>"},"video":{"type":"video","originalUrl":"https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/original/1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.mp4","videoPreviewURLs":["https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/1080p-1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.mp4","https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/480p-1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.mp4","https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/720p-1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.mp4","https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/mp4-1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.mp4"],"thumbnails":{"mini":"https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/mini-1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.jpg","webimage":"https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/webimage-1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.jpg","thul":"https://assets.ing.com/m/830806eb78494d5/thul-1080p-ING_ODZT_AFL3_16-9_SUBS_V1-1.jpg"},"extension":["mp4"]}},{"componentType":"paragraph","title":"Telg uit een saunafamilie","richBody":{"value":"<p>De wellnesswereld. De term zal tijdens het gesprek meerdere keren vallen. Hoe de wellnesswereld nu ook wel inziet dat het duurzamer moet. En dat bezoekers die milieuvriendelijkere aanpak ook steeds meer verwachten van de wellnesswereld. Want ook saunagasten zijn zich steeds meer bewust van de afdruk die zij achterlaten op de planeet. </p><p>En wat Fabian betreft ben je als ondernemer uiteindelijk toch ook gewoon mens. En welk mens wil nou niet verduurzamen? “Ik heb ook kinderen. Dan wil je de aarde toch een beetje netjes achterlaten?” </p><p>Hij kent het wellnesswereldje van binnenuit. Als telg uit wat je gerust een saunafamilie kunt noemen. Zijn ouders kochten twaalf en een half jaar geleden Thermen Bussloo. Na drie jaar trad Fabian toe tot het familiebedrijf en werd de groei ingezet. </p><p>Fabian is een macher, die niet struikelt over een kleine tegenslag en bovenal kansen ziet. Fabian: “Stress heb ik niet. Als je goede mensen om je heen hebt, kun je bergen verzetten.” Inmiddels beslaat het sauna-imperium van de familie Dolman vier wellnesscomplexen. Een echte familieprestatie noemt Fabian het. ‘’Ook mijn vrouw, mijn zusje en zelfs mijn schoonvader werken in onze onderneming.”</p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/259ac53b-c177-4a90-be83-4160339c9e77/02-Sauna-deuren_tcm162-171161","original":"https://assets.ing.com/m/3ee512e742f78de3/original/02-Sauna-deuren_tcm162-171161.jpg","extension":"jpg"}},{"componentType":"paragraph","title":"Je klinkt best ontspannen. Blij dat Thermen Berendonck af is?","richBody":{"value":"<p>“Nou ja, het is natuurlijk een megaproject. Voor ons als familiebedrijf is dit het grootste prestigeproject ooit. We hebben de laatste weken in de avond en in het weekend keihard doorgewerkt. Dit is niet eerder vertoond in wellnessland. En wij doen het.</p><p>We hebben ons laten inspireren door verschillende werelddelen. We zijn naar India, Marokko en Thailand geweest om ideeën op te doen. Met elke sauna willen we een uniek verhaal vertellen. Voor dit complex is dat Duizend-en-een-nacht geworden.”</p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"Hoe is het Duizend-en-een-nacht thema verwerkt in het wellnesscomplex?","richBody":{"value":"<p>“Om die sprookjesachtige sfeer neer te zetten hebben we zandstenen jali’s uit India gehaald. Dat zijn schermen die vroeger voor een raam werden geplaatst, omdat de vrouwen eigenlijk niet in het zicht mochten. Door het hele pand vind je ze terug. Er zijn containers vol uit India gekomen. Of neem bijvoorbeeld een prachtig houten balkon, dat we ook uit India hebben geïmporteerd. Verder hebben we een aantal prachtige Oosterse deuren gevonden in India en Marokko. Ook die vind je nu terug in ons pand.</p><p>Wat zeker genoemd moet worden is de stoomcabine, waar je je in de tuinen van de Taj Mahal waant. Dankzij interactieve led-schermen lijkt het net alsof je zo de tuin inkijkt. Je kunt er genieten van de zonsopgang en de maan zien schijnen. </p><p>Nog een voorbeeld dan, waar we echt trots op zijn; we hebben de theehuizen uit de Taj Mahal nagebouwd. Net als het origineel van leem. Daar geven we theeceremonies en vertellen het verhaal van Duizend-en-een-nacht door.“</p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"Een ander belangrijk thema is duurzaamheid. Hoe zien we dat terug in Thermen Berendonck?","richBody":{"value":"<p>“Als wellnessbedrijf ben je niet al te duurzaam bezig. Er wordt veel warmte verstookt en die warmte gaat in principe allemaal verloren. Zonde natuurlijk. Vandaar de ambitie om het meest duurzame wellness resort van Europa te bouwen. Door duurzame technieken toe te passen willen we het energiegebruik zoveel als mogelijk terugbrengen richting nul. </p><p>Dat doen we onder andere door Thermen Berendonck all electric te maken. We gebruiken dus geen gas meer, maar stappen over op warmtepompinstallaties. Dat is echt bijzonder in de saunawereld. De meeste sauna’s worden nog met gasbranders verwarmd.“</p>"},"alignedImage":{"position":"bottom","transformBaseUrl":"https://assets.ing.com/transform/aefb0584-4fd8-4efc-99e1-e4d5e751f330/05-sauna-waterpomp_tcm162-171162","original":"https://assets.ing.com/m/658c8bbe197e827d/original/05-sauna-waterpomp_tcm162-171162.jpg","extension":"jpg"}},{"componentType":"paragraph","richBody":{"value":"<p>“Dankzij een nieuwe techniek blazen we de warmte uit de sauna’s niet langer zomaar de lucht in. Het lukt ons nu die warmte te hergebruiken. Door middel van vloerkoeling onttrekken we de warmte aan de sauna’s. En die warmte hergebruiken we vervolgens weer om het water in de zwembaden te verwarmen. Dat is een innovatieve techniek die niet eerder is toegepast. Daar zijn we eigenlijk wel heel trots op. Deze methode willen we ook toepassen in onze andere resorts. Dit zou weleens een kanteling voor de hele sector kunnen betekenen.</p><p>Dan is er nog het zwembadwater en douchewater waar we een innovatieve slag hebben gemaakt. Dit water gaat door een bufferinstallatie heen met enorme warmtewisselaars. Hier wordt de warmte uit het water gehaald om vervolgens de douches mee te verwarmen.” </p><p>En we hebben onder andere hennep-blokken met leem als bouwmateriaal gebruikt voor verschillende sauna’s. Materiaal met een hele hoge isolatiewaarde, waardoor je met minder vermogen je ruimtes kunt verwarmen. Daarnaast geeft het ook nog eens een prachtig sfeertje wat weer mooi aansluit bij het Duizend-en-een-nacht thema.”</p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"En zonnepanelen?","richBody":{"value":"<p>“Zeker, we hebben ruim 600 zonnepanelen op het dak liggen, om onze eigen energie op te wekken. Ook zijn er in het complex twee restaurants te vinden, waar we duurzame oplossingen hebben toegepast. De warme lucht die we daar afzuigen gaat door een zogenoemd KAT-systeem heen. Vaak zie je dat de afzuiginstallatie een van de meest grote energievreters zijn binnen een complex. Met zo’n KAT-systeem hergebruiken we de warmte en lucht wordt gefilterd teruggeblazen in het pand. Zo verspillen we ook in de restaurants weinig warmte.</p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"Waarom wilde je per se op de duurzame toer gaan?","richBody":{"value":"<p>“Voor ons was het belangrijk iets terug te doen. We hebben maar één aarde, dus daar zal je zuinig op moeten zijn. Het sluit ook mooi aan op onze missie. We willen graag bijdragen aan de ontwikkeling, groei en heling van mens en wereld door mensen een plek te bieden waar zij vinden of ontdekken wat ze nodig hebben. Om te groeien, te ontwikkelen, tot rust te komen en energie op te doen. Wij geloven namelijk dat een mens in harmonie zijn positieve energie kan doorgeven aan een ander, aan de wereld. Daarin willen wij inspireren, motiveren en bijdragen. Het is fijn dat we daarin met onze onderneming iets kunnen betekenen.”</p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"En wanneer je er puur als ondernemer naar kijkt?","richBody":{"value":"<p>Natuurlijk is een cv-ketel een stuk goedkoper dan een warmtepomp. Het mooie is; op de lange termijn verdient zo’n warmtepomp zichzelf terug, door het lage energiegebruik. Wij kijken daarbij verder dan een paar jaar, sommige investeringen hebben wat langer nodig. Wat ook helpt, is de groenfinanciering van de ING. Dat maakt het financieel - naast het hoogwaardige advies - nog nét even aantrekkelijker.&quot;</p>"}},{"componentType":"paragraph","title":"Heb je nu het complex af is eindelijk tijd om zelf even relaxen?","richBody":{"value":"<p>“Onze focus is nu om het resort goed te laten draaien. We hebben al 220 mensen aangenomen, tien procent daarvan had een afstand tot de arbeidsmarkt. Die mensen kunnen nu weer aan het werk. We leiden ze op in onze eigen opleidingsacademie. We zeggen altijd: als je hart op de goede plek zit en je vindt het leuk met mensen om te gaan, dan kunnen wij je de rest leren. Maar goed, die bouw halen was één. Nu begint het pas. En gaan we waarmaken wat we beloven.”</p><p><strong>Harry Koster | Blogger</strong></p><p>Harry is specialist Groenfinancieringen bij ING en te bereiken op Harry.Koster@ing.com</p>"}},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Meer over"},"textLinks":[{"url":"/zakelijk/duurzaam-ondernemen","text":"Duurzaam ondernemen"},{"url":"/zakelijk/duurzaam-ondernemen/groenfinanciering","text":"Groenfinanciering aanvragen"}]},{"componentType":"linkList","iconTitle":{"title":"Over de ING"},"textLinks":[{"url":"/de-ing/duurzaamheid/onze-standpunten"},{"url":"/de-ing/duurzaamheid","text":"Duurzaamheidsbeleid"},{"url":"/de-ing/ing-nederland-fonds","text":"ING Nederland fonds"}]}]}}}